May 30, 2026

پرویز قئلئج‌خانئ‌یه گؤره

ممد علی 


گنجه‌لی‌بگ کوچه‌سینده‌ن بیر آز آشاغئ‌دا، شهناز خیاوانئندا انیردیم آشاغئ شهناز آغزئنا، میارمیارا؛ گؤزوم ساتاشدئ دانشگده‌نین تلفونچوسو، آقا  مِشینچی‌یه. سلام‌لاشدئق، نِجه‌سن؟ ساغ اُل. دوشوردوم یُلا گِده‌م کی، دِدی فوتبال اُیونو اُلاجاق، ایران- اسرائیل. گل اُتوراق منیم ماشئنئمدا رادیودان قولاق آساق.

خیاوانئ آتلادئق، و پروین مدره‌سه‌سینه یاخئن پارک اُلونموش فولکس‌واقئنا میندیک و اه‌یله‌شدیک. مِشینچی رادیونو توتدو. عطا بِهمنش امجدیه‌دن رپُرتاژ اِدیردی. بیر آز قولاق آسدئق، تُپ فیلنکس‌دن بِهمانکسه پاس وِریلدی. تُپو آیاغئندان آلدئلار. شوت قُلون یانئندان کِچدی. و بو تهه‌ر اُیوندا اُلان ایشلرده‌ن، تُپو دؤشو ایله ساخلایئب پاس وِرمک دن. دابان دیبی، دریپ و….. بیز ده اِشیگه باخا باخا قولاق آسئرئق. اُیونون سُنونا آز قالئجا، بیر بیره ایدی، بیرده‌ن

بِهمنشین سسی یِین‌له‌دی : تُپ وِریلدی میدانئن اُرتاسئندا قئلئج‌خانئ‌یا، اُ یومولور قاباغا... و هامان دقیقه آز قالا رادیو پارتلادئ. بوتون امجدیه آیاغا قالخئب های وِریر. دِمه به، قئلئج‌خانئ تُپو آلئب یومولماق هامان، داها آرتئق قاباغا گِتمه‌یی اوزون یُل حساب اِدیب، و اِله میدانئن اُرتاسئندان بیر شوت، آمما دُغرودان تُپ‌خانا شوتو اِله‌ییر، و اسرائیلین قُلونون تُرو تیتره‌ییر و امجدیه یِرینده‌ن اُینایئر.

من ده هِچ تانئمئرام قئلئج‌خانئ کیمدی. بیلمیره‌م مِشینچی ده تانئر یا یُخ؟. اُ، تبریز اُیونچوسو دگیل کی بیز هِچ اُلماسا آدئنئ اِشیتمیش اُلاق. آمما اُیون اهمیت‌لی اُیوندو . آسیا قهرمانلئغئ اوچون اُیونلاردان دئ. ایپچین دُلو امجدیه هر اُیوندا بِله دُلو اُلماز. هله اُندا اسرائیل آسیا حساب اُلوردو. سُنرا فیکیرلشدیلر کی، بونلار کی هامئسئ اُرا یئغئشان اوروپا جویودلری دیر، اُنو مدره‌سه اوشاقلارئ دِدیگی کمی، تبصره ایله گتیردیلر اوروپا تُرپاغئنا کی، بیر داها قئلئج‌خانئ‌لار اُنلارئ فتله‌یه بیلمه‌سینلر !

دِییب‌لر و یازئبلار کی،  پرویز قئلئج‌خانئ ۱۳۲۴نجو ایلین آذر آیئ‌نئن ۱۳نده تهراندا آنادان اُلوب، آذربایجاندان کؤچموش یُخسول بیر فامیلده. آمما بو یُخسولون غریبه بیر سیجیللی‌سی وارِ : قئلئج‌خانئ. یانئ خانلئغئ قئلئجدان آلئب. آتاسئ، باباسئ قُشون‌دا دؤیوشچو اُلوب ؟ یُخسا نه اوچون قئلئج گؤتوره‌رمیش؟

بو آدئ دوزگون تلفوظ اِده‌نده وورغو قئلئج اوستونده دیر، خان دا یُخ. اِله بیل دِییرسن داغ‌باشماغئ یا دووارکوپو. بیر ده بونو چاتدئرئر کی، بو خانلئق قئلئج چالماق ایله دوزه‌لیب، لقب وِرمک ایله یُخ، کی بیر زمانلار اؤزو پولا باشا گله‌رمیش.  یا بیزیم کلاسداش آدئ‌بگ کیمی، آنجاق آدئ بگ دی، اؤزو دُغرو بگ دگیلمیش.  بیر ده، قئلئج سؤزو قُشونا گؤره اُلدوغو بوردان دا بیلینیر کی، باتمان‌قئلئج دا واردئ. یانئ قئلئنجئ اِله یِکه و آغئردئ کئ، باتمانا اُخشادئلئب.. بس قئلئج‌خانئ، یانئ آتاسئ نی‌یه یوردونو، یوواسئنئ  بوراخئب،  دیل بیلمه‌ز بیر یِره گلیب، غوربت‌ده کرپیج کوره‌سیتده ایشله‌ییرمیش؟  دیل بیلمه‌ز اُلسا دا، فهله‌لیک کی وِره‌رمیش، و آنجاق فهله‌لیک !

باتمان قئلئج‌لارئن کِفی آمما، قئلئج خانلارئندان ساز ایمیش. اُنلارئن بیری قئلئنجئن باتمانلئغئندان  قُشوندا بؤیوک روتبه‌لی اُلوب، اُ بیریلری ایگیرمینجی یوزایل‌لیکده ، یوک ماشئنلارئ، کاروان‌لارئ یُل‌لاردان چئخارداندا ال‌لرینی اُووشدورورموشلار : بو دا بیر، بودا ایکی…

 

امجدیه‌ده وئرئلان اُ  تاریخی قُلدان ایل‌لر سُنرا، اونودولماز، فئرتانالئ  ایل‌لر، اُ شاعیر دِمیش «سال اشگ پوری»لر  یاشئ سِله دؤنن ایل‌لر؛ من تصادوف اوزره پرویز قئلئج‌خانئ ایله تانئش اُلدوم. بِله کی، بیر تانئیانئم آیرئ بیر اؤلکه‌ده یاشادئغئ اوچون، و اؤزو بیر نِچه آی دالبادال بورایا گله‌بیلمه‌دیگینه گؤره، بیرینده‌ن اُلدوغو طلبی آلماغئ منده‌ن ایسته‌میشدی بو ایشی گؤره‌م. بو آدامئن ایش یِری پاریسده رپوبلیک میدانئندا گؤمروک آنبارئندا یِرلشن حیجره‌لرین بیرینده ایدی. دانئشاندا اُ منه هامان دهلیزده حیجره‌سی اُلان قئلئج‌خانئ‌دان دِانئشدی. گِتدیم اُرا سلام وِردیم ، اه‌یله‌ش بیر چای دوزه‌لدیم دن سُنرا، دِدیم منی بورا گتیره‌ن اُ یاز گونو وئرئلان امجدیه‌ده کی قُل‌دئ. بیر آز قئزاران تهه‌ر اُلدو، و دِدی بابا، ایندیکی اُیونچولار بیزیم نسلیمیزده‌ن گؤزه‌ل اُینایئرلار. دِدیم اُیناسئنلار، و اُ قُلون تایئن وئرسئنلار گؤره‌ک. 

بیر ساعات سُنرا بیز چُخدانکئ تانئشلاردان اُلموشدوق.

 

منیم رپوبلیک گؤمرویونه گِتمه‌ییم، طلبین قورتولماسئنا گؤره دایاندئرئلدئ و سُنرا دا اُ گؤمروک آنبارئ، بیر آیرئ داها آرتئق پول گتیره‌ن پروژه‌ اوچون یئغئشدئرئلدئ. بو یئغئشدئرما دا بوتون خالئ خالچا ایشینده اُلانلارئ پاریسین اُرتاسئندان سیلیب آپاردئ. قئلئج‌خانئ دا بو سوپورتمه‌ده قایئتدئ اؤز قئلئج‌خانئ‌لئغئنا !

آمما اُنون بو آرادا اؤزو دِدیگی کیمی ،آغئر یوک‌لری یِربه یِر اِتمه‌سینده‌ن دیز سوموک‌لری یُنتالانمالئ یاغلانمالئ  ایدی کی یِرینه یِتیریلدی. و دینجه‌لمه اوچون یاتدئغئ یِر منه یاخئن اُلدوغونا گؤره تِز-تِز گؤروشونه گِده‌ردیم.

قئلئج خانئ فوتبالدا قازاندئغئ آددان باشقا، اؤز یومشاق داورانئشئ و اوره‌یه یاتان اُلدوغو ایله داها آرتئق رغبت قازانمئشدئ. و اُنو تانئیانلار و ایسته‌ین‌لرین چُخو فوتبالدان گلیردی. بِله بیلیره‌م کی، هِچ کیم اِشیکده یاشایانلاردان، اُنون جان آداملا تانئشلئغئ یُخ ایدی. اُلارئن بیر چُخونون آدئ و آدرسی، تلفون نومره‌سی اُندا وار ایدی. و بو اؤزو ده اُنون همتی ایله چاپ اُلان، یایئلان «آرش» درنه‌گینده بؤیوک بیر کؤمک ایدی. «آرش» کیمی بیر «درگی‌»نی دُلاندئرماغا، یازئ، مقاله یئغماغا و اُندن آرتئق پایلاماغا، هامئ‌نئن یا بیر چُخونون الینه چاتدئرماغا بؤیوک یاردئم سایئلا بیله‌ر. من دن سُروشسالار، دییه‌بیله‌رم کی تک اُ، بو ایشی گؤره بیله‌ردی. آیرئ بیر آدام يُخ.

اُنون گؤروشدویو کیمسه‌لرین بیر پاراسئ «پلاس دیتالی»دا اُلاردئلار، و هر زمان اُلارئ گؤرمه‌یه گلسه‌یدی، چئخاندا منه خبر وِره‌ردی. انه‌ردیم آشاغئ و گِدیب بیر قهوه ایچه‌ردیک و انگه‌ وِره‌ردیک.

«آرش»ی دایاندئراندن و دالئسئ« ویروس ۱۹» داکی آرا قارئشدئ، مصب ایتدی، بیله‌سینده‌ن خبریم اُلمادئ، بِله بیلديم گِدیب آمریکایا.

آمما ۲۰۲۳ ده بیر آخشام اِوین تلفونو زنگ چالدئ. گؤتوردوم دِدی : پرویزه‌م. به بالام خُش گؤردوک هایانداسان؟ دِدی بوردایام، پاریسده. نِجه‌سن نِجه دگیلسن؟ هاردا گؤروشه‌ک؟ اؤز اؤزومه دِدیم بس گلیب «پلاس دیتالئ‌»دا گؤروشه، انه‌جه‌یم آشاغئ. سُروشدوم گله‌سن هامان بیستروآ؟ دِدی یُخ. دِدیم نی‌یه؟ دِدی آخئ آلماندایام. من چاش باش قالدئم. هیدایتین سؤزو براهنی‌یه گؤره یادئما دوشدو. اؤزومه دِدیم بس بودا؟!

داها دالئسئ بوتون خبرسیزلیک. بیر گون سیتلرین بیرینده اُنون یاتئردئلماسي خبری. پاریسین یاخئلئغئندا بیر مریضخانادا یازئلمئشدئ. گؤرورسوز نِجه بیر دقت‌لی آدرس دیر؟ عقلیمه «شارل فوا» مریضخاناسئ گلدی. تلفون اِله‌دیم سُروشدوم بو نم‌ده بو نیشان‌دا بیر آدام تاپئلمادئ. بو مریضخانادا من بیر آیرئ آدلئم ایرانلئ یاتاندا هفته‌ده ایکی یُل، یِل‌آتئ ایله گؤروشونه گِده‌ردیم. آمما ایندی اُ قئوراق‌لئغئن کؤلگه‌سی ده قالمایئب.

قئلئج‌خانئ بیر زمان منه خانئم نجمه‌نین تلفون نومره‌سینی وِرمیشدی. زنگ اِتدیم دقیق یِرینی سُروشام. جواب وِره‌ن اُلمادئ. تلفون آدئمئ، نومره‌می قُیدوم. خبر اُلمادئ. دوشوندوم کی یا بوردا دِییلن کیمی (سانیتِر) دلیل اوچون یا «خصوصی حریم»ی قُروماق اوچون، سس‌سیزلیگی دوزگون سایئبلار؛ یا دا منده اُلان نومره‌ دوز ده‌ییلمیش.

 

دیبده، من ده هامئ‌یا تای، خبری اُخودوم؛  و درین تأسفه دالدئم کی به‌یه گِتسه‌یدیم منی تانئیاجاقمئش. کیم نه بیلیر؟

ممدعلی


No comments: