غلامحسین ساعدی گوهری یگانه در ادبیات ایران

احد واحدی 

قضیهء بی حرمتی به مزار زنده یاد دکتر غلامحسین ساعدی، تاسف و خشم من و خیل عظیمی از دوستداران وی را برانگیخت! این عمل بیش از هر چیز ماهیت فرهنگ ستیزانه سردمداران سلطنت و خاصیت لمپنی هواداران آن را بی هیچ قید و شرطی نشان داد. افزون بر این برخورد تمسخرآمیز بخشی از توابان چپ را که هنوز داعیه روشنفکری بر سر دارند، عیان ساخت. کسانی که به تفکر راست در درون نیروهای چپ ایراد می گیرند که چرا از خامنه ای جلاد خواهش می کنید که چنین و چنان کند، خود در تعفن و توهم سیاست راست روانه و سلطنت طلبانه خود، همان کاری را انجام دادند که برای دیگران جایز نمی دانستند. درخواست برخورد منتقدانه نسبت به این عمل ناشایست هواداران لمپن سلطنت از شخص شخیص! رضا پهلوی!

آموزش به زبان مادری، حق همگانی مردم است!

احد واحدی 

دوم اسفند مصادف با ۲۱ فوریه، روز جهانی زبان مادری است؛ یونسکو در سال ۱۹۹۹ برای کمک به تنوع زبانی و حفظ شان و منزلت زبان مادری و به پاس گرامیداشت تظاهرات مسالمت آمیز دانشجویان دانشگاه‌های مختلف شهر داکا پایتخت کشور "بنگلادش" در ۱۹۵۲ این روز را «روز جهانی زبان مادری» نامگذاری کرد. بنگلادش در آن زمان "پاکستان شرقی" نامیده می‌شد و خواست دانشجویان دانشگاه داکا، رسمیت بخشیدن به زبان بنگالی به عنوان دومین زبان پاکستان (در کنار زبان اردو) بود.

«دستاوردهای نهضت ۲۱ آذر و مبارزه امروز ما»

احد واحدی 

ایران را طوفان انقلاب دربرگرفته است؛ جنبش انقلابی “زن، زندگی، آزادی” که در سه ماهه اخیر آغاز شده است، پایان رژیم آزادی کش مذهبی را نوید می دهد و همه ی رنج ها، دردها، تبعیض ها و نابسامانی های دیگر را که در بعد از انقلاب مشروطیت و بویژه در ۴ دهه اخیر به مردم ایران تحمیل شده اند، در خود منعکس دارد.

نهضت ۲۱ آذر که ۷۷ مین سالگرد خود را سپری می کند در ذات خود جنبش دموکراتیک و مردمی بود که تلاش داشت بر عقب ماندگی های مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، ظلم و ستم ملاکین، فقر و تیره روزی دهقانان، زورگویی ژاندرامها و مامورین دولتی غلبه کرده و منبع اصلاحات اساسی در جامعه آنروز  ایران گردد.

۲۱ آذر درخششی در ظلمات

احد واحدی

باز ۲۱ آذری دیگر فرا رسیده است، باز خاطرات شیرین و تلخ آن روز تاریخی هوای دیگری در روحیات ما ایجاد کرده است. باز قلبهای عاشق، از شادی و هلهله یادآوری شکوه آن یکسال شکوفا شده و همزمان با یادآوری آن جنایات، وحشی گریها و قتل و غارت توده های مردمی که پیگیرانه و فداکارانه چنان حماسه بزرگی را آفریده بودند چرکین و مکدر می شود.
۲۱ آذر، روزی در گذشته تاریخ مان نیست. ۲۱ آذر همین امروز ماست. خلق آذربابجان در چنین روزی پایه حکومتی را گذاشت که قبل از هر چیز بر شانه های زحمتکشان شهر و روستاها قرار داشت. با تلاش آنها بوجود آمد. و با پیگیری آنها در انجام مطالبات صنفی، سیاسی شان ادامه یافت. ۲۱ آذر پایه اصلاحاتی را گذاشت که شرایط سیاسی - اقتصادی آن روزگار بر عهده مردمی تربن جریانات سیاسی گذاشته بود؛

«صمد بهرنگی» و آذربایجانین ملی وارلیغی

احد آیلاقلی

هَله تبریزین‌کوچه‌لرینده، ملی حکومت دؤرونون طنطنه‌لی و محکم شعارلاری جینگیلده‌ییردی؛ هله فدایی دسته‌لرینین منظم شکلده ‌نمایشلری و تماشایا دوران انسانلارین گورولتولو آلقیشلاری گؤز اؤنوندن چکیلمه‌میشدی؛ هله آنا دیلینین سحرکار و تأثیر ائدیجی حسی اوره‌گلرده یاشاییردی؛ و هابئله، هله تجاوزکار دشمنین ظفر شنلیکلرینین شوم قهقهه‌سی تبریزین و دیگر آذربایجان شهرلرینین فضاسیندا سسله‌نیردی؛

«خاوران»

احد واحدی

گئجه گئچمیش یاریدان،

بوتون تهران یوخودا...

خیاوانلار بوم ـ بوشدی،

میدانلارین چوخودا!

ایشیق گلمیر هئچ یئردن

قارانلیقدیر هر طرف،

دومان چؤکموش ائله بیل

بورانلیقدیر هر طرف.

«سئوال»

احد واحدی

شن صاباحی ـ
دوشوندولر یالنیز،
بیزی یولداشلاریمیز!
اعدام میدانلاریندا،
واخت سیز اؤلنده.

ترجمه و تحقیق یا تحریف و تخریب؟ (درباره چند و چون بازنشر کتاب شهید فریدون ابراهیمی* حقوقدان دموکرات و دادستان حکومت ملی آذربایجان)

احد واحدی

قبل از ورود به بحث اصلی، توضیح نکته ای را ضروری می دانم. در طی چند سال اخیر همپای هیستری «چپ ستیزی» در مرکز، هیستری «مبارزه با مطالبات ملی ملیتهای غیر فارسی زبان» نیز به یکی از امور متداول جامعه ما تبدیل شده است. جامعه ای که اردوی ضد چپ و ضد ملی هر نوع خزعبلات و ترشحات علیل مغزی خود را بدون کوچکترین مانع و رادعی در شکلهای مختلف صوتی، تصویری و نوشتاری به خورد توده مردم می دهند و اعتراضات به حق نیروهای چپ و ملی را با توطئه، تخطئه و سرکوب پاسخ می دهند. در زمانه ای که نویسندگان و فرهیحتگان جامعه روشنفکری ایران برای تحریر، چاپ و پخش مقالات و نوشته های خود رنجهای فراوانی را متحمل می شوند و با عبور از موانع و خاکریزهای متعدد، تلاش دارند اگر بخت یارشان باشد

اسپانیا

ناظم حکمت

حاضرلایان: احد واحدی

کیمیمیز آلتمیش یاشیندا، کیمیمیز اونداندا یاشلی،

کیمیمیز بیر اووج تورپاق اولموشوق چوخدان؛

اسپانیا گنجلیگیمیزدیر بیزیم.

اسپانیا بیر قانلی گولدور کؤکسوموزده آچیلمیش!

اسپانیا آرخاداشلیغیمیزدیر بیزیم، اؤلومون قارانلیغیندا،

اسپانیا آرخاداشلیغیمیزدیر آیدینلیغیندا توکه نمز امیدین.

و قوجا زیتون آغاجلاری باخیمسیز،

تورپاق ساری و تورپاق قیرمیزی، دلیک ـ دیشیک.

پیروزی نیروهای چپ در اسپانیا

احد واحدی

«پابلو ایگله سیاس» نامی است که امروزه امید را در دل جوانان اسپانیایی و به تبع آن در دل مردمی که از سیاستهای سنتی رهبران اتحادیه اروپا به تنگ آمده اند، فروزان کرده است. بار دیگر بعد از «الکسیس تسیپراس» یونانی، این رهبر 36 ساله «پودوموس» هست که در یک انتخابات استثنایی پیروزی را به اردوی زحمتکشان آورده است. من در مقاله ای که در زمان پیروزی حزب چپگرای «سیریزا» نوشته بودم، تاکید داشتم:

در فقدان گونتر گراس

احد واحدی

گونتر گراس نویسنده برجسته آلمان امروز صبح در سن 87 سالگی در بیمارستانی در لوبک درگذشت. گراس یکی از مشهورترین نویسندگان آلمان بود که بمثابه وجدان اجتماعی و انسانی جامعه آلمان همواره در روندهای جاری آلمان نقش ویژه خود را ایفا می کرد. او که در سال 7192 در شهر دانسگ (گدانسگ امروزی) بدنیا آمده بود، علاوه بر نویسندگی، در عرصه های شاعری، نمایشنامه نویسی، نقاشی، هیکل تراشی نیز از استعداد زیادی برخوردار بود؛ او اکثر نقاشی ها و طرح های کتابهای خود را، خود می کشید.

به بهانه درگذشت «یاشار کمال» نویسنده مبارز ترک

احد واحدی

یاشار کمال یکی از مطرح ترین نویسندگان ترکیه در سالهای اخیر دیروز در بیمارستانی در استانبول چشم از جهان فرو بست. وی که از توانایی های ویژه ای در رمان نویسی و دیگر فعالیتهای ادبی برخوردار بود، در عین حال مبارزی سرسخت، روشنفکری دموکرات و انسانی آزاده بود تا جائیکه هرگز به سنت مبارزاتی خود پشت نکرد و همواره در جامعه ترکیه برای دموکراسی بیشتر و علیه سانسور مبارزه کرد.

 

«زبان مادری و اهمیت آن در زندگی انسان» (بمناسبت 21 فوریه روز جهانی زبان مادری)

احد واحدی

ابتداء نگاهی گذرا به روند پیدایش روز جهانی زبان مادری می اندازیم: در 21 و 22 فوریه سال 1952 تعداد زیادی از دانشجویان بنگالی در اعتراض به تحمیل زبان «اردو» بعنوان زبان رسمی و دیوانی در بنگلادش (که آنروزها «پاکستان شرقی» نامیده می شد) در محوطه دانشگاه «داکا» توسط ماموران دولت پاکستان به رگبار بسته شدند. دانشجویان خواهان برسمیت شناختن زبان مادری مردم سرزمینشان یعنی زبان «بنگلا» و یا «بنگالی» بودند. در این جنایت چند استاد دانشگاه و دانشجو کشته شدند. اعتراضات بعدی سبب برسمیت شناختن مجدد زیان بنگالی در سال 1956 و استقلال بنگلادش در سال 1971 گردید.

پیروزی حزب چپ راديكال در یونان، نوید بخش پیروزیهای دیگر

احد واحدی

نسیم آزادی و عدالت بشکل حیرت انگیزی این بار در اروپا وزیدن گرفته است؛ غرش تشنه گان آزادی و محتاجان عدالت این بار اروپا را به لرزه در آورده است. این بار سرزمین یونان با طوفانی که به راه انداحته است، عظمت و شکوه دیرین خود را در یادها زنده کرده است. شاید خود این حادثه شکوهمند، آغازی باشد برای راه یافت به پایان ستم، تبعیض، حق کشی سرمایه جهانی علیه توده های ملیونی. توده هایی که بیشترین خواسته آنها، کم ترین رفاه اجتماعیست، رفاهی که بانکهای جهانی، صندوق بین المللی پول با هزار ترفند، با هزار حقه بازی، با بستن انواع بهره های بانکی به آنها و به کشور متبوع آن مردمان فقیر و با بند و بست با سیاستمداران و دولتمندان حقیر آنها، از آنها مضایقه می کند.

‏21 آذر نهضتی و ادبیاتیمیز

احد واحدی

 آذربایجان ادبیاتی، مشروطه انقلابی ایله یاناشی بیر تکامل پروسه سی گئچیرمیشدیر؛ بو پروسه نین بیرجهتی، ملی عنعنه لریمیزی یاشاتماق، دیگر طرفی، خلقیمیزین دموکراتیک  ایستکلرینی مطالبه ائتمکدن عبارتدیر! یعنی  آذربایجان ادبیاتی اؤز بدیعی افاده سیله، جامعه نین ملی خصوصیتلرینی داشییاراق، دموکراتیک ایستکلرینی ترنم ائتمیشدیر. دیل آزادلیغی، فرهنگ آزادلیغی، وطن پرورلیکله برابر، دموکراتیک طلبلر ، بیزیم ادبیاتین باش موضوعلارینی تشکیل ائتمیشدیر؛ بو ادبیات، مستبد و مرتجع قوه لری افشاء ائتمه کدن بئله بیرآن غفلت ائتمه میشدیر.

مشروطه انقلابینین طبیعی دوامی، خیابانی حرکتینه چاتسادا، بو حرکت آذربایجاندا، بیر ملی لشمه پروسه سینی جدی شکلده باشلانیشینی احتواء ائدیر؛ یعنی بیرینجی دفعه اولاراق سراسری ایستکلردن باشقا، آذربایجانا دایر ایستکلر ده، بیر عنصر کیمی بو حرکتده اؤزرنو گؤستریر.

رضاشاه حاکمیتینین قارا ایللرینده، آذربایجان دیلی و ادبیاتی، اؤلوم یاتاغینا دوشور. نظامی لر، خاقانی لر، نسیمی لر و فضولی لر یئتیره ن بو زنگین دیلده، شعر، نثر، تئاتر حتی نوحه

ایکی شعر

احد واحدی

‏25 ایل او دهشتلی فاجعه‌دن سووشسادا، هئچ ده یارالاریمیز بیتمه‌ییبدیر. هله ده ‏یارالاریمیز تازادیر و اونلاردان قان آخیر. نه او دهشتی اونوتماق اولار، نه او محتشم ‏قوربانلاری و نه او جنایتی تؤره‌دن قارا اللری! بو ایکی شعر ائله 1367نجی ایلین بو ‏دهشتلی فاجعه‌سی مناسبتینه یازیلمیشدیر.‏

ƏHƏD VAHİDİ
İKİ ŞEİR

به بهانه پنجاهمین سالمرگ «ناظم حکمت»‏‎

احد واحدی

اشعار زندان ناظم، در تاریکی ظلمانی ترین شبهای سرد و یخبندان زمستان، بهار زیبا و ‏باطراوت و افقهای روشنِ نور و امید را و در دردناکترین و جانفرساترین دوره مبارزه و مقاومت، ‏ظفر و پیروزی را نوید می دهد.‏