آشنایی با رهبران اولین جمهورى دموکراتيک آذربايجان

فواد آخ.ندوف، ترجمه: دکتر علی قره جه لو

محمد امين رسول زاده

محمد امين رسول زاده، دولت مرد و چهره معروف آذربايجان و يکى از بنيان گذاران جمهورى آذربايجان در تاريخ ٣١ ژانويه ١٨٨٤ در منطقه "نوخان" (نزديک باکو) بدنيا آمد. محمد امين تحصيلات اوليه خود را در مدرسه روس- مسلمان آغاز و سپس در "کالج حرفه‌اى" ( اکنون کالج نفت ناميده ميشود) ادامه داد. او از سال ١٩٠٣ به بعد به هنگام دانشجوئى شروع به نوشتن در نشريات مختلف اپوزيسيون کرد.

آذربايجانين خوى ماحاليندا باش وئرميش يئر ترپنتيىسى

باش ساغلیغی 

آذربايجانين خوى ماحاليندا  5,9 اؤلچوسونده باش وئرميش يئر ترپنتيىسى- زلزله 

درگیری های اخیر آذربایجان - ارمنستان، و آینده قره باغ

علی قره جه لو 

چرا درگیری ها بین آذربایجان - ارمنستان دوباره شعله ور گردید؟

واحدهای خرابکاری ارتش ارمنستان که اقدام به مین گذاری در مسیرهای حرکت مرزبانان، جاده ها و اراضی آذربایجان کرده بودند، با عکس العمل مرزبانان آذربایجان روبرو شدند.  ارمنستان با این عمل آگاهانه، بار دیگر توافق نامه آتس بس ( 10 نوامبر 2020) را نقض کرده، و از جبهه های وسیعی در ایالات گروس، قارا کلیسه، ایستی سو، و باسار گئچر ارمنستان، مواضع آذربایجان در لاچین، کلبجر داش کسه ن، و زنگیلان را زیر آتش سنگین توپخانه گرفت. (13 سپتامبر 2022)  نیروهای مسلح ارتش آذربایجان بدنبال نقض آتش بس، وارد درگیری شده و مواضع ارمنستان را بشدت کوبیدند.

آیا بحران در روابط ایران و آذربایجان پایان یافته است؟

م. ائینالی 

اوج گیری تنش در روابط ایران و جمهوری آذربایجان طی ماه گذشته و بدنبال آن مانور نظامی ایران در مرزهای شمالی کشور بطور جدَی افکار عمومی آذربایجان و ایران را بخود جلب کرد. تنش فوق هم زمان موج جدیدی از تبلیغات رسانه های ایران و اپوزیسیون خارج از کشور آن علیه آذربایجان و ترکیه در ارگانهای رسمی و فضای مجازی براه انداخت که به جهاتی یاد آور حساسیت به ماجرای شعر خوانی یک بیتی اردوغان در رابطه با رود ارس بود. در همین رابطه بازنشر مصاحبۀ چهار سال پیش یک نماینده پارلمان آذربایجان در مورد سیاستهای ایران علیه آذربایجان به روشنی نشان داد که محافلی در ایران با اهداف خاصی قصد دارند تا تنش در روابط دو کشور را دامن زده و بیشتر از آن احساسات مردم ایران را علیه آذربایجان و ترکیه شعله ور سازند.

روسیه، آذربایجان و بیانیۀ آتش بس در قره باغ

م. ائینالی

بعد از امضای بیانیۀ آتش بس در 10 نوامبر 2020 حکومت آذربایجان و برخی نیروهای سیاسی از " پیروزی نهائی" و
"کاپیتولاسیون" ارمنستان در جنگ قاراباغ یاد کردند. این ادعا تا بدآنجا پیش رفت که حتی "ایلهام علی یف" رئیس جمهور آذربایجان از عدم وجود مناقشه ای به نام قاراباغ یاد کرده و از پایان آن برای همیشه صحبت کرد. او در نطقی طولانی بعد از جنگ 44 روزه اینگونه می گوید: 

 " ما چند رایون (استان) را در میدان نبرد از وجود دشمن آزاد کردیم و 3 رایون را با مجبور کردن دشمن (به وطن) باز گرداندیم و بدین وسیله مناقشۀ داغلیق قاراباغ را حل کردیم. مناقشۀ داغلیق قاراباغ دیگر وجود ندارد. اگر کسی اینگونه فکر کند که مناقشه هنوز نیز ادامه دارد اشتباه می کند.

پایان جنگ قره باغ، و طرح پلاتفرم ششگانه منطقه ای

علی قره جه لو

جشن پیروزی آذربایجان پس از آزادی مناطق اشغالی و متعاقب آن، طرح برنامه "پلاتفرم ششگانه منطقه ایی" از طرف الهام علی اوف، در واقع نقشه راه تداوم صلح پایدار با مشارکت کشورهای منطقه بود، که میبایستی در مرکز توجهات قرار می گرفت. در چهارچوب این طرح که در صورت عملی شدن می تواند سرنوشت منطقه را به سود کشورهای منطقه تغییر دهد، کشورهای روسیه، ایران، ترکیه، آذربایجان، گرجستان، و "در صورت توافق" حتی ارمنستان، مشروط به دست کشیدن از ادعاهای ارضی خود بر خاک کشورهای همسایه، می توانند دست بدست هم داده و همکاری کنند. عملی شدن این طرح در گام اول بمعنی کنار گذاشتن کشورهای فرا منطقه ایی و در راس آنها آمریکا و فرانسه از دخالت و فتنه گری در منطقه است. 

حقیقت بالاتر از هر تعداد رأی دهنده است

خادمان علم و مدنیت آذربایجانی

اعتراض خادمان علم و مدنیت آذربایجانی دارنده نشان لژیون دونور فرانسه

به موضع مغرضانه فرانسه

ما(خادمان علم و مدنیت آذربایجانی)، دارندگان نشان لژیون دونور فرانسه در سالهای مختلف، مفتخر به داشتن این نشان هستیم،- زیرا این نشان سمبُل کشوری است که این همه زیبایی به جهان اهدا کرده است- و داهیانی نویسنده و فیلسوف مانند رابله، مولیر، هوگو و ... داشته، که نمایندگان ادبیاتی هستند که در راه شرف و افتخار، برابری، صلح و عدالت و ایده‌های متعالی و مفاهیم عمده مبارزه کرده‌اند وما همیشه آنرا به خاطر داشته‌ایم.

مخصوصاً باید بگوئیم که احترام ما به این ارزشها تصادفی نبوده، بلکه اصول عدالت و برابری، احترام صلح و  افتخار و حفظ لیاقت در آذربایجان سنگ بنای طرز زندگی است.

جنگ قره باغ و ایده آل ارمنستان بزرگ

علی قره جه لو

"ایده آل ارمنی"، و تشکیل "ارمنستان بزرگ"، "از رود کر تا رود فرات"، و به زبان دیگر، "از دریای سیاه تا دریای سفید" (مدیترانه) توسط نظریه پردازان ارمنی در اواخر قرن نوزدهم پرداخته شد.  رهبران ارمنی، در هر دوره ای از تاریخ معاصر، تصورات و خیالپردازی های خود در این زمینه را پرورش داده و بسط  دادند، و با  تبلیغات و مغزشویی بی وقفه این ایده را به مردم ارمنی نیز تزریق نمودند.  نهایتا به این نتیجه "منطقی" رسیدند که هر جا یک ارمنی زندگی می کند و یا هر جا یک کلیسای ارمنی وجود دارد آنجا خاک ارمنستان است!  حتی به این هم قانع نشده بلکه با تکیه به افسانه های تاریخی خود ساخته، دایر بر وجود پادشاهان مقتدر ارمنی و حکمرانی بر سرزمین های تاریخی وسیع ارمنستان، به سیاست توسعه طلبی که هیچ زمانی، قصد توقف در هیچ زمان و مکانی را نمی شناخت، روی آوردند. 

سرانجام جنگ قره باغ

علی قره جه لو

سرانجام، جنگ قره باغ بعد از 44 روز (10 نوامبر - 27 سپتامبر) با قرارداد آتش بس بین طرفین درگیری بپایان رسید.  بدنبال آتش بس، شهروندان جمهوری آذربایجان در همه شهرها و مناطق آذربایجان به میدان ها ریخته و پیروزی را جشن گرفتند.  مردم آذربایجان ایران نیز که در هر فرصتی از حمایت برادران خود در شمال دریغ نکرده بودند، در شادی آزادی سرزمین های آذربایجان شرکت کردند.   با اعلام آتش بس، در ارمنستان تظاهرات علیه حکومت پاشینیان نخست وزیر ارمنستان آغاز شد.  احزاب مخالف با صدور بیانیه ای مشترک، از قرار داد آتش بعنوان، "شرم آورترین صحنه تارخ مان دیروز نوشته شد" نام بردند.

مقاوله ی صلح مابین جمهوریهای آذربایجان و ارمنستان پیروزی تاریخی جمهوری آذربایجان محسوب می شود

س. حاتملوی

بعد از تصرف ظفرمندانه ی شهر تاریخی شوشا که پایتخت فرهنگی آذربایجان نامیده می شود، ارتش آذربایجان به دروازه های مرکز قره باغ یعنی شهر خان‌کندی (استپاناکرت) نزدیک شد.
با توجه به از هم‌ پاشیدن موآضع دفاعی ارتش ارمنستان که زیر فشار و ضربات سهمگین بی وقفه ی ارتش آذربایجان توان تجدید قوا و مستحکم‌ کردن‌ مواضعش را از دست داده و  احتمال محاصره ی نیروهایش در خان‌کندی را قطعی می دانست، پاشینیان به نمایندگی از طرف رژیم ارمنستان زیر پای مقاوله ی صلح را - که برای طرف ارمنی در حکم شرائط تسلیم است - امضا کرد.

ترکیب اتنو – دموگرافیک و تحولات اجتماعی و اقتصادی آذربایجان 1905 - 1828

م. ائینالی

 توضیحی کوتاه در بارۀ متن و ترجمۀ این نوشته

نوشته ای را که در پیشرو دارید حدود 22 سال پیش به رشتۀ تحریر در آمده و در یکی از دانشگاههای اروپائی بعنوان یک مادۀ درسی ارائه شده بود.محتوای این نوشته مربوط به بررسی یک واقعۀ تاریخی در منطقۀ ماست که گذشت زمان نه تنها از اهمیت و ضرورت تحقیق  پیرامون آن نکاسته بلکه دقت و تمرکز در ابعاد چند جانبۀ آن را بیشتر از پیش ساخته است. تبعات این واقعه، در تاریخ بیش از 180 سال اخیر ، از یک طرف مدام در حال باز تولید و ایفای نقش در فضای سیاسی و روابط اجتماعی کشورها و ملتهای منطقه بوده و از طرف دیگر هم اکنون بعنوان منبع و منشاء بحران در صحنۀ بین المللی نیز تبلور یافته است. با حرکت از این واقعیت ، و درک اهمیت آن ، بر آن شدم تا با مروری کوتاه متن نوشتۀ فوق را به زبان فارسی ترجمه و در اختیار علاقمندان ایرانی قرار دهم.

جنگ قره باغ و کرشمه های جمهوری اسلامی

محمد حسین یحیایی

بیش از یک ماه است جنگ بین جمهوری آذربایجان برای آزاد سازی مناطق اشغالی قره باغ و ارمنستان می گذرد ( جنگ از 27 سپتامبر آغاز شده ) تلاش فدراسیون روسیه، ایالات متحده و اتحادیه اروپا در ژنو برای برقراری آتش بس بجایی نرسیده و اندک مدتی بعد از توافق بهم خورده و بار دیگر کشت و کشتار ادامه یافته است، در این مدت مقامات جمهوری آذربایجان و در راس آنان الهام علی اف بار ها در مقابل دوربین نشسته، با خبرنگار های داخلی و خارجی سخن گفته و هر بار هم تکرار کرده که تا خروج همه نیرو های ارمنستان از خاک آذربایجان جنگ ادامه خواهد یافت.

جنگ قره باغ، و اپوزیسیون جمهوری اسلامی

علی قره جه لو

مسئله ترک - ارمنی دارای ریشه های تاریخی طولانی است که با تسلط روسیه تزاری در اوایل قرن نوزدهم بر قفقاز جنوبی ابعاد دیگری یافت.  اگر ریشه های تاریخی این مسئله را از منظر تشکیل دولت ارمنستان در قفقاز جنوبی توسط روسیه تزاری  و در رابطه با شرایط امروز تعیین نمائیم عبارت از این خواهد بود که، موجودیت و نقش ارمنستان برای روسیه، مانند موجودیت و نقش اسرائیل برای غرب است.  دلایل اشغال قره باغ،  و تداوم اشغال تا به امروز نیز چیزی نیست جز، پرداخت تاوان جمهوری آذربایجان برای مستقل زیستن ازحیطه نفوذ روسیه.  (1)  

پیرامون درگیری مابین ارمنستان و آذربایجان (بخش دوم)

م. ائینالی

ترکیه و فرانسه

رابطۀ فرانسه بعنوان یک قدرت اروپائی دارای تاریخی طولانی در قفقاز می باشد. پیوند این کشور با قفقاز (آذربایجان و ایران) در رقابت با دولتهای بزرگ اروپا و روسیه، لیکن بیشتر، در تقابل با دولت عثمانی شکل گرفته است. در این مسیر یکی از ابزارهای مهم نفوذ فرانسه (همچون روسیه، انگلستان و آمریکا) فعالیتهای میسیونری و بکارگیری اقلیتهای دینی بر علیه دولت عثمانی بوده است. سیاست استراتژیک فرانسه در منطقه از سیاست عمومی و سنتی اروپا و آمریکا مبنی بر محصور کردن ترکیه در آناتولی و ممانعت از توسعۀ مرزهای روسیه به جنوب مجزا نبوده است.