Dec 11, 2018

در حسرت آفتاب : یادی از دکتر رضا براهنی در آستانه هشتادوسومین زادروزش

علیرضا اصغرزاده

«من نیز کتابهای خوبی نوشته ام، این طور نیست؟» این سوال را نیچه رنجور و فرتوت از دیدارکنندگانی که برایش کتاب هدیه می آورده اند، می پرسیده است؛ نیچه‌ای که درد جانکاه "فراموشی" گریبانش را گرفته و عاجزش کرده بود. سنگینی عجز و درد و اندوه ناشی از بیماری فراموشی، به ‌ویژه برای دوستان و عزیزان بیمار، صدچندان می شود وقتی که "قربانی،" نویسنده و متفکری به بزرگی و ابهّت نیچه و براهنی باشد. برای نویسندگان پُرتوانی چون نیچه و براهنی، چه دردی می‌تواند عذاب دهنده تر و طاقت فرساتر از نَنوشتن باشد؟ «آه، اگر من نتوانم بنویسم خواهم مرد. ترجیح می دهم قلم به دست پانزده سال در زندان بمانم.» (1)

Dec 2, 2018

فدرالیستی است یا ایلیاتی؟

احمد رحیمی

به نظر میرسد آقای محمد امینی که اکنون دیگر در جلد  مدعی العموم ناسیونالیزم تمامیت خواه ایرانی ظاهر میشود، در ادامه ایفای نقش، ادعانامه نوبتی و جدید خویش را، این بار برعلیه آقای مهندس حسن شریعتمداری صادر و متنشر کرده است.
شأن نزول این ادعانامه ظاهراً مقاله‌ای از آقای مهندس مزبور است که پیشنهادات وی را در مورد تقسیمات کشوری برای تمرکز زدایی و اداره آسانتر و معقول‌تر سرزمین منعکس میکند.

فریدون ابراهیمی چهره ای ماندگار در تاریخ آذربایجان

محمد حسین یحیایی

فریدون ابراهیمی یکی از چهره های برجسته و پیشگام در تاریخ سیاسی و مبارزات مردمی آذربایجان برای دستیابی به آزادی است که با گذشت زمان عملکرد و باور به آزادی و حق تعیین سرنوشت ایشان همراه با دادگری و عدالت محوری نمایان تر می شود و از سوی پژوهشگران مورد ارزیابی مجدد قرار می گیرد. سال های طولانی حاکمیت استبداد و ارتجاع مانع از آن شده بود تا حقیقت و واقعیت جنبش آزادی خواهانه مردم آذربایجان در 21 آذر و حکومت ملی « فرقه دمکرات آذربایجان » و شخصیت های شرکت کننده در آن که پیآمد خیزش مردمی در منطقه بود روشن شود. بدون شک یکی از شخصیت های مهم و برجسته جنبش آذربایجان، فریدون ابراهیمی جوانی پر شور، باورمند به آزادی با قلمی توانا و گزنده بود که آرامش استبداد را بر هم می زد و خشم ارتجاع داخلی و حامیان خارجی آنان را بر می انگیخت.

چاغیریش

درویش اوغلو

بو شعر مهدی اخوان ثالثین "چاووشی" آدلی شعریندن آذربایجان تورکجه سینه چئوریلمیش و بیر پارا بؤلوملری بیراخیلمیش، بیر پارا بؤلوملری دگیشدیریلمیش، بیر پارا یئرلرده ایسه "چاووشی" شعرینده اولمایان بؤلوملر آرتیریلمیش بیر قوشقودور.
یولا آددیم قویان، افسانه لرده یول دؤگنلر تک
یول اوسته ییغدیغی چنته چیگینلرده
سیخیبدیر پنجه سینده خیزران دگنک
دئگینکن کن، سکوت ایچره

Nov 19, 2018

آلتمئشلاردا نه لر اُلدو، نه لر ده اُلمادئ؟

ممد علی

آذربایجان جمهوریتی‌نین  آدلئم تاریخچی‌سی جمیل حسنلی‌نین «آذربایجاندا سُوِت لیبرالیزمی ، حاکمیت، ضیالئ‌لار، خلق» (۱۹۵۹-۱۹۶۹) آدئندا، سُن، ماراقلئ، قالئن (۷۵۹ صفحه) کیتابئ ۲۰۱۸ده چاپدان چئخئب. ۱۴ فصل‌دن دوزه‌لمیش بو کیتابدا استالين اؤلنده‌ن و دالئسئ بِِریا و میرجعفر باقئراُف اعدام اُلاندان سُنرا، ۱۹۵۴ ده ایمام مصطفایف  آذربایجان کمونیست پارتیاسئنا بیرینجی کاتیب اُلوب، و یازئلان‌لارا گؤره اؤز دؤرانئندا جمهورودا آذربایجان دیلی‌نین روس دیلینده‌ن اوستون توتولماسئ، و هابِله مسکودا شوروی کمونیست حزبی قورولتایئندا روس دیلینده یُخ، آذربایجان دیلینده نطق اِتمه‌سینه گؤره،  ۱۹۵۹نجو ایلده، باشاراجاقسئزلئق عنوانی ایله، آمما کؤکونده  ملتچی‌لیک اتهامي ایله، میرزه ابراهیم‌اُف‌لا بیرلیکده، مالنکف دان سُرا ایش باشئنا گلمیش خروشف گیلین الی ایله ایشده‌ن چئخاردئلاندان سُراکئ اُن ایلین حادثه‌لرینده‌ن دانئشئر.

Nov 18, 2018

بئش قجله

رقیه کبیری
دئدی: «بویون سحردن بئش دنه قجله مندن أل چکمیرلر. چؤلده‌هارا گئدیرم باشیمین اوستونده فیرلانیب، قاریلداییرلار

دئدیم: «سیز کی طی‌الارض ائلییه بیلرسیز، بو قجله‌لرین دیلیندن باش تاپمیرسیز؟»
دئدی: «مه‌یر من سولیمان پیقمبرم قورد- قوشون دیلیندن باش تاپیم! بیرده طی‌الارض ائله‌مک نمنه‌دی کی؟
دئدیم: «منه ده اؤرگه‌دین داااا»
دئدی: «قجله دیلینی؟»

«ایشیق» درگیسی‌نین ایکینجی نومره‌سی یاییلدی

ایشیق سابتی
«ایشیق»؛ آذربایجان تورکجه‌سینده ایکی آیلیق درگی‌نین ایکینجی نومره‌سی ۱۲۸ صحیفه‌ده یاییلدی. بو نومره‌نین اؤزه‌ل بؤلومو «آذربایجان قفه‌خانالاری»نین اجتماعی و مدنی رولو موضوعسوندادیر.
روشن نوروزی‌نین باشچیلیغی‌ایله یاییلان «ایشیق» درگیسی آذربایجان تورکجه‌سینده و اجتماعی- مدنی موضوعلاریندادیر و میللی مقیاسدا یاییلیر.
درگی‌نین یازیچیلار کاتبی رامیز قلی‌نژاد(رامیز تای‌نور)دیر و سودابه تقی‌زاده زنوز، علی دانشیان، مسعود داوران، ایمان پاک‌نهاد و روشن نوروزی اونونلا یازیچیلار هئیتینده امکداشلیق ائدیرلر.

Nov 16, 2018

پن جهانی: قطعنامه درباره جمهوری اسلامی ایران

پن جهانی

جمهوری اسلامی ایران با محدودسازی حق آزادی بیان، حق تشکل و تجمع مسالمت‌آمیز، هم‌چنان به نقض تعهدات خود در قوانین بین‌المللی حقوق بشر، ادامه می‌دهد. گزارش‌های بسیاری از سوی سازمان‌های بین‌المللی فعال در زمینه آزادی بیان و سایر جنبه‌های حقوق بشری، نشان‌گر وضعیت هشداردهنده در ایران هستند. حکومت ایران به سیاست خاموش‌سازی صدای مخالفین ادامه داده است. مجازات اعدام، از جمله اعدام کودکان را هم‌چنان اجرا می‌کند.

هشتمین شماره "آوای تبعید" منتشر شد.

اسد سیف

پس از انقلاب ترانه از جمله نخستین هنرهایی بود که محدود شد و ترانه‌خوانان بسیاری مجبور به ترک کشور شدند. بخش ویژه هشتمین شماره از "آوای تبعید" که علی کامرانی مسئولیت آن را برعهده دارند، به "ترانه و ترانه‌سرایی" اختصاص دارد. در این شماره عده‌ای از هنرمندان این عرصه از کم و کیف این هنر طی چهل سال گذشته در خارج و داخل کشور گفته و نوشته‌اند.
شعر، داستان، نقد ادبیات و فرهنگ از دیگر بخش‌های این شماره از "آوای تبعید" هستند.
در هشتمین شماره "آوای تبعید" نمایشگاهی نیز از نقاشی‌های علی‌رضا درویش ارایه شده که موضوع آن کتاب است.

Nov 2, 2018

قدرت و سکس

توماس آس­هویر - ترجمه: حسین انور حقیقی

رفتار ترامپ با زنان نفرت انگیز است. ولی تابوشکنی وی حساب شده است. سپهر سیاسی آمریکا باید از اخلاقیات رها شود.
این صحنه ای کلاسیک در تاتر است و تقریبا این گونه پیش می­رود: پس از دعوا تعدادی با خشم فرو خورده روی صحنه دور هم نشسته­اند و دشمن خونی یکدیگرند. هیچ تفاهمی در میانشان نیست. حرف یکدیگر را وارونه می فهمند. یکی زیر لب می گوید: "عدالت!"، دیگری داد می­زند: "این همان سوسیالیزم است!". تنها یک کلمه است که همه می­دانند منظور از آن چیست: سکس.

آیا ترکیه "عربیزه" می شود ؟

دوغو پرینچک - علی قره جه لو

از "عربیزه شدن ترکیه" ( Araplaşmak) شکایت می شود.  بویژه اکنون، در محافل غرب آنچه رواج دارد همین است.  برخی از آتاتورکچی ها (طرفداران آتاترک) نیز، چنین فکر می کنند.  اعتراض علیه عربیزه شدن در چارچوب دفاع از لائیسیسم پیش برده می شود.
منشاء ارتجاع در دویست سال اخیر
به دویست سال گذشته مان نگاه کنیم، آیا در ترکیه، دین گرایی، شیخ گرایی، جماعت گرایی را کشورهای عربی پرورش داده و سازماندهی کردند، یا کشورهای امپریالیست غرب؟   (1)
از اواسط قرن نوزدهم به بعد، نیرویی که پشت ارتجاع قرار داشت امپریالیسم انگلیس، و بعد از جنگ جهانی دوم نیز امپریالیسم آمریکا قرار دارد.  اگر ما، مبارزه بخاطر معاصر شدن مان را از مبارزه بخاطر استقلال جدا کنیم، نه از لائیسیسم اثری خواهد ماند، و نه از آتاترک.

مجبوریت های ترکیه

محمد بدری گولتکین - ترجمه ی:  علی قره جه لو

بویژه در سال های اخیر، در نوشته هایمان مدام از "مجبوریت های ترکیه" سخن می گوئیم.  آنچه که می خواهیم با "مجبوریت ها" بیان کنیم، قانونی است که در تحلیل نهایی، جوامع و تک تک انسان ها در شرایط معینی مطابق ان حرکت می کنند.
این حقیقت در هر زمانی صادق است.  ولی در دورانی که گذارها و تحولات مهم تاریخی اتفاق می افتند، بخاطر آوردن این قانون تاریخی و اجتماعی دارای اهمیت ویژه است، زیرا تحولات "غیر منتظره" خیلی بیشترند.  با نگاه به وضعیت های قبلی، درک تحولات جدید و پرشتاب ممکن نیست.  بعنوان مثال، در زمان کنونی، سمت گیری ترکیه به سوی آسیا یک "مجبوریت" است. 

Oct 24, 2018

بفرمایید کتاب!‏

شیوا فرهمند راد

به نظر من نویسندگان ادبی از شجاع‌ترین انسان‌های جوامع امروز ما هستند. آنان تن‌شان را، ‏جان‌شان را، ذهن و فکر و مغزشان را، احساس‌شان را، بی‌باک، در بشقاب و جلوی کسانی که قرار است خواننده باشند، روی ‏میز می‌گذارند، بی آن که بدانند که آن خواننده، با سلیقه‌ای از طیفی نامحدود، آیا لقمه‌ی ‏ناجویده را به رویشان تف خواهد کرد، بی تفاوت لقمه را خواهد بلعید، یا کار آشپز را خواهد پسندید.‏

اما برای جامعه‌ی فارسی‌زبان داخل ایران و دیاسپورای فارسی ‌زبان در سراسر زمین، وضع بدتر ‏است: رستوران‌هایی که تن و جان نویسندگان فارسی‌نویس را در بشقاب روی میزجلوی مشتریان می‌گذارند، بازارشان کساد است. تیراژ بیش از ۹۰ درصد کتاب‌هاب داخل ۳۰۰ نسخه بیش‌تر نیست.

آخرین افسانه ها، دروغ های واشنگتن، و جنگ های نفتی

ویلیام انگداهل ترجمه ی:  علی قره جه لو

وقتی مصرف کنندگان آمریکایی از افزایش قیمت نفت شکایت می کنند، حکومت ترامپ و شرکت های نفتی و بانک های پشت سر آن خوشحال اند.  اگر به حوادث ظاهرا جدا ازهم در ایران، ونزوئلا، و اکنون در لیبی، نگاه کنیم، روشن می شود که یک استراتژی هماهنگ برای خرابکاری در مسیر جریان کلیدی نفت به نفع حاکمیت نفتی آمریکا در جریان است.
ده سال قبل، این فکر که آمریکا بتواند عربستان سعودی و روسیه را بعنوان بزرگترین تولید کننده نفت جهان پشت سر بگذارد، غیر قابل تصور بود.  ولی امروز، این مسئله بروشنی اولویت سیاست خارجی ترامپ و بانک های اصلی وال استریت را که تولید نفت و گاز "شیل" (Shale)  آمریکا را تامین مالی می کنند، نشان می دهد.

Oct 5, 2018

«ایشیق» درگیسی‌نین ایکینجی نومره‌سی یاییلدی

ایشیق سایتی

«
ایشیق»؛ آذربایجان تورکجه‌سینده ایکی آیلیق درگی‌نین ایکینجی نومره‌سی ۱۲۸ صحیفه‌ده یاییلدی. بو نومره‌نین اؤزه‌ل بؤلومو «آذربایجان قفه‌خانالاری»نین اجتماعی و مدنی رولو موضوعسوندادیر.
روشن نوروزی‌نین باشچیلیغی‌ایله یاییلان «ایشیق» درگیسی آذربایجان تورکجه‌سینده و اجتماعی- مدنی موضوعلاریندادیر و میللی مقیاسدا یاییلیر.
درگی‌نین یازیچیلار کاتبی رامیز قلی‌نژاد(رامیز تای‌نور)دیر و سودابه تقی‌زاده زنوز، علی دانشیان، مسعود داوران، ایمان پاک‌نهاد و روشن نوروزی اونونلا یازیچیلار هئیتینده امکداشلیق ائدیرلر.

آموزش و تحصیل

احمد رحیمی

هر سال با آغاز سال تحصیلی در ایران دغدغه غیر فارسی زبانان تازه شده، و ارشادات دانشمندان ریز و درشت فارس زبان تجدید میشود. میاندار امسال در تلویزیونی بنام اندیشه به منصه ظهور رسیده، و در برنامه‌‌ی برگی از تاریخ آن تلویزیون، بینندگان و شنوندگان خود را با وسعت معلوماتش  انگشت بدهان کرده است. چنین برگی از تاریخ در‌واقع برگ سبز تحفه درویش نیست، بلکه برگی نیکوتین دار جهت تخدیر اذهان طرفداران زبان واحد مدرن ملّی، یا به قول یک «اندیشه‌ور» وطن پرست دیگر فراملّی است.

Sep 28, 2018

مجلس موسسان یا شورا؟

هدایت سلطانزاده

نکات کلی:
-     قوانین اساسی، غالباً در لحظه‌های بحران و دگرگونی‌های بزرگ اجتماعی نوشته می‌شوند و برآیند یک سلسله مبارزات سیاسی و اجتماعی هستند و نقش یک کد مشروعیت و خصلت تقریبا دائمی‌دادن به قدرت تازه را ایفاء می‌کنند. به مفهومی، آن‌ها پیش از نوشته شدن وجود دارند؛ زیرا بازتاب قدرت هژمونیک در تعادل نیروها هستند. قانون اساسی آمریکا در نقطه‌ی شکست امپراتوری بریتانیا و نحوه‌ی آرایش نیروهای مستعمرهنشین بلوربندی شده بود. به‌همین ترتیب بود قانون اساسی در انقلاب فرانسه یا روسیه. هیچ قدرت برآمده از سلطنت شکستخوردهای در تاریخ نیز مُهر تاج شاه برخود نزده است.

Sep 26, 2018

نوت یازیسی نئجه یارانمیشدیر؟

افراسیاب بدل‌بیلی - کؤچورن: میلاد بالسینی

اینسانلار هله اسکی چاغلاردا دوشوندوکلرینی، دانیشدیقلارینی داغلار، تاختا، دری، پاپیروس و نهایت کاغیذ اوزرینه کوچورتمک یولو ایله یازینی ایجاد ائتدیکلری کیمی، موسیقی سسلرینی ده کاغیذ اوزرینده یازیلیب قالارلی ائدیلمه‌سی اوچون چوخ چالیشمیشلار.
آیری_آیری میلت‌للرین یازی سیستئمی، داها دوغروسو الیفباسی چئشیدلی اولدوغو کیمی، نوت یازیسی دا اسکیده چئشیدلی اولموشدور.

Sep 25, 2018

گینه ده مهر آیی نین بیری - گینه ده بخت سیز آنا دیلیمز

س. سید آوالی

فارسجا یوخ، آنا دیلینده یاز وطنداش*!..‌.

"
دونیا آنا دیلینی" باهانا ائدیب، لاکن آنا دیلینده ن یازماق ایسته میره م‌.

یوخ... آنا دیلینده ن یازماق ایسته میره م.
بئله "انسان حقلرینده ن" یازماغاغی دا بو گون بوش بوغازلیق بیلیره م.
نیه؟... بیلیرسینیز؟..‌.
بیر اؤلکه ده کی، اوتوز میلیونا یاخین یوخسول انسان یاشاییر و بو انسانلارین اوشاقلاری مدرسه یه گئتمک اوچون یازیب - اوخوماق وسایط نی آلماغا عاجز دیلر، اورادا انسان حقلرینده ن دانیشماق، بوش بوغازلیق دئییل می؟...

Sep 22, 2018

جدی بیر یازئ‌یا یُلداشوارئ بیر یاناشما

محمد علی

آناوارلئق درگیسی‌نین ایکینجی نومره‌سینده مراغا دانشگاهئ اوستادئ دکتر داوود کوهی «چاغئمئزا
گر[ه‌]کن دیلچیلیک» باشلئغئ آلتئندا ماراقلئ بیر مقاله یازئب و بیزیم، چُخ واخت شعر و خاطیره‌ ایله دُلو  اُلان درگیلره بیر آیرئ هاوا گتیریب.
جدی بیر یازئ‌یا یُلداشوارئ بیر یاناشما

Sep 11, 2018

پس از آن تابستان. پاییز فراموشی؟

امید منتظری:  گفتگو  با محمدرضا نیکفر
گور بی‌نام و نشان یکی از زندانیان سیاسی اعدام شده در اراک

ده سال پیش، محمدرضا نیکفر در گفتاری به مناسبت بیستمین سالگرد کشتار تابستان ۱۳۶۷ با عنوانیاد آن تابستانموضوع جدال علیه فراموشی و ستیز بر سر آرشیو را پیش کشید. گفت‌وگو با او برای پی گرفتن همین بحث به مناسبت سی‌امین سالگرد این کشتار.