قیسا شعرلر

فریبا مرتضایی

(۱)

بو اوزون گئجه‌ده
سنسیزلیک
منی اؤلدوره‌جک
بیر آه یوللا چیلله‌لیک
باشیما چکیب یاتیم
 
(۲)
دونموش اوره‌یین
اووجلاریمدا
دؤن گل اریمه‌دن
گؤزلریم یولوندا

جنس دوّمِ کدام جغرافیا؟

رقیه کبیری

(دونیا قادین‌لار گونو موبارک اولسون)

پنهان نمی‌کنم. بارها در بحرانی‌ترین شرایط زندگی‌ام آرزو کرده‌ام در جغرافیایی غیر از  جغرافیای کشورم به دنیا می‌آمدم. از آنجا که ما ملت شکرگزاری هستیم و طبق سنت دیر ینه‌ی مادران و پدرانمان، دست دعا به سوی آسمان دراز می‌کنیم و شکرگزار نداشته‌ها ونداریهایمان می‌شویم، در چنین مواقعی ناخودآگاهم خودی نشان می‌دهد و به جای اینکه جنس دومی از قماش فرانسوی و انگلیسی و آلمانی، روسی و… را در ذهنم به تصویر بکشد، دردناکترین پرده‌ دراماتیک زن و زندگی را مقابل رویم می‌گشاید.
از زنان افریقا شروع می‌کند، دهان کودکان را می‌چسباند به پستان بدون شیر زنانی که

خدی

فریبا وفی - چئویرن: ع. آغ‌گونئیلی 

سؤز قورتاران دئییلدی. تاخچادا کی گوزگونون دوشوب سینماسی دا های- کویو آزالتمادی. گوزگونون خیردالارینی ییغیشدیردیلار. آرواد اولسایدی دئیه‌ردی: «جانین ساغ اولسون، قادا- بالا جانیندان گئتدی». کیشی یومروغو یاستیق کیمی شیشمیش قیچینا تاپدادی. اییلیب، سس‌لره قولاق وئردی. بیر اوشاق آغلاییردی. کیشی سئچه بیلمه‌دی، نوه‌سی افسانه‌دیر، یوخسا پروانه .
«دئییرم احسان پولونو، وئرک بیر مستحقّه».

کورتئز آداسی

آلیس مونرو
چئویرن:  مسعود سبزی -  ائدیتور:  سولماز محمد رضایی

بالاجا گلین. ایگیرمی یاشیم وار ایدی، اوزونلوغوم بئش فوت یئددی اینچ و چکیم یوز اوتوز بئش ایله قیرخ پوندون آراسیندا ایدی. آما بعضیلری –چئس[۱]-ین باشقانی­نین[۲] حیات یولداشی، آفیس­ین اسکی یازمان-ی[۳]، ایله اوست قاتدا کی خانیم قوری[۴]- بالاجا گلین آدی ایله منه موراجیعه ائدردیلر. بعضن، بیزیم بالاجا گلین دئیردیلر. چئس ایله بونا جوک قوشموشدوق، آما اونون گنل[۵] تپکیسی[۶] سئویملی و سایقیلی باخیش ایدی. من ده قاش قاباقلی و اوتانقاج گولومسه‌مکله تسلیم اولاردیم.

آذربایجانلی شاعیر و یازیچی، ایلقار موذن زاده نین حبسه آتیلماسینی قیناییریق

سورگونونده گونئی آذربایجان قلم انجومنی

ایلقار موذن زاده، آذربایجانلی گنج شاعیر و یازیچی، اینديیه کیمی بیر نئچه ادبی جایزه یه لاییق گؤرولموشدور.  اونون "ساری" آدلی حیکایه سی، "تبریزادبی جایزه سی" یاریشى‌نين بیرینجی مقامی نی الده ائتمیشدیر. 

ایلقار، ميللی فعالیت لرينه گؤره، آذربایجانین میللی کیملیگيندن و آنا ديليندن مودافیعه  ائله مه سی اوچون 27 آی حبسه محکوم ائديليب و حبسه آلينمیشدیر.

آذربایجان قلم انجومنی، ایلقار موذن زاده نین حبسه آتیلماسینی قیناییر و اونون درحال آزاد اولونماسينى طلب ائله ییر.

"سورگونونده گونئی آذربایجان قلم انجومنی"

1 مارس 2014

ساری

ایلقار موذن زاده

باجاسیز بالاجا بیر اوتاقدیر. خیردا یوزلوک بیر ساری لامپ یانسادا، اوتاغین قارانلیغی توز باسمیش لامپین جانسیز ایشیغینا زور گلیر. اوزانیب قارایا چالان ساری دیوارا گؤز تیکیرم. باخیشلاریم دیواری دیرماشیب سقف‌له دوورا آراسینداکی جیزیقدا یئریییر، ساعتلاردیر دیوارلا سقف آراسیندا گزیشین بیر میلچه‌یین اوچوشونو ایزله‌ییرم. خیاوانلاردا آشاغی چهارراه‌لا یوخاری چهارراه آراسینداکی گنج قیز-اوغلانلارین فیرلانماسی کیمی، هدفسیز اوچوشان یالقیز میلچک‌له داریخمالاریمی پایلاشیرام. سورغولامالار هر گون نئچه ساعت داوام ائدیر:

قاچانمادیم اؤزومدن

ع.ن. چاپار

 قاچیرام.
عؤمرومه کؤلگه‌لیک اولان
بوگونده‌لیکدن !..
قیسینیرام
داریسقال – دینج بوجاق
ائو جییه‌زیمده !..
بوکوره‌م ماسادا –
بوزوک – بوزوک بوزوکموش
بوتون قزئتلریمیزین
پولتیکالی واراقلارینی.

نجات دریاچه ارومیه حیاتی تر از فرستادن میمون به فضا است

توماس اردبرینک - گزارشگر نیویورک تایمز

توماس اردبرینک گزارشگر نیویورک تایمز در تهران که همراه با یک مقام اداره محیط زیست از دریاچه اورمیه واقع در آذربایجان ایران، دیدن کرده است بنقل از او می گوید: یک دهه پیش کشتی های تفریحی پر از توریست آبهای دریاچه را در جستجوی فلامینگوهای مهاجر دور می زدند. حالا، کشتی ها در میان گل و لای زنگ می زنند و فلامینگوها از فراز آنچه باقیمانده است بسوی مکان های بهتر پرواز می کنند.

به گزارش صدای آمریکا، بر اساس ارقام رسمی، فقط ۵ درصد از آب دریاچه اورمیه باقیمانده است. کارشناسان خشک شدن این دریاچه را ناشی از ساختن سدهایی می دانند که راه را بر آب هایی که از کوهستان های اطراف وارد آن می شد بسته اند.

کرگدن نمایشنامه‌سینه گؤز اوجو بیر باخیش

رقیه کبیری

شوکورلر اولسون بیز ده افریقالی و آسیالی کرگدن‌لرین تورکجه نریلتیسینی ائشیتدیک.
گؤزوموز یولدا، قولاغیمیز سس ده‌ایدی. شوکورلر اولسون بیز ده گرگدن‌لرین تورکجه نریلتیسینی ائشیتدیک. بلکه‌ده ایللردیر اوزوموزه گتیرمه‌دن، اؤزوموزه آلمادان نریلتی‌لرینی ائشیدیب، کرگدنه دؤنوشدویوموزدن خوشلانیریق دئسم، یئرسیز دئییل.
«اوژن یونسکو»نون آبسورد ژانرینی داشییان نمایشنامه‌سی، صحنه آلدیغی تبریز تئاتریندا  گؤزوموزو ایشیقلاندیردی. نریلتی‌لر قولاقلاریمیزی نوازش ائتدی.

ملانصرالدینچی‌لر

رحیم ولی زاده

هفته‎لیک نشر اولونونان ملانصرالدین ژورنالی‎نین بیرینجی نومره‎سی ۱۹۰۶نجی ایل آپریل آیی‎نین ۷‌سینده تیفلیس شهرینده چاپ اولونموشدور. ملانصرالدین ژورنالی ۱۹۰۶- ۱۹۱۸ ایل‎لرده تیفلیس شهرینده، ۱۹۲۰ نجی ایلده تبریز شهرینده و ۱۹۲۲- ۱۹۳۱ نجی ایل‎لرده باکی شهرینده نشر اولونوبدور.

ملانصرالدین ژورنالی‎نین ناشری جلیل محمد ‌قلیزاده اولوٍب. جمعا” ۲۵ ایل نشر دؤرونده ۳۴۰ نومره تیفلیسده، ۸ نومره تبریزده، ۴۰۰ نومره باکی شهرینده نشر اولونموشدور. مترقی ایده‌یالارین جارچیسی اولان ملانصرالدین ژورنالی، زحمتکش خلق و دموکراتیا جبهه‎سینده دایانیب آزادلیق دوشمن‎لرینی، روسیه تزار مطلقیتینی و خان‎لارین، بؤیوک مولکدار آقالارین و امپریالیزمین مستعمره‌چیلیک و خلق‎لرین دالی قالماق سیاستینی افشا ائدیب، آمانسیز تنقید آتشینه توتوردو، معارف و مدنیٌت ترقیسی، قادین‎لارین اینسانی حقوقا مالیک اولمالاری و آذربایجان دیلی‎نین انکشافی و صافلیغی اوغروندا آردیجیل موباریزه آپاریردی.

نگاهی گذرا به تاریخچه آموزش ترکی آذربایجانی

21 فوریه، روز جهانی زبان مادری

شیوا فرهمند راد

چندی‌ست که در ایران از اجرای بندهای ناقص قانون اساسی موجود درباره‌ی "تدریس زبان مادری" سخن می‌رود و مخالفان، از جمله اعضای "فرهنگستان زبان فارسی" جنجالی پیرامون آن به‌پا کرده‌اند. بر کارگزاران فرهنگستان زبان فارسی حرجی نیست زیرا وظیفه‌ی آنان پاسداری از زبان فارسی‌ست و نه هیچ زبان دیگری. نکته این‌جاست که در میان "فرهیختگان" فرهنگستان یا بیرون از آن، کمتر کسی به‌دور از تعصب و خشک‌اندیشی، از عشق به انسان و انسانیت، از پایبندی و احترام به حقوق انسان‌ها، و به‌ویژه از طرفداری از حق طبیعی و آزادی برخورداری شهروندان از آموزش به زبان مادری سخن می‌گوید. این نوشته می‌کوشد که با تکیه بر اسناد و منابع در دسترس نشان دهد که آموزش به زبان ترکی آذربایجانی از دیرباز وجود داشته و با آغاز سلطنت پهلوی‌ها و در طول 90 سال گذشته این حق با خشونت دولتی پایمال شده‌است.

فایل pdf متن کامل مقاله را از این نشانی دریافت کنید.

مصاحبه با عبدالحسین ناهیدی آذر

عبدالحسین ناهیدی  آذر

بیوگرافی عبدالحسین ناهیدی آذر؟
سال ۱۳۲۰ در یوسف آباد قوری گؤل به دنیا آمده‌ام. پدرم به خاطر ظلم فئودال مجبور به ترک ده و مهاجرت به شهر تبریز شد. در تبریز تصادفا ساکن خیابان محل سکونت شیخ محمد خیابانی شدیم. یکی دو سالی به خاطر فقر نتوانستم درس بخوانم، ولی بعدا با کار کردن پدرم به مدرسه رفتم. بعدا وارد دانشسرای مقدماتی شدم و بعد از اتمام این دوره، به عنوان معلم در شبستر خدمت می‌کردم. ضمن تدریس، شبانه درس می خواندم. دوباره به تبریز برگشتم و همینجا بازنشست شدم.

عبدالحسین ناهید، نویسنده کتاب "زنان ایران در جنبش مشروطه" درگذشت

مدرسه فمینیستی:

عبدالحسین ناهیدی آذر، نویسنده کتاب "زنان ایران در جنبش مشروطه" درگذشت. عبدالحسین ناهیدی آذر، مورخ آذربایجانی و نویسنده کتاب هایی همچون:زن در تاریخ ایران، زنان ایران در جنبش مشروطه، دو مبارز(به همراه رحیم رئیس نیا)، جنبش آزادیستان- قیام شیخ محمد خیابانی، روزنامه های تبریز در صدر مشروطه_به انضمام مجموعه روزنامه ناله ملت،نقش کودکان و نوجوانان در جنبش مشروطه، تجار و دهقانان ایران در عصر مشروطه خواهی و سه مبارز مشروطه، امروز ۲۱ بهمن ماه، در تبریز درگذشت.

آذربایجان

علی داشقین

کیپریگم، اوجومدا یاش داملالاری

یاپراقدا شئه کیمی، اینجیدن آری
سئل اولوب آخیرلار اوزومه ساری
قالمیشام قاش ایله گؤز آراسیندا...

نقدی بر پروژه “مدرنیته ایرانی” سید جواد طباطبائی و سخنان اودرباره زبان ترکي

دکتر حیدر شادی

آقای طباطبائی ... ‏‎ ‎‏ می‌گویند که چون ترکیه و یا آذربایجان تاریخ مستقل ندارند (!! ) پس ‏هویت جعلی دارند. ‏‎ ..‎‏ بر اساس این منطق، آلمان، به عنوان مثال، که تاریخ فرهنگی ‏طولانی ندارد و در دوره رنسانس هم با ارتقای زبان محلی خود به عنوان زبان رسمی و ‏استقلال از زبان لاتین پیدا شد، هویت جعلی دارد. ‏‎..‎‏. آقای طباطبائی و عموما ملی گرایی ‏ایرانی که نوعی استدلال باستانگرایانه می‌کنند در واقع بر یک چنین بینان سستی بنای ‏خود را بنیان نهاده‌اند.‏

کسوف و نوزایش "خرد ایرانشهری" به مثابه روایت تاریخی و برساخته اجتماعی

آغارتی

روح انگیز پورناصح

بیر ساعاتدان آرتیق کئچمیش اولسایدی دا، یئنه تؤوشه‌ییردیم. باشیما نه گلدییینی تخمین ائده بیلمیردیم. اوره‌ییم سیخیلاندا دا ائشییه چیخا بیلمه‌جه‌یم دئیه، جانیما قورخو اوتوردو.

پری دئیه‌ردی ها گله‌جک‌ده هر شئی ترسینه اولاجاق، داغلار ییخیلیب، دره‌لر دولاجاق، ایت‌لر سوسوب، کوچوک‌لر هوره‌جک، آمما بونجا شورلوغونو اینانا بیلمزدیم. بلکه ده دوز بمباسی پارتلامیشدی بیر یئرده. بو فیکیرلر لاپ قورخودوردو منی.

اؤزومو چتین‌لیکله الیندن قورتاریب ائوه سالدیم. قاپینی ایشکیلله‌ییب، قورخودان قیفیللادیم دا. آغیرـ آغیر نفس آلیردیم، بیر آز دینجلیم دئیه ایشکیللنمیش قاپییا دایاندیم. آغیرلاشمیشدیم. حالیم قاریشیق‌ایدی. گؤوده‌مین هر یئری گؤینه‌ییردی. اؤزومو هر یئره چیرپمیشدیم. گؤزلریمین آجیشماسیندان، اولجه قورخموشدوم کور اولماغیمدان. پالتارلاریم نئچه یئردن ایلیشیب، جیریلمیشدی.

زبان امروزی ترکی آذری در غربال زمان

م. ع. فرزانه

زبان امروزی مردم آذربایجان که در گفت و شنودها از آن عموما بنام ترکی «تورکو» و ماخذ تاریخی و گروهبندی زبانها به ترکی آذری (آذری تورکجهسی) ترکی آذربایجانی و از این قبیل نام میبرند، به زبانی گفته میشود که امروزه علاوه بر اهالی سرزمینی که از نظر جغرافیایی نام آذربایجان بر خود دارد، اقوام و تیره های شهرنشین بسیاری نیز، با فاصله دور و نزدیک از این خطه جغرافیایی، از نواحی شرقی ترکیه و عراق گرفته تا کوهپایه های خراسان و از سواحل خزر تا سرزمینهای فارس و کرمان به این زبان تکلم میکنند و احساسها و اندیشه ها و مقاصد خود را در این زبان بیان میدارند.

سمندر

پل الوار- چئویرن: رضا سیدحسینی

پل الوار

سمندر ایلک اولان و ایلک اولمایان

جوٍت آدم ایله حوادیر.

من یول اوٍستوٍنده ان سونونجویام؛

ان سون یاز،

ان سون قار،

اؤلمک اوٍچوٍن سون دؤیوٍش.

و بیز هرزاماندان‌ آشاغی و هر زاماندان‌ یوخاری‌یـیق.

بیزی یاندیران اود دا هر بیر شئی!

آلما، چؤرک، اوٍزوٍم آغاجی‌نین بوداغی.

مصاحبه با “حبیب فرشباف” معلم روستاهای آذربایجان

محمد رضا کریمی

اوستاد حبیب فرشباف، آذربایجانین دیرلی شاعر و یازاری اولاراق، ایندی بیر معلم اولدوغونا داهادا گووه‌نیر. بیز ده اونون بو باره‌ده فیکیرلرینی بیلمک ایسته‌دیک. بونون اوچون، اوستاد حبیب فرشبافین ایکی قیسا دانیشیغینی بیر یئره توپلاییب، سیز حؤرمتلی اوخوجولاریمیزا تقدیم ائدیریک. حبیب‌ین فیکیرلری بو عرصه ده چوخ دیرلی و دوشونجه‌لی‌دیر. حبیب هله بوگون ده بو سورغو قاباغیندا کی اگر باشدان ۱۳۴۲ینجی ایله قاییداق، هانسی ایشی گؤتورردینیز؟ – دئییر: یئنه معلم اولاردیم. بو دانیشیغی، بیرگه اوخویالیم: (محمدرضا کریمی‌)

***

س: از عمو حبیب روستاها برای ما بگویید.

استاد محمد علی فرزانه نین 8. اینجی ایل دونومی مناسیبت ایله

دکتور صدیقه عدالتی

استاد محمد علی فرزانه نین 8. اینجی ایل دونومی مناسیبت ایله آذرتاک اوتاغیندا دکتور صدیقه عدالتی خانیمین معروضه سی


Dr. Sidiqə Ədalati. Ustad Məhəmməd Əli Fərzanə-nin vəfatının 8. ildönümü münasibətinə