در حالی که، فراتر از آنچه در
اینجا دیده می شود، شکاف داخلی در سیستم آتلانتیک قرار دارد.
فروپاشی نظام آتلانتیک، تنها دو ستون اصلی اتحاد، ایالات متحده و اروپا، را در مقابل هم قرار نداد، بلکه شکاف های جدیدی در داخل ایالات متحده، اروپا و دولت هایی که بخشی از سیستم هستند ایجاد کرد.
شکاف
ها در درون اروپا
امروزه سه گرایش اصلی در اروپا
بوجود آمده است.
اولین گرایش، گرایش هسته سخت آتلانتیک
گرایان است که توسط فون درلاین نمایندگی می شوند. آنها روسیه را تهدید اصلی، و چین را رقیب
سیستماتیک می دانند، و معتقددند که قدرت های منطقه ای مانند ترکیه نیز باید کنترل
شوند. آن ها معتقدند که آینده اروپا در تداوم
بلوک غرب به رهبری آمریکا است.
گرایش دوم، خط "خودمختاری
راهبردی" است که ابتدا در فرانسه و اخیرا در آلمان قدرت گرفته است. آن ها نمی خواهند روابط خود را با ایالات متحده
قطع کنند، اما مخالف قرار گرفتن کامل اروپا در مدار واشنگتن هستند. آنها معتقدند
که اروپا باید به طور مستقل تر، جهت گیری دفاعی، دیپلماسی و اقتصادی خود را تعیین
کند.
گرایش سوم، خط "چندقطبی
عمل گرایانه" است. طرفداران این گرایش معتقدند که جها ن به طور غیرقابل بازگشتی چندقطبی شده است،
و استدلال می کنند که اروپا با پشت کردن به چین، روسیه، هند، ترکیه و آسیای نوظهور،
بیشتر از این نمی تواند دوام بیاورد.
پیش
زمینه شکاف ها
پشت این شکاف، حقیقتی بزرگ تر
نهفته است: سیستم آتلانتیک به رهبری
ایالات متحده دیگر نیرویی نیست که قادر به برقراری نظم در مقیاس جهانی باشد.
فرآیندی که این واقعیت را به
وضوح آشکار کرد، جنگ اوکراین بود.
یکی از بزرگ ترین سازوکارهای
تحریم در تاریخ، تحت رهبری ایالات متحده آمریکا بوجود آمد.
هدف روشن بود: فروپاشاندن اقتصاد روسیه، منزوی کردن مسکو از نظام بین
المللی و به زانو درآوردن روسیه. اما
روسیه فرونپاشید، بلکه شبکه های اقتصادی و دیپلماتیک جدیدی ایجاد کرد. روابط خود با چین را عمیق تر کرد. این امر تجارت انرژی با هند را افزایش داد، و
کشورهای خلیج نیز روابط خود را با مسکو قطع نکردند.
مهم تر از همه، حتی برخی
کشورهای عضو اتحادیه غرب نیز با وجود تحمیلات آمریکا روابط خود را با روسیه قطع
نکردند. ترکیه یکی از برجسته ترین نمونه های این موضوع گردید. ترکیه عضو ناتو، وارد سیاست جنگ اقتصادی علیه
روسیه نشد. روابط انرژی خود با روسیه را ادامه داد. کانال های تجاری خود با روسیه را باز نگه داشت، و
نقش میانجی گری در کریدور غلات و تبادل زندانیان ایفا کرد.
این وضعیت باعث ناراحتی جدی
در محافل آتلانتیک گرا شد.
برای سیستم آتلانتیک، مشکل فقط
روسیه و یا چین نیست. مشکل، گسترش قطب های قدرت غیرغربی است. مقاومت روسیه، صعود چین، گسترش بریکس و به طور
کلی وزن فزاینده جنوب جهانی در سیاست جهانی، تعادل جدیدی از قدرت ایجاد کرده است. تقویت گرایش ها به گزینه های غیرغربی در سیاست
خارجی ترکیه نیز همزمان با این تغییر در حال پیشرفت است. به این تحولات، شکست
آمریکا و اسرائیل در موفقیت در حمله به ایران نیز افزوده شده است. مسئله ایران باعث تعمیق تناقضات بین آمریکا و
اروپا شده است. در حالی که محافل تندرو در
واشنگتن از رویکرد نظامی سخت گیرانه تر علیه ایران حمایت می کنند، بخش بزرگی از
اروپا نگران پیامدهای یک جنگ بزرگ منطقه ای جدید است. زیرا، برای اروپا، ایران فقط یک موضوع امنیتی
نیست. این منطقه از نظر مسیرهای انرژی،
موج مهاجرت، تجارت با کشورهای منطقه و تعادل در مدیترانه و ارتباطات اوراسیا اهمیت
استراتژیک مستقیمی دارد.
گزینه
برای ترکیه
جنگ اوکراین، تنش ایران و ظهور
آسیا هر روز واضح تر نشان می دهد که، جهان دیگر در قالب های قدیمی سیستم آتلانتیک نمی
گنجد.
در این شرایط، هیچ گزینه ای
مانند "آتلانتیک گرایی یا اتحادیه
اروپا گرایی" در برابر ترکیه وجود ندارد.
همچنین، با تکیه بر یکی از آن
ها ، فشار آوردن به دیگری نیز، غیر واقع بینانه است.
چون، هیچ راه خروج از سیستمی
که غرب بر پایه هژمونیسم ساخته است، وجود ندارد.
تلاش هایی از این دست، به مشکلات
جدیدتری برای ترکیه و سایر کشورهای در حال توسعه منجر می شود. وظیفه پیش روی ترکیه این نیست که به دنبال مانور
در توازن داخلی سیستم آتلانتیک باشد؛ بلکه،
ترکیه باید یکی از نیروهای پیشتاز نظم نوین باشد که توسط جهان در حال توسعه، تأسیس
شده است.
* لینک
اصل مقاله:
No comments:
Post a Comment