آتااركیل - پاتريالكال - سیستمی

سویل سلیمانی

عمومیت له آتااركيلیکده ن صحبت ائتیمیز زمان بیرکیشی[1]  یا کیشی لرین  گناهلانديريلماسي نظرده توتولور. آتا ارکلیک ده ن  یارانان بو ذهنیته گوره دیر کی ، عمومیتجه کیشی لر بو سوزه (آتاارکیل ) و بوسوز اطرافیندا گئده ن صحبت لره قارشی تدافعی جبهه آلیرلار . بیر چوخ کیشی بو دورمودا، یوخ من ائله دئييلم، بئله يم دئيه رك، اؤزونو ساونمایا چالیشاراق، قادین  ضدی اولمادیغینی اثبات ائتمه یه قالخیر. او اؤزده ن کی آتا ارکیلیگ سوزو و لوغتی  قادین دشمانلیغی کیمی ویا تکجه قادینا قارشی اولان بیر سیستم کیمی آنلاشیلیر.

Tarixə İdeologiya Açısından Yanaşmaq Olmaz

Elşən Böyükvənd

Birinci Bölüm-Səfəvilər və Ana Dilimiz

Farscanın ilk sözlüyü yazılan çağda (Fors Lüğəti, Əsədi Tusinin əsəri) böyük M.Kaşğarlı isə Türkcə sözülüyünü yazıb İslam Xəlifəsinə sundu . “Divan-i Lüğət-it Türk”dən sonra yazılan Türkcə sözlüklərin bir sırasını qeyd etmək gərəkli görünür (sayı az deyil). Sultan M.Xarəzmşahlıya sunulan Məhəmməd İbni Qeys Xarəzminin Türkcə-Ərəbcədə yazdığı “Təbiyan-ül lüğa-ti Türk-i əla lisan-i Qanıqlı”, Sultan Atsız Xarəzmşaha təqdim olunan və Carullah Zomoxşeri Xarəzminin təlif etdiyi “Müqəddəm-ül Ədəb”, Teymurilər dövrü isə Əmir Əlişir Nəvainin “Mühakimətül Lüğəteyn”, Səfəvilər dövrü isə sultan Hüseyn Səfəvinin əmri ilə hazırlanan “Bədaye-ül Lüğət” (böyük rus alimi Borovkov çap etdirib), Avşarlar dövrü isə Mirzə Mehdi Xan Esterabadinin” Sənglax” sözlüyü, Kəllatda Nadir Şahın Türkcədə yazdırdığı kətibələr və Qacarlılr dövründə Nasirddinşaha sunulan Şeyx Məhəmməd Salihin “Əl-Tamğay-i Nasr-i” və Fətəlişah Qacara təqdim olunan Fətəli Xan Qəzvinin hazırladığı “Behcət-ül Lüğət” sözlüyüklərini ad aparmaq olar.

آذربایجان موغاملاری 2

فرهاد جعفری 

ایکینجی بؤلوم :  موغامین قورولوشو

آذربایجان موغام لاری موختلیف ایری و کیچیک حیصه لره بؤلونور. بونلارین بیر سیراسی اینسترومئنتال شکیلده ایفا اولونور ، بعضی سی ده ووکال – اینسترومئنتال شکیلده : درآمد ، برداشت ، مایه ، شؤعبه ، گوشه ، تصنیف ، رنگ ، آواز و... .  بو حیصه لر وزن باخیمیندان اوچ دسته یه بؤلونورلر : وزنلی(بحرلی)حیصه لر : رنگ ، دیرینگی ، درآمد و تصنیف . سربست وزنلی (بحرلی) حیصه لر : شؤعبه لر ، گوشه لر ، مایه ، برداشت. قاریشیق وزنلی (یاریم بحرلی) حیصه لر : ضربی موغام لار او جومله دن هئیراتی ، اووشاری ، قاراباغ شکسته سی ، عوزال و... ،  موغام لارین ریتمیک یئرلری او جومله دن راست موغامیندا عوشاقین ریتمیک یئری ، راهاب موغامیندا مسیحی نین ریتم یئری ، بایاتی شیرازدا دیلروبانین ریتمیک یئری ، هومایون و شوشتر موغام لاریندا کیچیک

مثنوی و ها بئله دشتی ، نوا ، افشاری [1] موغام لاری نین ریتمیک حیصه لری و... .

غزه

محمدحسین طهماسب‌پور- شهرک -

اودون قویان کیمدیر، اود ووران کیمدیر
آنجاق اود ایچینده یانیرسان غزه!
یایین ایستی‌سینده برقین، سویون یوخ
قیشین شاختاسیندا دونورسان غزه!

نه وقت آبادلاشار ویرانه‌لرین
یاندی عاشیقلرین، دیوانه‌لرین
جان وئریب سئوگیلی پروانه‌لرین
شمع تک ارییب سؤنورسن غزه!
اود آلو ایچینده یانیرسان غزه!

آذربایجان موغاملاری

فرهاد جعفری

بیرینجی بؤلوم : گیریش

  گیریش : موسیقی ؛ یونان کؤکلو بیر سوزجوک اولموش و اصلینده یونانجا «Mousika » سؤزوندن آلینمیشدیر. بو سؤزجوک یونانلی لارین دوققوز ماهنی و موسیقی الهه سیندن بیری اولان Mas/Misse نین آدینا باغلی دیر. موسیقی سؤزو ایسلام مدنیتینده ایلک دفعه اولاراق بو آنلامدا یوخ ، یالنیز ریاضیات و فلسفه علم لری نین بیر بؤلومو کیمی ایشلنمیشدیر. موسیقی یه عربجه الحان یا صناعه الالحان دا دئییلیردی. بؤتوولوکده موسیقی ؛ دویغولاری(احساسات) و دوشونجه لری سس واسطه سی ایله  معین موخاطبه چاتدیران صنعت(هنر) دئمکدیر.

من کیچیک بیر چرده ک ایدیم

علیرضا نابدل (اوختای)

 

اویانا قاچدیم سیخدیلار

بویانا قاچدیم ییخدیلار
منی یاندیریب یاخدیلار
من یارلارا قاتیلدیم
باغوانلارا ساتیلدیم
باغوان ییغدی بوخچایا
آپاردی گوی باغچایا

تصويب قانون درباره‌ی زبان رسمي آذربايجان

پروفسور جمیل حسنلی / مترجم: رامین جبارلی

" بو چئویرینی  دَیرلی قارداشیم  ابراهیم ساوالان؛
سئویلمی دوستلاریم؛ افشین شهبازی، روزبه سعادتی، مهرداد کرمی
و محمد احدی یه سونورام.
 
آزادلیقلاری دیله یی ایله. . . "

"این ترجمه را به برادر بزرگوارم مهندس ابراهیم ساوالان،

 دوستان عزیزم افشین شهبازی، روزبه سعادتی، مهرداد کرمی و محمد احدی تقدیم می‌کنم.

به امید آزادیشان. . . " 

مسايل مطرح شده در بيستمين كنگره حزب كمونيست شوروي، خصوصا سخنراني مفصل ن.خروشچف با موضوع «شخصيت‌پرستي و عواقب آن» در فوريه 1956 به مردمي كه  توتاليتاريسم و خفقان سياسي  استالين را تجربه كرده بودند، جانی تازه داد.

حمید محمدزاده‌نی تانیییریق‌می؟

پروانه ممدلی

 

گؤرکملی عالیم، ناثر و ترجومه‌چی ح.محمدزاده‌‌نین بو ایل ۹۰ یاشی تامام اولور. تکجه بونو دئمک یئتر کی، او م.ف.آخوندوو، علیشیرنوایی، حافظ شیرازی، محمدحسین شهریار، میرزه شفیع واضح کیمی دیرلی سؤز ضراف‌لاری‌نین ادبی یارادیجیلیغینا عاید چوخ قیمتلی سندلرین آراییب،ایزینه دوشوب، توپلاییب نشر ائتدیریب.
حمید رضا اوغلو محمدزاد‌‌ه ۱۹۲۴-جو ایل مارت آیینین ۱۸-ده تبریز شهرینده دونیایا گؤز آچیب. ایلک تحصیلینی تبریزین «نجات» و «پرورش» مکتبلرینده آلیب. ۱۹۴۲-

جی ایلده تبریزین نفوذلو تحصیل اوجاقلاریندان حساب اولونان دارالمعلم‌ینده اوخویوب.

“یئنی تبریز”، اوستاد هریسی‌نی عزیزله‌دی

بیلدیریش

آذربایجانین تانینمیش اجتماعی شخصیتی، تدقیقاتچیسی و کلاسیک شعر نوعی نماینده‌لریندن اوستاد موسی هریسی‌نژاد(هریسی)، یئنی تبریز ادبی- مدنی درنه‌یی طرفیندن عزیزلندی. آذربایجانین بیر چوخ ادبیات و صنعت نماینده‌لری و اجتماعی شخصیتلری‌نین اشتراکی‌ایله قید اولونان بو طنطنه‌لی مجلیس، تیر آیی‌نین ۱۵‌ینده تبریز شهرینده کئچیریلدی.

زيفاف گئجه‌سي

وفا ناقی

اوشاقليغيمدان بير خاطيره‌ني سيزينله بؤلوشمک ايسته‌ييرم.

کنديميزده بير عاييله واردي. کندده هئچ کيم ايجازه وئرميردي کي، قيزلاري بو عاييلهنين قيزلاري ايله دانيشسين، اونلارلا نسه بير اونسيت قورصون. نينکي اؤز آتا-آنالاريميز، قونوم-قونشو، ياد آداملار دا او عاييلهنين قيزلاري ايله سالاملاشان، دانيشان قيزلارا چوخ پيس باخير و قئيبتيني ائديرديلر. اوشاق ايديم، بونون سببيني آنلايا بيلميرديم. سوروشاندا دا، آغزيمدان وورور و هئچ نه دئميرديلر

.

کیان خیاو “میکائیل مشفق” موکافاتینی قازاندی

بیلدیریش

تانینمیش آذربایجان شاعر و یازیچیسی جناب “کیان خیاو”ا، بو ایل آذربایجان یازیچیلار بیرلیگی‌ طرفیندن میکاییل مشفق موکافاتی وئریلمیشدیر.
هر ایل (بئش ایلدن بری)اییونون ۵ینده (خردادین ۱۵ینده) آذربایجان یازیچیلار بیرلییی طرفیندن کئچیریلن بین‌الخالق شعر گونو قورولتایینا دونیانین مختلف اؤلکه‌لریندن شاعر و یازیچیلار دعوت اولور. بو ایل، ایلک دفعه اولاراق ایراندان، کیان خیاو دعوت اولوب و قورولتایین کئچیریلدییی باکی بین‌الخالق موغام مرکزینده بو موکافاتا لاییق گؤرونموشدور.

قاچاق کرم؛ افسانه و تاریخ

رحیم رئیس نیا

فرارى شدن و به کوه زدن یکى از شیوه‌های مبارزه با نظام‏هاى استبدادى بوده است. تاریخ سراسر دنیا و از آن‏جمله ایران و سرزمین‏هاى همسایه‌اش چون قفقاز و عثمانى از حوادث مربوط به یاغیانِ به تنگ آمده از ستم و زورگویى مأموران و خان‏ها آکنده است. بعضى از این به کوه‏‌زدگان در پرتو دلاورى خود در ذهن توده‌های ستمدیده تبدیل به قهرمانان مردم‌خواه شده، ترانه‌‌ها و داستان‏ها درباره‏ اشان ساخته شده و گاهى هم همین ساخته‏ ها دست‏مایه آفرینش رمان‏هایى چون کلیدر دولت‏ آبادى، اینجه ممد و افه‏ چاقرجایى یاشارکمال، آینالى و شاهین قفقاز سلیمان رحیموف، برپشت بُزآت جلال برگشاد و بالاخره رمان چهارصد صفحه‌‌‌ای قاچاق کرم فرمان عیوضلى(۱)، که به دست یکى از بازماندگان کرم – نوه خواهر وى – نوشته و در سال ۱۹۸۷ با تیراژ ۸۰ هزار نسخه در باکو منتشر شده است. پیش از این آثار نویسندگانى چون آ. پورتسلادزه و ب. مْچِدلیشویلى گرجى، آکوپ ماکاشیان ارمنى، دنیس کوزلوفسکى و و. کازاکوفسکى روس، نجف بیک وزیروف آذربایجانى نیز هر یک آثارى درباره ماجراهاى زندگى کرم پدید آورده‏اند.

خیابان‌دا ...

حمید آرش آزاد

 بیر وقت، گز‌نده بو گؤزه‌ل یار خیابان‌دا
بیر سَروِ خُرامان‌ایدی، سیّار خیابان‌دا
ایندی اگیلیب قامتی من تک، گؤزو گؤرمور
ال‌ده عصا، گزمک‌ده‌دیر آخسار خیابان‌دا
اوندا دولاشاردیق کی، گؤره‌ک «تئریا» هایاندا؟
ایندی باخیریق، هاردا «مطب» وار خیابان‌دا؟!
چکدیک خیابان‌لارکی، جوان‌لار ائده جؤولان
جؤولان ائله‌ییر ایندی سیچان‌لار خیابان‌دا

اهر چاییندان قاییدان اوشاقلار

داوود اهری

او ایستی یای گونی، ناهاردان سونرا، ۸-۷ اوشاق ایدیق، اهر چاییندان قاییدیردیق. چای قوروموشدی. آمما بیر باغین کناریندا کیچیک گؤل وارایدی و او گونی ایکی بالاجا توسباغا، بیر نئچه بالیق توتموشدوق. ایکی ده‌نه سو ایلانینی دا توتوب، دیشلرینی کیبریت چؤپو ایله سیندیریب و دئمه‌لی الی دولو ،سئوینج ایله شه‌هره، ائولریمیزه قاییدیردیق.
یولدا اوشاقلارین بیریسی، ابی‌نین قارداشی دالی قالمیشدی. بیردن گؤردوک قاچا-قاچا الینده بیر کؤهنه کوت بیزیم طرفه گلیر. یاخینلاشیب، نفس وورا- وورا دئدی:
- بو کوتو یول کناریندا تاپدیم.

مصاحبه رقیه کبیری با وقار آقائی به مناسبت نمایش آثارش

مصاحبه

آثار فتوآرت وقار آقایی از ۲۶ اردیبهشت تا یکم خرداد در گالری سرو تبریز به نمایش گذاشته شد. وقار آقایی متولد ۱۳۶۰ تبریز و فارغ التحصیل کارشناسی طراحی و چاپ پارچه دانشگاه هنر و کارشناسی ارشد تصویرسازی دانشگاه تهران است. او که هم اکنون در دانشگاه «ییلدیز تکنیک» ترکیه درحال تحصیل در مقطع دکترا رشته‌ی هنر و طراحی (sanat ve tasarım) می‌باشد، تصویرسازی کتابهای کودکان را نیز در کارنامه خود دارد.

مراسم خاکسپاری جنازه استاد مجید امین مؤید برگزار شد

مراسم خاکسپاری

روز چهارشنبه هفتم خرداد ماه مراسم خاکسپاری جنازه استاد امین مؤید شخصیت‌ اجتماعی و مترجم بنام کشورمان و از اعضای کانون نویسندگان ایران و انجمن آذربایجانی ادبی صابر به نحو باشکوهی در گورستان بهشت‌زهرای شهر تهران قطعه ۳۱۳ برگزار گردید. در این مراسم خانواده، دوستان و آشنایان, ‌عده‌ای از اعضای کانون نویسندگان ایران و انجمن‌های ادبی فرهنگی آذربایجانی به همراه تعدادی از فعالان عرصه مبارزات سیاسی و اجتماعی کشورمان شرکت داشتند. مراسم توسط آقای حسن ریاضی(ایلدیریم) از دوستان نزدیک استاد امین مؤید که در طول دوره بیماری ایشان پیگیری امور درمانی و دارویی استاد را بر عهده داشت،  اجراشد. ایشان ابتدا گزارشی از وضعیت بیماری استاد و نقش خانواده و یاران در رسیدگی به امور درمان ایشان ارائه کرد؛ سپس در باره شخصیت اجتماعی و ادبی استاد و نقش سازنده‌ی وی در تکامل اندیشه هنری و درک زیبائی شناسانه نویسندگان، هنرمندان و خوانندگان ادبی کشور مطالبی را بیان نمود. آنگاه بیانیه نهادهای ادبی فرهنگی آذربایجان که به مناسبت فقدان استاد مجید امین مؤید و به زبان ترکی آذربایجانی صادر شد بود توسط ائلدار موغانلی از شعرای آذربایجان قرائت گردید.

آذربایجان ادبی- مدنی درنک‌لرینین بیان‌نامه‌سی

بیاننامه

ازلدن بئله‌دیر چونکی کائینات
جاهان دائمی‌دیر، عؤمور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی-گئده‌ریک سن یاشا دونیا !

دونیامیز یاشایاجاقدیر و یاشاداجاغیق اونو بیز؛ نئجه کی سن یاشاتدین و سئودین دونیالیغی.
انسان یاشایاجاقدیر و سئوه‌جه‌ییک اونو بیز؛ نئجه‌کی سن یاشاتدین و سئودین انسانلیغی.

دونیا سندن کیملر کئچدی . . .

مجید امین مؤید؛ ۱۶ خرداد ۱۳۰۹- ۶ خرداد ۱۳۹۳

ازلدن بئله‌دیر چونکی کائینات
جاهان دائمی‌دیر، عؤمور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی- گئده‌ریک سن یاشا دونیا…!
 

چوخ تاسفله اؤلکه‌میزین تانینمیش اجتماعی و ادبی شخصیتی و بیر انسان عؤمرونو اجتماعی عدالت، آزادلیق و بشر سعادتی اوغروند مبارزه‌ده صرف ائده‌ن آذربایجان ادبیاتی‌نین یورولماز، صداقتلی و صمیمی حامیسی اوستاد مجید امین مؤید ۸۴ یاشیندا ابدیته قووشدو.
خرداد آیی‌نین آلتینجی گونو حیاتا گؤز یومان صابر ادبی انجومنی‌نین دیرلی عضوو و تهراندا فعالیت گؤسترن آذربایجان ادبی- مدنی درنک‌لرینین آق‌ساققال شخصیتی‌نین جنازه‌سی چهارشنبه گونو (۷ خرداد) یاشادیغی ائودن مشایعت اولونوب و بهشت زهرا مزارلیغیندا تورپاغا تاپشیریلاجاقدیر.عنوان بئله‌دیر:

تهران- شهرک اکباتان- خیابان مخابرات- بلوک B2 ورودی A طبقه پنجم
چهارشنبه ساعت ۹ صبح

آذربایجان ادبیات و اینجه‌صنعت سیته‌سی(ایشیق) امکداشلاری آدیندان بو آغیر ایتگینی خالقیمیزا، بوتون انسان سئور انسانلارا و خصوصیله ادبی- مدنی جمعیتیمیزه “باشینیز ساغ اولسون!”  و اوستادیمیزین شرفلی خاطیره‌سینه عشق اولسون دئییریک

نیم نگاهی به زندگی و آثار مجید امین مؤید

حسن ریاضی

شماری از فعالان عرصه مبارزات سیاسی و اجتماعی کشورمان با آثار فکری و قلمی خود در زمینه هنر و ادبیات نیز، تحول آفرین بوده اند. یکی از کوشندگان پرآوازه این راه مجید امین مؤید هست که جزو اولین شناسندگان آرتور میلر، برتولت برشت، آرنولد هاوزر، در ایران می باشد. او با ترجمة آثاری چون «تاریخ اجتماعی هنر» اثر آرنولد هاوزر، «رابطه هنر و واقعیت از دیدگاه زیباشناسی» اثر چرنیشفسکی و تألیف «سیری در اندیشه های برشت» در سالهای قبل از انقلاب، نقش سازنده ای در تکامل اندیشه هنری و درک زیبائی شناسانه نویسندگان، هنرمندان و خوانندگان این مرز و بوم داشته است. آنچه ارزش کار او را دوچندان می کند اینست که او بیشتر آثارش را در زندان ترجمه و تألیف کرده است.

فیروز رفاهی

آذربایجان ادبی دیلی آرتیق فورمالاشمیش بیر وارلیقدیر. او، هر گون زنگینلشیر و بوتون  باشقا دیللر کیمی  یئنی چالارلار کسب ائدیر. بورادا بیر شئیی  آیدینلاشدیرماق چوخ واجیبدیر؛ او دا بودور کی، هر بیر جانلی دیلین یالنیز بیر ادبی دیلی اولا بیلر. جغرافیا عامیلی تک باشینا بیر قول یا بوداق یارادا بیلمز و یالنیز ادبی دیلده بیر سایاق سویه سینده تأثیر گؤسته ره بیلر. مثال اوچون فرانسیز و یا انگلیس دیلینی اؤرنگ اولاراق باخماق لازیمدیر.

آذربایجان تورکجه‌سی و بیلیم‌دیلی

رامین جبارلی

 

هر بیر دییشیم، دیلده اؤز عکسینی تاپیر. ایستر دوغال(طبیعی) دییشیم، ایستر اینسانلارین صونعی شکیلده ائتدیکلری دییشیم‌لر، دیللرده یانسیییر. سون یوز ایللیکلرده تئکنولوژیک و قاورامسال(قاورام: مفهوم) گلیشیم ایره‌لیله‌دیکجه، اینسانلار، احتیاج اولدوغوندا داغ‌لاری دلیب تونئللره یول آچدیغی، دمیری اریدیب ایسته‌دیک‌لرینی دوزلتدیک‌لری کیمی، دیلده ده ال آپاریب دییشیکلیک‌لر وئریرلر. یئنی قاوراملار، یئنی سؤزجوک‌لره احتییاج دوغورور.