Elşən Böyükvənd
Birinci Bölüm-Səfəvilər və Ana Dilimiz
Farscanın
ilk sözlüyü yazılan çağda (Fors Lüğəti, Əsədi Tusinin əsəri) böyük M.Kaşğarlı
isə Türkcə sözülüyünü yazıb İslam Xəlifəsinə sundu . “Divan-i Lüğət-it Türk”dən sonra
yazılan Türkcə sözlüklərin bir sırasını qeyd etmək gərəkli görünür (sayı az
deyil). Sultan M.Xarəzmşahlıya sunulan Məhəmməd İbni Qeys Xarəzminin Türkcə-Ərəbcədə
yazdığı “Təbiyan-ül lüğa-ti Türk-i əla lisan-i Qanıqlı”, Sultan Atsız Xarəzmşaha təqdim olunan və Carullah
Zomoxşeri Xarəzminin təlif etdiyi “Müqəddəm-ül Ədəb”, Teymurilər dövrü isə Əmir
Əlişir Nəvainin “Mühakimətül Lüğəteyn”, Səfəvilər dövrü isə sultan Hüseyn Səfəvinin
əmri ilə hazırlanan “Bədaye-ül Lüğət” (böyük rus alimi Borovkov çap etdirib),
Avşarlar dövrü isə Mirzə Mehdi Xan Esterabadinin” Sənglax” sözlüyü, Kəllatda
Nadir Şahın Türkcədə yazdırdığı kətibələr və Qacarlılr dövründə Nasirddinşaha
sunulan Şeyx Məhəmməd Salihin “Əl-Tamğay-i Nasr-i” və Fətəlişah Qacara təqdim
olunan Fətəli Xan Qəzvinin hazırladığı “Behcət-ül Lüğət” sözlüyüklərini ad
aparmaq olar.
