DƏDƏ QORQUD DƏSTANLARI HAQQINDA

M. Ə. Fərzanə  (Qovsi)

Folklorumuzun gözəl incisi və ölməz şahəsəri olan Dədə Qorqud dəstanları barədə bu son illərdə başlamış yeni baxışlar və araşdırmalar, iki min ilin başlanışında da dəvam edəcək və bəlkə də bu xüsusda yeni görüşlər və yekunlaşdırmalar ortaya çıxacaqdır. Dağın  vəhşi lalələrini göz önündə canlandıran bu dəstanlar, öz doğma uslubu, canlı təsvirləri parlaq günəş kimi mədəniyyət tariximizə ışıq saçmış, öz büllurluğunu qorumuş və keçmişin saf güzgüsü kimi bizə gəlib çatmışdır.

دده‌ قورقود دستانلارى حاقيندا

محمد على فرزانه (قوسى)

فولکلوروموزون‌ گؤزل‌ اينجيسى و اؤلمز شاه‌ اثرى اولان‌ دده قورقود داستانلارى باره‌ده‌ بو سون‌ ايللرده‌ باشلاميش‌ يئنى باخيشلار وآراشديرمالار، ايکى مين‌ ايلين‌ باشلانيشيندا دا دوام‌ ائده‌جک‌ و بلکه‌ ده‌ بوخوصوصدا يئنى گؤروشلر و يئکونلاشديرمالار اورتايا چيخاجاقدير. داغين ‌وحشى لاله‌لرينى گؤز اؤنونده‌ جانلانديران‌ بو دستانلار، اؤز دوغما اوسلوبو، جانلى تصويرلرى پارلاق‌ گونش‌ کيمى مدنيت‌ تاريخيميزه‌ ايشيق ساچميش‌، اؤز بولورلوغونو قوروموش‌ و کئچميشين‌ صاف‌ گوزگوسو کيمى بيزه‌ گليب‌ چاتميشدير.

نیسگیللر شاعیری‌نین نسگیللی اؤلومو

محمدعلی فرزانه

آذر آیی‌نین ایگیرمی اوچو، گئجه ساعت ۱۰-۱۱دؤوره‌لرینده، آذربایجان معاصرشعرینده اؤزونه پارلاق و افتخارلی یئر آچان و بوگونکو شعریمیزین گؤرکملی سیمالاریندان بیری ساییلان قوجامان معلم حبیب ساهر، همیشه‌لیک حیاتا گؤزیومدو. عؤموربویو بشری دویغولارین، دوغما یوردون و عؤمرو گونو تالانانلارین قورتولوشو و سعادتی آرزوسیله چیرپینان اوره‌ک بیرلحظه ده چیرپینماز اولدو.
اللی ایلدن چوخ، بیر زاماندا یورولمادان و نفس درمه‌دن آذربایجان مبارز و خلقی شعرینین بایراغینی چیگنینده داشایان و ان آغیر و دؤزولمز شرایطده بئله سوسوب سارسیلمایان شاعیر، بیرگؤز یوموب آچیم ساعاتدا ابدیته قووشدو.

زبان امروزی ترکی آذری در غربال زمان

م. ع. فرزانه

زبان امروزی مردم آذربایجان که در گفت و شنودها از آن عموما بنام ترکی «تورکو» و ماخذ تاریخی و گروهبندی زبانها به ترکی آذری (آذری تورکجهسی) ترکی آذربایجانی و از این قبیل نام میبرند، به زبانی گفته میشود که امروزه علاوه بر اهالی سرزمینی که از نظر جغرافیایی نام آذربایجان بر خود دارد، اقوام و تیره های شهرنشین بسیاری نیز، با فاصله دور و نزدیک از این خطه جغرافیایی، از نواحی شرقی ترکیه و عراق گرفته تا کوهپایه های خراسان و از سواحل خزر تا سرزمینهای فارس و کرمان به این زبان تکلم میکنند و احساسها و اندیشه ها و مقاصد خود را در این زبان بیان میدارند.

استاد محمد علی فرزانه نین 8. اینجی ایل دونومی مناسیبت ایله

دکتور صدیقه عدالتی

استاد محمد علی فرزانه نین 8. اینجی ایل دونومی مناسیبت ایله آذرتاک اوتاغیندا دکتور صدیقه عدالتی خانیمین معروضه سی


Dr. Sidiqə Ədalati. Ustad Məhəmməd Əli Fərzanə-nin vəfatının 8. ildönümü münasibətinə  

آنا دیلینی نئجه اؤیرندیم

محمدعلی فرزانه

مندن دفعه‌لرله سوروشوبلار کی، گنجلیگیمده، تحصیل دؤورومده، یعنی رضاشاه رئژیمی زامانی جنوبی آذربایجاندان آنا دیلینده یازیب- ‏اوخوماق قاداغان ائدیلدیگیندن ایستر- ایسته‌مز فارس دیلینده تحصیل آلمیشام، بس نئجه اولدو کی، بونا باخمایاراق، آذربایجان دیلینده سلیس ‏دانیشیرام، بو دیلده اونلارلا اثر یازمیشام؟

MƏHƏMMƏDƏLİ FƏRZANƏ
ANA DİLİNİ NECƏ ÖYRƏNDİM

Məndən dəfələrlə soruşublar ki, gəncliyimdə, təhsil dövrümdə, yəni Rizaşah rejimi zamanı Cənubi ‎Azərbaycandan ana dilində yazıb- oxumaq qadağan edildiyindən istər- istəməz fars dilində təhsil almışam, ‎bəs necə oldu ki, buna baxmayaraq, Azərbaycan dilində səlis danışıram, bu dildə onlarla əsər yazmışam?

رسم-رسوم: آخير چرشنبه و بايرام مراسيميندن

م. ع. فرزانه

آتيل­-باتيل چرشنبه
بختيم آچيل چرشنبه
آغيرليغيم٬ اوغورلوغوم
آخسين بو سويا گئتسين

یازی‌نی هر ایکی خطده بورادان آلین ‏‎(pdf)‎

M.A. FƏRZANƏ
Rəsm-Rüsum: Axır Çərşənbə və Bayram Mərasimindən

Atıl-batıl çərşənbə ‎
Bəxtim açıl çərşənbə ‎
Ağırlığım,‎‏ ‏uğurluğum ‎
Axsın bu suya getsin‎

Yazını hər iki xətdə buradan alın (pdf)

آذربايجان تورکجه‌سى‌نين ديل بيلگيسى‎

دونیا آنادیلی گونو

م. ع. فرزانه

M. A. FƏRZANƏ
AZƏRBAYCAN TÜRKCƏSİNİN DİL BİLGİSİ

بوگون، [...] ميلى – مدنى ‏وارليغيميزين جانلى گوزگوسو اولان ديليميزى اؤيرنمک و اؤيرتمک بير جيدى و گئجيشديريلمز ‏ميلى – فرهنگى وظيفه‌يه چئوريلميشدير. ائله بونا گؤره ده، بوگون هر زامان فورصت تاپينجا، ‏ديليميزه قاييتماغى، اونو هرطرفلى اؤيرنمه‌گى، دوزگون دانيشماغى، يازماغى و اوخوماغى، بير ‏ميلى – مدنى تکليف سانماق و يورولمادان بو ايشى دوام ائتديرمه‌لييک!‏