اؤلوم ایله دیریلمک یازیچی‌لارین دَییشیلمز طالعی‌دیر

رقیه کبیری 

یئتمیشینجی ایللرده یار-یولداشلاریمدان قیریلیب، درین بیر بوشلوقدا یاشادیغیم ایللر تکجه سیغیناجاق یئریم کتاب، درگی و روزنامه اوخوماق ایدی. او زامانلار «زهره وفایی»‌نی تانیماسام دا، سینا مریضخاناسی‌نین اؤنونده‌کی مطبوعات پوتقاسیندان هر آی «جوالدوز» آلماغی اونوتمازدیم. ۸۰-جی ایللرین اورتالاریندا تورکجه یازماغا باشلاییب، آذربایجان ادبیاتچی‌لاریلا تانیش اولدوغومدا بیر نئچه دفعه زهره وفایی‌ایله سلاملاشماق فرصتیم اولسا دا، یاخیندان گؤروشوب، صمیمیت‌له صحبت‌لشمک امکانیم اولمامیشدی.

بئش قجله

رقیه کبیری

دئدی: «بویون سحردن بئش دنه قجله مندن أل چکمیرلر. چؤلده‌هارا گئدیرم باشیمین اوستونده فیرلانیب، قاریلداییرلار.»

دئدیم: «سیز کی طی‌الارض ائلییه بیلرسیز، بو قجله‌لرین دیلیندن باش تاپمیرسیز؟»
دئدی: «مه‌یر من سولیمان پیقمبرم قورد- قوشون دیلیندن باش تاپیم! بیرده طی‌الارض ائله‌مک نمنه‌دی کی؟!»
دئدیم: «منه ده اؤرگه‌دین داااا»
دئدی: «قجله دیلینی؟»

شغل: جلاد! معرفی رمان «چشمان کهربایی درخت مُرّ»

شیوا فرهمند راد

در جهان شغل‌هایی وجود دارد که با آمدن و رفتن دولت‌ها و حکومت‌ها، تغییر رژیم‌ها، سرنگونی یک نظام و روی کار آمدن نظامی دیگر، همچنان پابرجا می‌مانند و چندان تغییری نمی‌کنند. برخی از این شغل‌ها که در هر نظامی وجود آن‌ها لازم است، در دیده‌ی مردم و جامعه «شریف» شمرده می‌شوند، مانند آموزگاری، پزشکی، پرستاری، کار در ساختمان‌سازی و جاده‌سازی، و... اما برخی دیگر از آن شغل‌های ماندگار در دیده‌ی عموم چندان پسندیده نیستند، مانند جاسوسی، و خبرچینی برای دستگاه‌های امنیتی کشورهایی که حاکمیت‌شان محبوبیت چندانی در میان مردم ندارند.

نگاهی به رمان «چشمهای کهربایی درخت مُرّ»(مُرّ آغاجینین کهربا گوزلری)

سودابه تقی‌زاده زنوز

داستان از این قرار است که کودتایی در پایتخت کشور نیواک روی می‌دهد. بر خلاف سایر کودتاهای روی داده در جهان که معمولا در تاریکی شب انجام می‌گیرد، با تدبیر دلال که خود از نزدیکان رهبر حکومت ساقط شده بود، و اکنون از سران کودتا می‌باشد، کودتاگردان در روز روشن مخالفین خود را دستگیر و زندانی می‌کنند.

چون چهره بنماید صنم، پر شو ازو چون آینه!

رقیه کبیری

شاید هم‌‌اکنون چونان مریدی در حضور مراد خویش نشسته است. شاید هم از بی‌مهری‌های جامعه‌ی ادبی مردسالار آذربایجان روی نهان کرده و در بی در کجایی دور از دسترس مأوا گزیده است.
تاکسی‌چینین الینده پول یوبانمیشدی
منیم سؤزلریمده آدرس
دئدیم:
باغیشلا،
کئچمیش‌دن
ایندی حالا یئتیشمیشم
هارا گئدیم؟

کپنک‌لری قوْرخوتمایین

رقیه کبیری

اؤلوسونو آستاجا یئردن گؤتوروب، چؤرک سبدینه قوْیدوم، ائوه گتیریم. ساغ- سوْلوم، آشاغی- یوخاری ضد- شورش پوْلیسی‌ ایله دوْلو اولسایدی بئله، اؤلوسونو یئرده بوراخاسی دئییلدیم. اؤزوندن علاوه اینجه قانادلارینین رنگلرینه گؤره اونون اؤلوسوندن واز کئچه بیلمزدیم.
هانسی روزگار اونو گتیریب بورا آتمیشدی، بللی دئییلدی. پیادا یولوندا، کوْرلار اوچون دوزولموش ساری موزاییک دؤشه‌مه‌نین اوستونده بؤیرو اوسته دوشموشدو. بونا باخمایاراق کوْرلار رنگین نه اولدوغوندان باش تاپمیرلار. رنگ اؤلونو ده دیری کیمی‌گؤزه گتیرر. آنجاق رنگلی قانادلارینین آلتیندان کؤلگه‌سی موزاییکین اوستونه سَریلمیشدی.

چهارِ غربی

رقیه کبیری

بویون سحردن ایندییه‌جن چهارِ غربی لاپ‌ نال‌چه‌یرلرین عاشورا آخشامینا اوخشاییر. گؤزوم چیخدی قاپی‌ گؤزوندن بوْیلانیب باخماقدان. آمما بو دئشیک ده اولماسایدی اؤزومو لاپ کور کیمی‌حیس ائدردیم. گئنه بو گؤز، باشیمی‌قاتیر. نئجه ده اولسا تک‌لیییمین یولداشی‌دیر بئله. هردن اؤز- اؤزومه دئییرم آخی سنه نه چهار غربی‌ده نه کئچیر؟ سونرا دئییرم: «نئجه‌کی منه نه؟ قونشو قونشونون کیملی‌ییندن، نه‌چی اولدوغوندان خبری اولماز بَه؟ مال- دؤولتینه، وار- یوخونا باش اوزالتمیرام کی، ایستیرم بیلم کیمدی؟‌هاردان گلیب، اصل- نسبلیدی یوخسا گؤبه‌لک کیمی‌ائله آپارتوماندا گؤیه‌ریب؟

پاشا؛ لوحی بازنگاشته

رقیه کبیری

آدمی‌در طول راهِ پرفراز و نشیبِ زنده‌گی‌نام اگر به‌ناگزیر دمی‌می‌درنگد و به‌گذشته می‌نگرد، لاجرم نگاه‌اش از افق امروز و اکنون است. گذشته را از موضع و مقرّ گذشته نمی‌توان به‌داوری نشست. آن را از پنجره‌ی امروز باید نگریست. آدمی‌آئینه‌ی زمانه‌ی خویش است. هم ازین‌روست که بین آثار هنری و بستر تاریخیِ آفرینش آن آثار رابطه‌ای دیالکتیکی می‌توان تشخیص داد. در هنر، حوادث تاریخی درست به همانگونه که روی داده‌اند تکرار نمی‌شوند.

بئش پلان و گؤزنظر دوعاسی

رقیه کبیری

قاز چیراغینین نارینجی شیریندن آسلامیشام اونو. ائوده‌هارا گئدیرم، نه ایش گؤرورمسه، قاز چیراغیندان آسیلمیش نوستالژیک بو یاشیل رنگ، بؤیوک بیر قیفیللی سانجاغا سانجاقلانمیش اوچ‌بوجاقلی بیر دوعا باغلیسی‌دیر. آنباشی چیراق کیمی‌ذهنیمده ایشیلداییر. اوشاقلیق چاغلاریمدا بئله بیر یاشیل رنگینه سیّدی یاشیل رنگی دئیردیک. باغلینین ایکی طرفی سلیقه ‌ایله آشیرما تیکیلیب. اوچ‌بوجاغین باش‌بوجاغیندا ایسه، ماوی بیر گؤزنظر مینجیغی وار. اسکی‌دن گؤردویوم گؤزنظر مینجیقلاریندان دئییل، تورکیه گؤزنظرلرینه تای‌ بیر مینجیقدیر.

زبان رسمی و معضل زبان‌های غیررسمی در ایران

رقیه کبیری

زبان نظامی انتزاعی، ذهنی و جمعی است. نظامی از نشانه‌ها که به واسطه‌ی گفتار و نوشتار تحقق مادی می‌یابد. هر جمعیّت زبانی، قواعدی برای این نشانه‌ها دارد. از هم‌نشینی و جانشینی واج‌ها و واژه‌ها زنجیره‌ی گفتار پدید می‌آید و زبان دست‌کم یکی از کاربردهایش را که ابزاری برای ایجاد ارتباط وتحقق اندیشه‌ی بشری است از قوّه به فعل درمی‌آورد.
بر اساس زبان‌شناسی نوین، بویژه دیدگاه ساختارگرای آن، نمی‌توان بین زبان‌ها قائل به‌ برتری شد. تمامی زبان‌های دنیا، فارغ از این‌که صاحب رسم‌الخط شناخته شده و ادبیات غنی و فرهنگ والا باشند،

بادمجانی رنگلی مزدا

رقیه کبیری

هیچقیرا- هیچقیرا پیلله‌لردن ائنیب، اورتا قاپیدان پارکینگه دوغرو گئدیر. ماشینا یئتیشمه‌میش سیویچین دویمه‌سینی باسیر. تیققیلتی سسی گلمیر. بیر داها بارماغین دویمه‌سینه باسیر.
ایچینی چکیر. پالتوسونون جیبینی آختاریر. اپریمیش کیرلی کاغذ دسمالی جیبیندن چیخاریر. دسمال الینده پرن-پرن اولور. یئره تؤکولن دسمال قیرینتی‌لارینی آیاغییلا ماشینین آلتینا اؤتورور. پالتوسونون یئنگی‌سی ایله بورنونو سیلیر. قارا ماهوتی پالتوسونون اوستونده آغ بیر ایز بوراخیر.  قولونا باخیب کیرلنمیش یئنگینی بؤیرونه سورتور.

ماوایل

رقیه کبیری؛  برگردان از ترکی آذربایجانی: شیوا فرهمند راد 

[برنده‌ی مقام نخست مسابقه‌ی شعر و داستان وبگاه "آزادلیق" در سال 2011]

شنبه

روز اول هفته است. هفت روز است که در را به روی خودم بسته‌ام. به گمانم این‌طوری برای همه‌مان بهتر است. دور و بر آن‌ها آفتابی نمی‌شوم. بگذار مرا نبینند و دور از من اقلاً کمی هوای تمیز تنفس کنند.

آنتیگون، تراژدی و کاتارسیس - به مناسبت نمایش آنتیگون در تئاتر شهر تبریز

رقیه کبیری

صحنه ای از اجرای آنتیگون-تئاتر شهر تبریز

تراژدی بخشی از زندگی انسان است. اما تراژدی کلاسیک که قرن‌هاست روی صحنه‌های تئاتر به نمایش در‌می‌آید، بخشی از کنش طبقه‌ی اشراف و طبقه‌ی حاکم است و انسان عادی با روزمرگی‌هایش در آن جایی ندارد.
آنتیگونی که سوفوکل ۴۰۰ سال قبل از میلاد، همزمان با اوج شکوفایی فلسفه در یونان و نهادینه شدن دموکراسی آفریده بود و روی صحنه‌های باشکوه در مهمترین مرکز فرهنگی یونان، در شهر آتن به نمایش درمی‌آمد با آنتیگونِ تحریر شده به قلم ژان آنوی که اواسط قرن بیستم، در گرماگرم جنگ دوم جهانی و با رونق فلسفه‌ی اگزیستانسیالیسم در سیاه‌ترین دوره‌ی تاریخ فرانسه، همزمان با اشغال پاریس توسط نازی‌ها بر روی صحنه رفت، تا آنتیگونی که در سالن محقر تئاتر تبریز به اجرا درآمد و همچنان تا سیزدهم دی ماه روی صحنه خواهد بود، دوران‌های تاریخی- سیاسی بسیاری سپری شده است.

حاشیه ای بر رمان «ائویم»، نوشته رقیه کبیری

یاشین زنوزلو

«ائویم» رویارویی یک انسان با درون خویش است؛ دورنی که بخش اعظم آن با زنانگی‌اش گره خورده. مقاومت هم در« ائویم» به شکل ماهرانه‌ای زنانه است، فیزیولوژی زنانه اگرچه در زندان، هنوزهم زجرآورترین مساله برای زنی است که نه توان مخفی کردن آن را دارد و نه جرأت ابرازش را و تنها راه رهایی از این دوگانگی پذیرش واقعیت است، واقعیت زن بودن.

رمان ائویم، به قلم رقیه کبیری، نویسنده و شاعر آذربایجانی است.

روزنی بر خا‌نه‌ی سیا‌ه - گزارشی از آسایشگاه جذامیان بابا باغی

رقیه کبیری

خبر تلخ بود، اما حقیقت داشت. فرزانه‌ای دیگر از دیار آذربایجان چشم بر جهان فرو بست. اکنون از پدر جذامیان ایران، تنها نامی نیک، آثار علمی- ادبی ارزشمند و تندیسی سنگی برجای مانده است. در یادبود این استاد فرزانه و طبیب حاذق و دلسوز، مناسب دیدم مطلبی که در سال ۱۳۸۶ طی چندین روز رفت و آمد به مرکز جذام بابا باغی به مناسبت هشتم بهمن ماه، سالروز جهانی حمایت از جذامیان جهان نوشته بودم و در همان سال در روزنامه‌ی خراسان منتشر شده بود، مجددا در سایت ایشیق منتشر کنم. یادش گرامی و راهش پر رهرو باد.

عشق داند که در این دایره سرگردانند. (نگاهی کوتاه بر کتاب قطران در عسل، اثر شیوا فرهمند راد) .

رقیه کبیری

مدت‌ها بود که نام کتاب به قوه‌ی تخیلم تلنگر می‌زد. خیالم را بازی می‌داد. کاسه‌ای سفالین پر از عسل  و قطره‌ای قطران چون نگینی تیره در میان کاسه در خیالم جان می‌گرفت و گاهی درون کاسه مخلوطی از عسل و قطران چون گردابی تیره- روشن خیالم را درون خود می‌کشید. باید می‌خواندمش. باید هم‌نشینی قطران و عسل را در بازی واژه‌ها و در تکنیک‌های خاطره‌نویسی می‌خواندم  وطعم  شیرین و تلخ واژه‌ها را حس می‌کردم. بی‌شک نام کتاب از عنصرهای فرامتنی است که تاثیری بسیار در جلب مخاطب دارد.

کولتورل دیل‌دیر قادین! ۸ مارت؛ دونیا قادین گونو موبارک

رقیه کبیری

آرخادا بوراخدیغیمیز یوز ایلی دوشونورم؛
«دالّ‌« دا قادین‌دیر، «مدلول» دا
دانیشماسا دا دیل‌دیر،
نیشانه‌لرله دولو، اینتظاملی بیر قورولوش.

دوغونون دیل جمعّیتی
باش حرم‌ده، باش توتوب قادینی؛
پرده آرخاسی،
سود آناسی،
قاری ننه‌سی،
کوپ قادینی…

آلماندا سینوهه وار..؟

رقیه کبیری

گنج شاعیر، سایه مقدسی‌نین معصومیتینه سونولور.

کلیمانجارو اولاسان، یوخسا ائوئرست
دینجلمه‌ییوه بیر کؤلگه اولماسا
بیر اوْووج تورپاقدان آرتیق دئییلسن.
«آدیمی یازیم؟»
سحر دئییر: «ایشین قوتولوب؟»
سحر بیلمیر آدام مریضخانا تختینه دوشنده اؤزونه ایش آختارار. هر ایش اولور اولسون، ایللاه تخت‌ده یاتماق. مریضخانا ائویمیز کیمی دئییل. آللاها سؤز وئرمیشم قوی ائویمیزه دؤنوم، دونیانین لاپ چتین ایشلرینی گؤره‌جه‌یم.

یئل یاشیل فیرفیرالارا اَسمیر

رقیه کبیری

هویوخوب. نابلد بیر گذرچی‌ کیمی اطرافینا باخیر. ساغا دؤنسون، یوخسا سولا، ایکی هاوالی قالیب. دنگه‌سیز  هئیکلی ساغینا لنگر سالیب. باشینداکی پاپاغی، پالتوسونون چیل- چیل‌لری، گوموشو بیغلاری‌ایلا  خوشا گلیم بیر هارمونی یارادسادا، مردادین جیزلاماسیندا، یولدان کئچنین دقتینی چکیر. بوینونا دولانمیش گوزَم شال لنگر سالمیش چیینیندن آشاغی اوزانیب. گیجلمیش آدام کیمی اویان- بویانا باخیب، ساغداکی خیابانا دؤنور.

مصاحبه رقیه کبیری با وقار آقائی به مناسبت نمایش آثارش

مصاحبه

آثار فتوآرت وقار آقایی از ۲۶ اردیبهشت تا یکم خرداد در گالری سرو تبریز به نمایش گذاشته شد. وقار آقایی متولد ۱۳۶۰ تبریز و فارغ التحصیل کارشناسی طراحی و چاپ پارچه دانشگاه هنر و کارشناسی ارشد تصویرسازی دانشگاه تهران است. او که هم اکنون در دانشگاه «ییلدیز تکنیک» ترکیه درحال تحصیل در مقطع دکترا رشته‌ی هنر و طراحی (sanat ve tasarım) می‌باشد، تصویرسازی کتابهای کودکان را نیز در کارنامه خود دارد.