توافق مکه از واشنگتن چگونه دیده می شود؟

فیکرت آکفیرات  (۲۷ اوت ۲۰۲۶) - ترجمه ی:  علی قره جه لو  

 در جدیدترین ارزیابی های منتشر شده در محافل سیاست خارجی آمریکا درباره توافق مکه  تثبیت مشترکی برجسته می شود. تحلیل های استیون کوک از شورای روابط خارجی (CFR)، مارک لینچ از فارن افرز و رابرت کاگان از آتلانتیک علی رغم حرکت از نقاط متفاوت، روی این موضوع  توافق دارند که نظم امنیتی قدیمی ایالات متحده در خاورمیانه به پایان رسیده و کشورهای منطقه به سمت توسعه ترتیبات امنیتی خود حرکت می کنند.

استیون کوک:  نظم تحت رهبری آمریکا رو به پایان است

 

عنوان ارزیابی کارشناس CFR استیون ای. کوک که در ۱۳ اوت منتشر شد، به طور مستقیم بیان می کند:  "نظم خاورمیانه به رهبری آمریکا به پایان رسیده است. توافق مکه این را ثابت می کند."  به گفته کوک، نکته واقعی توافق نه توانایی های نظامی سه کشور یا شباهت فنی آن به ماده ۵ ناتو است، بلکه تغییر نظم منطقه ای در خاورمیانه است:

 

"توافق دفاعی بین پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه نشان می دهد که نفوذ آمریکا در خاورمیانه تا چه حد تضعیف شده و قدرت های منطقه ای اکنون در حال شکل دهی به نظم های امنیتی خود هستند."

 

مهم ترین تأکید کوک در ارزیابی اش این است که عربستان سعودی شروع به توسعه گزینه امنیتی کرده است که دیگر مانند گذشته به تضمین امنیتی آمریکا وابسته نیست.  کوک توافق مکه را نشانه ای می داند که نظمی که آمریکا دهه ها برقرار کرده بود دیگر نمی تواند به تنهایی امنیت منطقه ای را تعیین کند.

 

ارزیابی کوک مبنی بر اینکه "با کاهش وزن آمریکا در منطقه، بازیگران منطقه ای خودمختاری راهبردی خود را گسترش داده اند"  جلب نظر می کند.

 

مارک لینچ: "خاورمیانه آمریکا به پایان رسید"

 

در مقاله ای با عنوان "پایان خاورمیانه آمریکایی" که در روزنامه فارن افرز در ۱۸ اوت منتشر شد، مارک لینچ تحول کوک از طریق توافق مکه را در چارچوبی تاریخی گسترده تر قرار می دهد. اولین جمله مقاله این است: "خاورمیانه آمریکا به پایان رسیده است." به گفته لینچ، نظم منطقه ای به رهبری آمریکا که از سال ۱۹۹۱ برقرار بوده، به همراه پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران ضربه سنگینی خورده است.  مهم ترین نکته لینچ این است که جنگ تضمین امنیتی ارائه شده توسط ایالات متحده به متحدانش در خلیج را زیر سؤال برده است:

 

"شکست ایالات متحده در محافظت از متحدان خلیج خود در برابر حملات ایران یا باز نگه داشتن تنگه هرمز، توافق امنیتی اساسی که شبکه پایگاه های نظامی در منطقه را مشروعیت می بخشید، به طور مرگباری تضعیف کرده است."

 

منظور اینجا فقط تقویت یا تضعیف ایران نیست.  نکته اصلی این است که وعده امنیتی اساسی که واشنگتن دهه ها به کشورهای منطقه داده دیگر به اندازه گذشته معتبر نیست.

 

رابرت کاگان:  توافق مکه جایگزینی برای نظم آمریکایی-اسرائیلی است

 

برجسته ترین ارزیابی توافق مکه در مقاله رابرت کاگان با عنوان "ایران رها شده" که در ۲۳ اوت در روزنامه آتلانتیک منتشر شد، آمده است.  واژه "رها شده" با مفاهیم "آزاد شده از زنجیرهایش"، "گسترش حوزه عمل خود" یا "آزاد شده" در معادل ترکی است.  نتیجه گیری ایدئولوگ نئومحافظه کار رابرت کاگان و یکی از برجسته ترین طرفداران مداخله گری آمریکایی، چنین است:  ایران از جنگ قوی تر بیرون آمد، نه ضعیف تر.  توافق مکه همچنین نشانه ای از همسویی منطقه ای جدیدی است که بیشتر مستقل از ایالات متحده است، نه نظم آمریکایی-اسرائیلی.

 

به گفته کاگان، جنگ بین آمریکا و اسرائیل علیه ایران نتیجه مورد انتظار را نداشت، ایران نه تنها زنده ماند، بلکه توازن قدرت منطقه ای را به نفع خود تغییر داد:  "ایران با کمک آمریکا ساختار قدرت خاورمیانه و خلیج بصره را کاملا دگرگون کرد. از این پس، قدرت غالب در خاورمیانه نه آمریکا و نه اسرائیل، بلکه ایران خواهد بود."

 

کاگان بیان می کند که کشورهای منطقه شروع به اتخاذ مواضع بر اساس این توازن جدید قدرت کرده اند:  "کشورهای همسایه هم اکنون بر اساس این واقعیت جدید در حال تنظیم موقعیت خود هستند. قدرت های دورتر هم همین کار را خواهند کرد."

 

کاگان حرکت عربستان سعودی به سوی توافق راهبردی با ترکیه و پاکستان به جای توافقات ابراهیم را چنین ارزیابی می کند:

"رد توافق نامه ابراهیم توسط عربستان سعودی که مورد حمایت آمریکا و اسرائیل است و حرکت آن به سوی توافق راهبردی با پاکستان و ترکیه سرنخ هایی درباره چگونگی شکل گیری آینده ارائه می دهد.  توافق نامه ابراهیم نمایانگر تثبیت قدرت و نفوذ اسرائیل در منطقه و محاصره بیشتر ایران بود.  توافق مکه کاملا چیز دیگری است."

 

حکم کاگان درباره ماهیت توافق مکه چنین است:  "نظم آمریکایی-اسرائیلی جای خود را به ائتلافی خواهد داد که کمتر خصمانه با ایران، کمتر دوستانه با اسرائیل و بیشتر مستقل از ایالات متحده باشد."

 

نقطه مشترک ارزیابی ها در آمریکا

 

نکته مشترک این ارزیابی ها روشن است:  توافق مکه محصول معماری امنیتی جدیدی که آمریکا علیه ایران ایجاد کرده نیست، بلکه محصول جستجوی کشورهای منطقه برای تنظیم امنیت خود با فروپاشی معماری امنیتی قدیمی آمریکا است.

 

به عبارت دیگر، این ادامه نظم منطقه ای مبتنی بر آمریکا-اسرائیل که توسط توافق نامه ابراهیم نمایندگی می شود، نیست؛ بلکه، نتیجه جستجو برای یک نظم امنیتی منطقه ای جدید است، "مستقل تر از ایالات متحده"، همان طور که کاگان بیان کرد.

 

 

لینک اصل مقاله:

https://www.aydinlik.com.tr/koseyazisi/mekke-anlasmasi-washingtondan-nasil-gorunuyor-587893

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

توافق مکه از روسیه چگونه  دیده می شود

 

فیکرت آکفیرات  (۲۹ اوت ۲۰۲۶)

 

ترجمه ی:  علی قره جه لو

 

 

توافق مکه در روسیه چگونه ارزیابی می شود؟  در ارزیابی پژوهشگران و اندیشکده های روسیه، دلایل ظهور توافق، موضع ایران و تأثیرات احتمالی آن بر نظم امنیتی در غرب آسیا از جنبه های مختلف مورد بحث قرار گرفته اند.

 

در ارزیابی هایی که در وب سایت باشگاه والدای، یکی از پلتفرم های پیشرو در حوزه سیاست خارجی و تفکر راهبردی روسیه، منتشر شده اند، توافق مکه عمدتا در زمینه تحول نظم امنیتی منطقه ای مورد بحث قرار گرفته است.  مقاله ای با عنوان "توافق مکه: آزمایشی نوین در زمینه خودمختاری راهبردی منطقه ای" برجسته ترین مقاله است. رنجبار مشکین دانیال، مدرس دانشگاه پاتریس لومومبا برای دوستی ملت ها (RUDN)، اهمیت این توافق را در قالب مدل جدید امنیت منطقه ای که می تواند آشکار شود، بررسی می کند. دانیال این توافق را گامی به سوی کشورهای منطقه می داند تا امنیت خود را در حالی که اتحادهای موجود خود را حفظ می کنند متنوع تر کرده و وابستگی به یک ضامن امنیتی خارجی واحد را کاهش دهند. (رنجبار مشکین دانیال، باشگاه والدای، ۲۱ اوت ۲۰۲۶).

 

دانیال این تغییر را با مفاهیم "خودمختاری استراتژیک منطقه ای" و "پوشش استراتژیک" توضیح می دهد. او با اشاره به اینکه عربستان سعودی روابط خود را با ایالات متحده، ترکیه با ناتو و پاکستان با سایر شرکای امنیتی خارجی حفظ می کند، بیان می کند که این به معنای جدا شدن از اتحادهای موجود نیست، بلکه به معنای تنوع گزینه های امنیتی است.

 

نتیجه گیری دانیال این است:

 

 

"قدرت های منطقه ای به طور فزاینده ای تلاش می کنند نه تنها به عنوان موضوع رقابت میان قدرت های بزرگ، بلکه به عنوان هویتی مستقل که قادر به ایجاد معماری امنیتی خود هستند، عمل کنند."

 

"خلاص شدن از گروگان قدرت های بزرگ"

 

در ارزیابی کامران گسانوف که در ۲۴ اوت در باشگاه والدای منتشر شد، توافق مکه محصول تلاش کشورهای متوسط برای اجتناب از "گروگان" شدن در رقابت قدرت های بزرگ تلقی می شود.  گاسانوف اشاره می کند که این توافق معنای گسترده تری دارد و می نویسد:  "ائتلاف مکه تلاشی است برای بازسازی معماری امنیتی در خاورمیانه که توسط ایالات متحده و اسرائیل نابود شده است." (کامران گاسانوف، باشگاه والدای، ۲۴ اوت ۲۰۲۶).

 

گاسانوف توافق مکه را "بلوک علیه ایران" نمی داند.

 

نقطه شروع متفاوت، نتیجه یکسان

 

دموکریت زماناپولوف، پژوهشگر ارشد در مؤسسه آمریکا و کانادا در آکادمی علوم روسیه، از دیدگاهی متفاوت به این موضوع می پردازد. او در ارزیابی خود که در ۲۴ اوت در شورای نیمه رسمی امور بین الملل روسیه (RIAC) منتشر شد، که روابط نهادی نزدیکی با نهادهای دولتی روسیه دارد. زماناپولوف توافق مکه را "اولین پاسخ عملی قدرت های منطقه ای به واقعیت راهبردی جدید" که پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران پدید آمد، توصیف می کند (دموکرات زماناپولوف، RIAC، ۲۴ اوت ۲۰۲۶).

زماناپولوف توافق مکه را توازنی از قدرت ارزیابی می کند که می تواند مانع از بدست آوردن دوباره حوزه نفوذ منطقه ای ایران گردد.  "این توافق را می توان به عنوان "سه دنده سنی" توصیف کرد؛ هدف آن محدود کردن بلند پروازی های تهران و جلوگیری از تلاش برای بازگرداندن "هلال شیعه" و نفوذ ایران در کشورهای عربی است."

 

با این حال، در تحلیل زماناپولوف، هیچ فرضیه ای وجود ندارد که ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان "بلوکی هستند که تحت هدایت آمریکا عمل می کنند".  زماناپولوف همچنین این ایده را دارد که بازیگران منطقه ای در حال ایجاد سازوکار امنیتی جدیدی مطابق با محاسبات راهبردی خود هستند.

 

ایممو: "برای محافظت از چه کسی آماده می شوند؟"

 

ارزیابی منتشر شده توسط IMEMO RAN، وابسته به آکادمی علوم روسیه، بیشتر سؤال برانگیز است.  مقاله استانیسلاو ایوانوف، پژوهشگر برجسته مرکز امنیت بین المللی IMEMO، در تاریخ ۱۴ اوت در پورتال InfoSCO سازمان همکاری شانگهای منتشر و توسط IMEMO اعلام شد. عنوان آن "ناتو به روش شرقی" است.  "اتحاد دفاعی ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی این سؤال را مطرح می کند:  شرکت کنندگان آن در برابر چه کسانی آماده محافظت می شوند؟" (استانیسلاو ایوانوف، مرکز امنیت بین المللی IMEMO RAN، ۱۴ اوت ۲۰۲۶).

 

ارزیابی IMEO همچنین توافق نامه را به عنوان بخشی از نظم واشنگتن ارزیابی نمی کند؛ بلکه عمدتا دلایل نیاز به مکانیزم امنیتی جدید و نحوه عملکرد آن را مورد برسی قرار می دهد.

 

نتیجه گیری مشترک

 

تصویر مشترکی که از ارزیابی های مختلف در روسیه به دست می آید به شرح زیر است:  زیر سؤال بردن تضمین های امنیتی متکی بر آمریکا باعث می شود کشورهای منطقه گزینه های امنیتی خود را متنوع کنند و ارتباطات جدیدی برقرار کنند بدون اینکه از اتحادهای موجود جدا شوند.  و این پتانسیل تبدیل شدن به معماری امنیتی منطقه ای جدید در طول زمان را دارد.

 

بنابراین، با توجه به این تحلیل ها، می توان گفت که از دیدگاه روسیه، توافق مکه عمدتا به عنوان "بلوکی تأسیس شده علیه ایران" دیده نمی شود؛ این موضوع به عنوان نمونه ای از تلاش کشورهای منطقه برای ایجاد نظم های امنیتی خود در محیط چندقطبی بین المللی دیده می شود.

 

 

لینک اصل مقاله:

https://www.aydinlik.com.tr/koseyazisi/rusyadan-mekke-anlasmasi-nasil-gorunuyor-588111