مرتضی پروین - آفرینش هنری علیه اعدام بر دیوار سیاه زندان

ابراهیم ساوالان - برگرفته از فیسبوک

اواخر اسفند ۹۰ در محوطه کوچک هواخوری بازداشتگاه اداره اطلاعات تبریز، با دیدن دیوار بلند آن از خود پرسیدم که اگر این دیوار بجای دیوار بازداشتگاه، دیوار یکی از خانه‌های روستای ما بود، چه فرقی با الان داشت؟ با خود گفتم که الان زمان خانه تکانی عید است و اگر این دیوار، در روستای ما بود الان از بالایش فرش یا کلیمی آویزان بود تا خشک شود. آرزو کردم که کاش هنرش را داشتم و بر روی این دیوار، تصویر فرش یا کلیمی را می‌کشیدم و حالا مرتضی پروین جدا، آن آرزو را برآورده کرده و طرحی ماندگار روی دیوار محوطه هواخوری زندان اوین کشیده است.

طول این طرح ۳ متر و عرضش ۲/۵ متر است و شاید اولین و بزرگترین تابلوی اعتراضی کشیده شده بر دیوار یک زندان باشد. مرتضی این طرح را ظرف ۴۰ یا ۴۵ دقیقه کشیده و بعد اکثر زندانیان با تحسین و تشکر محو تماشای آن شده‌اند و آنهایی که امکان ثبت و ارسال تصویر آن را داشته‌اند، این فرصت را از دست نداده‌اند و ارزشمند است کار آنانکه این اثر هنری را پیش از پاک شدن، ثبت کرده‌اند.

بارها نوشته‌ام که مرتضی هنرمند خلاق و نادری است ولی ما از دیدن هنرمندانی که در چند قدمی ما هستند، عاجزیم و اگر مرتضی پروین فرزند جای دیگری به جز آذربایجان بود، الان خیلی خیلی بیشتر دیده می‌شد. او اگر فارس یا کرد بود احتمالا کارهای زیادی برایش می‌کردند و ما حمایت چندانی از سرمایه‌های خود نمی‌کنیم. من سالهاست که مرتضی را می‌شناسم و در سالهای۹۰ و ۹۱ او را مرتب می‌دیدم. تنها چیز لازم برای خلق یک اثر ماندگار توسط او، خلاقیت عجیبش است که بی هیچ ابزاری و در هر فرصتی می‌تواند دست به آفرینش هنری بزند. او بارها در زندان اوین دست به چنین کارهایی زده و سال قبل نیز کانال تلگرامی مصطفی تاج‌زاده (کانال فردای بهتر) تصاویر و خبر یکی از نمایشگاه‌های هنری او را که در زندان برگزار کرده بود، منتشر کرد.

بعد از آفرینش این اثر، افسر نگهبان بند وارد شده و پرسیده چه کسی این را کشیده است؟ پیرمرد رنجور و بیمار اوین یعنی ابوالفضل قدیانی جواب داده که من کشیده‌ام و بعد نزدیک به چهل نفر از زندانیان پشت سر هم گفته‌اند که من کشیده‌ام. آن زندانیان حتی برای ساعاتی مانع پاک شدن این اثر شده‌اند و این طرح تا ساعات پایانی هواخوری روی دیوار مانده است.