آذربایجانین تورکلشمه سی و آذری تورکجه سی نین تشکولو

یازان:  دوکتور جواد هیئت یئنی دن نشر اوچون حاضیرلایان:  علی قره جه لو

آذری تورکجه سی و یا آذربایجان تورکجه سی اوغوز تورک دیللری گروبونون مرکزی قولو اولوب آذربایجاندان باشقا ایرانین بیر چوخ یئرلرینده، عراق دا ( کرکوک تورکلری و یا تورکمنلری ) و شرقی آنادولودا ( قارص، اردهان، وان و ایغدیر ) یئرلی خلقین آنا دیلی دیر.

آذری تورکجه سی نین ده دیگر دیللر کیمی بیر چوخ دانیشیق لهجه و یا آغیزلاری بیرده ادبی دیلی واردیر کی آذربایجانین عموم خلق دیلی اساسیندا فورمالاشمیشدیر ( تشکول ) و بوگون اونا یازی دیلی ده دئیلیر و مقاله میزین ده موضوعسونو تشکیل ائدیر.

آذری تورکجه سی نین تشکول تاریخی و یا واحد عموم خلق دیلی شکلینی آلماسی ( فورمالاشماسی ) آذربایجانین تورکلشمه سیله علاقه داردیر. 

«زبان مادری و اهمیت آن در زندگی انسان» (بمناسبت 21 فوریه روز جهانی زبان مادری)

احد واحدی

ابتداء نگاهی گذرا به روند پیدایش روز جهانی زبان مادری می اندازیم: در 21 و 22 فوریه سال 1952 تعداد زیادی از دانشجویان بنگالی در اعتراض به تحمیل زبان «اردو» بعنوان زبان رسمی و دیوانی در بنگلادش (که آنروزها «پاکستان شرقی» نامیده می شد) در محوطه دانشگاه «داکا» توسط ماموران دولت پاکستان به رگبار بسته شدند. دانشجویان خواهان برسمیت شناختن زبان مادری مردم سرزمینشان یعنی زبان «بنگلا» و یا «بنگالی» بودند. در این جنایت چند استاد دانشگاه و دانشجو کشته شدند. اعتراضات بعدی سبب برسمیت شناختن مجدد زیان بنگالی در سال 1956 و استقلال بنگلادش در سال 1971 گردید.

زبان همه چیز است

ترجمه و تلخیص: س. حاتملوی

مقدمه ی مترجم:
 

هر سال روز جهانی زبان مادری بهانه ای است تا در کشور ایران به وضعیت اسفناک آموزش کودکان غیر فارسی زبان نظری بیاندازیم.

 

ضرورت آموزش به زبان مادری امریست که امروزه اکثریت قریب به اتفاق پداگوگها و متخصصین تعلیم و تربیت در باره ی آن اتفاق نظر دارند. اهمیت آموزش به زبان مادری در تکامل مغز و چارچوب تفکر و نگرش انسانها هر روز بیشتر توسط دانشمندان مورد مداقه قرار گرفته و جنبه های تازه ای از آن کشف می شود.

کول آلتیندا قیزاران کؤز

بهروز ح. 

غنچه دئییلم،
تومورجوق بئله اولمامیشام هله،
آغاج اولوب، 
بالتالارا ساپ اولماقدا ایسته مم.
کول آلتیندا 
قیزاران کؤزه م فقط .  

٢١ آذر نهضتى نين سونونجو يادگارى مظفر درفشى حياتا گؤز يومدو

گونئى (ايران) آذربايجانى قلم انجمنى

آذربايجان خلقى و آذربايجان ادبياتى سون ايللرده چوخ دگرلى و پارلاق اينجى لرينى ايتيرميشلر. آدی هر زامان یاشار "هاشم ترلان" دان سونرا، نوبه "مظفر درفشى" يه چاتدى و كئچن گونلرده "مظفر معلم" ده حياتينى ايتيردى. 

مظفر درفشى ١٣٠٥ نجى ايلده باكى دا دوغولموش و کیچیک یاشلاردا عائله سيله بيرليكده ایرانا كؤچوب و تبريزده يئرلشميشلر. مظفرين آتاسى رضاشاهين دیکتاتورلوق سيستمينه مخالف اولموش و بير "سلطنته مخالف تشكيلات"ين عضوليگى بهانه سيله توتولموش و حبسه آتیلمیش دیر.

شارلی ابدو، یازده سپتامبر فرانسه

علی قره جه لو

ترور، بعنوان ابزاری برای رسیدن به اهداف سیاسی معین، همیشه دارای "اهداف آشکار و ظاهری" و نیز دارای "اهداف پنهان و اصلی" است.  از این رو، در ارزیابی ترور، این دو هدف باید یکجا مورد ارزیابی قرار گیرند.   هدف آشکار و ظاهری قتل عام پاریس معلوم است:  یک سازمان دینی رادیکال، به علت چاپ کاریکاتور پیامبراسلام، به دفتر مجله شارلی ابدو حمله و مرتکب جنایت و کشتار شد.  ولی، برای رسیدن به "هدف اصلی و پنهان" حمله تروریستی و شناخت و افشای آن، در نظر گرفتن چند شرط اساسی، ضرورت تعیین کننده دارد:

چرا «پودِه موس» خطر عمده ای برای دستگاه سیاسی اسپانیا بشمار می میرود؟

ونسنته ناواریو - ترجمه از هدایت سلطانزاده

بدنبال پیروزی «سیرازا» در یونان در ۲۵ ژانویه ، عده ای از مفسرین ، توجه خود را به اسپانیا، به « پودِه موس» (ما میتوانیم) دست چپی معطوف کرده اند. پودِموس ،برخاسته از  جنبش اعتراضی « اندینادوس یا جنبش خشم »Indignados است .بعد از پایان سال ۲۰۱۴ ، نظر سنجی ها افزایش ٰرای آنان را نشان می دهد.ونسنته ناواریو ، در باره رشد «پوده موس » و نقش آن در شکل دادن برنامه اقتصادی حزب می نویسد.او استدلال می کند که روایتِ ضد ریاضت اقتصادی و طرفداری از دموکراسی که «پوده موس » مطرح ساخته است ، عمیقا با پاسخ مثبت رآی دهندگان اسپانیائی مواجه گردیده است و اکنون حزب ، بزرگترین تهدید علیه دستگاه سیاسی بشمار میرود.

آیا یونانی ها دموکراسی را بازنویسی خواهندکرد؟

هدایت سلطانزاده

« بسیاری از کسانی را که با استفاده از قانون و یا نیرنگ ، بدور از سرزمین طلائی خود بعنوان بردگانی شوربخت فروخته شدند ،آری من آنان را به آتن بازگرداندم. بسیاری از آنانی را که بخاطر بار سنگین قرضه ها به تبعید فرستاده بودند و به کلامی جز زبان گرامی آتن سخن نمی گفتند ، و سرگردان در اینجا و آنجا بسر می بردند ، من بخانه باز آوردم.و آنانی را که زیر یوغ بی رحمانه ترین بردگی مستبدی قرار داشتند ، من آزاد شان کردم ». سولون ، خطیب و حقوقدان و سیاستمدار یونانی ۵۵۸-۶۳۸ قبل از میلاد ). نقل شده در ارسطو: « قانون اساسی آتنی ها». 

شکی پیتی‌سی

ذكا ولايت اوغلو 

هفته‌لرله اونلارین قازانیندا ات خوره‌گی قاینامیردی. کیشی‌نین اوره‌گی هر ات خوره‌کلر‌ی ایستدیکجه آروادی ساتاشیر، قیناییردی ارینی: »ایندی هاردان آلیم قونشوموز اشرف معلمی کی، بیر قوزو جمدگی‌نین پارا شقّه‌سینی بؤلوب وئرسین بیزه، گون‌لرله کئفه باخاق؟ هاردان آلیم او شوریا حکومتینی کی، سن ده اوتوروب - دوروب اشرف معلم‌دن امضا‌سیز مکتوب‌لاری یازیب گؤندره‌سن یوخاری‌لارا؟ آخی الله وار گؤی‌ده. هر شئیی گؤرور. اوّل - آخر بیزی چوخ شئیه حسرت قویمالی ایدی، سنین او حق‌سیز عمل‌لریوه گؤره. ایندی قالمیشیق بئش - اون مانات‌لیق تقاعدون امیدینه«. 
آردین بوردا اوخویون شکی پیتی سی

پیروزی حزب چپ راديكال در یونان، نوید بخش پیروزیهای دیگر

احد واحدی

نسیم آزادی و عدالت بشکل حیرت انگیزی این بار در اروپا وزیدن گرفته است؛ غرش تشنه گان آزادی و محتاجان عدالت این بار اروپا را به لرزه در آورده است. این بار سرزمین یونان با طوفانی که به راه انداحته است، عظمت و شکوه دیرین خود را در یادها زنده کرده است. شاید خود این حادثه شکوهمند، آغازی باشد برای راه یافت به پایان ستم، تبعیض، حق کشی سرمایه جهانی علیه توده های ملیونی. توده هایی که بیشترین خواسته آنها، کم ترین رفاه اجتماعیست، رفاهی که بانکهای جهانی، صندوق بین المللی پول با هزار ترفند، با هزار حقه بازی، با بستن انواع بهره های بانکی به آنها و به کشور متبوع آن مردمان فقیر و با بند و بست با سیاستمداران و دولتمندان حقیر آنها، از آنها مضایقه می کند.

علی آقا واحد دن بیر غزل - قارا گؤزلردن!

س. حاتملوی

معاصر آذربایجان شعرینده سئودیییم شاعیرلرین بیری ده واحد دیر. بیر چوخ شعر هوسکاری کیمی منده واحدین غزللری ایله بویویوب، بویا- باشا چاتمیشام. آذربایجان غزل اوستادلاریندان بیری اولان علی آقا واحد، ان کیچیک یاشلاریمدان منی آذربایجان شعرینه باغلایان شاعیرلرده ن بیری دیر. واحدین غزللری آذربایجان موسیقیسی و موغامی ایله سیخی باغلی دیر. آدی هر زامان یاشار موغامات خواننده میز حاجی بابا حسین اوفون اثرلرینده یاشایان واحدین غزللری، بو بویوک اوستاد و دیگر مغنی لریمیزین ماهنی لاریندا، اؤلکه میزین بئله اوجقار یئرلرینه گئدیب، چاتمیشدیر.

آذربایجان موغاملاری : بئشینجی بؤلوم « ماهور هیندی موغامی »

فرهاد جعفری

آذربایجان موغامی نین بینؤوره سینی تشکیل ائدن یئتدی اساس لاد (پرده) بونلاردان عیبارت اولموش : راست ، شور ، سئگاه ، بایاتی شیراز ، چاهارگاه ، شوشتر و هومایون. بوتون درآمدلر ، برداشتلار ، مایه لر ، شعبه لر و گوشه لر ، رنگلر ، تصنیفلر ، آواز لار و حتی موغامین ایاقلاری ، اوستده سادالادیغیمیز 7 اساس موسیقی لادی نین بیرینه اساسلانمالی دیر. بوتؤولوکده  موسیقی لادلاری موغام (دستگاه) قالیبینده آنلام تاپیر. بو قالیبی ده تعیین ائدن موغامین فورمالاری یعنی اساس موغاملار ، قیسا موغام لار ، ضربی موغاملار  و اساس موغاملارین عاییله سینه منسوب اولان موغاملار دیر. باشقا سؤزله دئییلسه هر بیر موسیقی لادی نین تمثیلچی سی بو دؤرد موغام فورماسی دیر.

سیندیریلان قلملر - شارلی ابدو فاجعه سینین مناسبتیه

دنیز ایشچی

قلم لر یارالی، جان لار یارالی

بایقوش لار هایقریب بیلدیرچینلره

قونچا دان قان آخیر گوللر یارالی

بولوت لارآغلایر بیزیم گونلره

قدرت و نیروی شک

ترجمه: س. حاتملوی

توضیح مترجم:

با ترور اعضای تحریریه ی نشریه ی شارلی ابدو Charlie Hebdo پروسه ی تحکیم مواضع احزاب و جریانهای محافظه کار راست افراطی و فاشیستی اروپا  تحت لوای اسلام هراسی و خارجی ستیزی وارد مرحله ی جدیدی می شود. این احزاب که برای قبضه ی قدرت سیاسی در فرانسه، انگلستان و هلند خیز برداشته اند، در اطریش و مجارستان تجربه ی دولتمداری را پشت سر گذاشته اند.

قوی بیرده سئوگی ده ن دانیشاق

س. حاتملوی

یاپیش الیمده ن گیزلیجه

قوی بیرده سئوگی ده ن دانیشاق.

ساواشدان، شدت ده ن، نفرت ده ن

دانیشماق ایسته میره م.

منده بیر «شارلی» یام

س. حاتملوی

یئنه ده آیدین انسانلار جهالته و قارانلیق دوشونجه لره قوربان گئتدیلر.

دین، زامانیندا قارانلیقلارین و جهالتین تؤره مه سی ایدیسه، ایندی فاناتیزمین یانان اودونو دیر.

پاريسين "شارلی ابدو" مجله سينده اوز وئره ن جنايتى محكوم ائديريك.

گونئى آذربايجان (ايران) قلم انجمنى 

چرشنبه ژانويه آيينين ٧ سينده، جنايت و ترور دهشتلى شكيلده، يئنه پاريس شهرينين سماسينى بورودو. بو كز بئينى بوش و افراطى اسلامچى شخصلرين واسطه سيله آتيلان گولله لر، پاريسين "شارلى ابدو" مجله. سينين، كاريكاتوريست و ژورناليستلرينين دؤيونن قلبينى نشانه گئتدى و بيزيم بو قات - قاريشيق دونياميزى داهادا قاريشديردى. بو جنايت ١٢ نفرين اؤلومونه سبب اولدو. اونلارين ايچينده ژورنالين باش رداكتوروندان باشقا، فرانسه نين ٣ بؤيوك و دونيا شهرتلى كاريكاتوريستى و ٢ نفرده پوليس واردير. جنايت هر هانسى دينى اورگانين طرفيندن اولورسا، هر هانسى بهانه يه دايانيرسا، هر هانسى هدفى گؤز اؤنونه آليرسا، نتيجه سى چوخ آيدين شكيلده بللى دير: "دموكراسى يا دوشمنليك" و "قلم آزادايغينا قارشيليك!" معلومدير كى بئله ايرگنج جنايتلر هر شئى دن اول فرانسه و داها دوغروسى آوروپا اؤلكه لرينده، آرانى قاريشديرماغدا، اولترا ساغ و فاشيستى قروپلارين الينه بهانا وئرمكده چوخ بؤيوك رول اوينايير. "گونئى آذربايجان (ايران) قلم انجمنى" آديندان بو بشريته ضد جنايتى و بو قلمه قارشى دهشتلى فاجعه نى محكوم ائده رك، آرزو ائديريك كى قلمه، ادبى - بديعى ياراديجيليغا و هابئله ادبى كريتيكه حرمت قوياراق، بير چئشيدلى  دونيانين يارانما امكانى بوتون توپلوملاردا و داها دوغروسو بوتون اوره گلرده و بئيين لرده گونو گوندن آرتيب و چوخالسين!

"گونئى آذربايجان (ايران) قلم انجمنى" 

ازدفتر خاطرات یک پزشک *

درویش اوغلو

جشن فارغ التحصیلی دانشگاه تهران در سال 1392 با شکوه و دلپذیری خاصی برگزار شد. سالن غذاخوری دانشکده پزشکی را تزیین کرده و روبری در ورودی صحنه ای از تخته  به بلندی دو سه پله درست کرده و روی آنرا با فرشهای رنگین و گرانقیمت آراسته بودند. دانشگاه به همین مناسبت فارغ التحصیلان آن سال و همراهانشان را ه به صرف شام دعوت کرده بود. برای فارغ التحصیلانی که با نمره اول تحصیلات خود را به اتمام رسانده بودند جوائزی در نظر گرفته شده بود که عبارت بود از یک دسته گل و یک حواله بانکی، که لای پوشه ای گذاشته شده و روی آن نام صاحبش قید شده بود.

فریاد برای آزادی - گفتگوی مجله اشپیگل آلمان با شاعر بزرگ سوری آدونیس

مترجم: س. حاتملوی

شاعر بزرگ سوری آدونیس از تضاد دین اسلام با دموکراسی سخن می گوید

از مترجم:

Adonis - Ali Ahmad Said

آدونیس (Adonis) یکی از مطرح ترین شاعران زنده ی جهان عرب و شاید بزرگ ترین آنهاست. او چندین بار کاندیدای جایزه ی نوبل ادبیات شده است. آدونیس را شاعر زیبائی ها، عشق، مرگ و زندگی دوباره نامیده اند.

نام اصلی او علی احمد سعید اسبر است. در سال 1930 در روستائی نزدیک شهر بندری لاتاکیای سوریه در خانواده ای علوی به دنیا آمده است.

آدونیس به عنوان یک شاعر و نویسنده، زندگی به حق پر باری داشته است. در عرض شصت سال فعالیت ادبی مستمر، تا بحال از او دهها مجموعه ی شعر، تالیفات مختلف در باره ی ادبیات و مسائل اجتماعی و همچنین ترجمه های متعدد منتشر شده است.

مهدی قلی

دنیز ایشچی

"مهدی قلی" تازا استرالیا یا گلمیشدی. او کی مراغه شهرینده دوغولوب و بویویوب و بارا گلمیشدی، ایکی ایل ترکیه ده منتظر اولوب و بالاخره بیر طرفدن سیاسی پناهنده سی اولاراخ، او بیری طرفدن سیدنی ده کی فامیل لرینین حمایتی نتیجه سینده  باجارمیشدی تا اوزون استرالیانین سیدنی شهرینه یئتیرسین. سیدنی شهرینه یئتیردیغی زمان، او اوز قاینی گلیلده قالیردی. اونلارین یاشلاری بیر بیره یاخین و البته ایکی باجی بیر بیرین یانیندا قیسا مدتی بیرلیخده قالماخدان لذت آپاریردیلار. او بیری طرفدن مهدیقلی اوز همشهری سی باریش ین تلفن شماره سین تاپیب و اونونلا تلفن تماسی توتوب و دانیشماغا باشلایر.

زنان آذربایجان: تبعیض جنسی ، نژادپرستی و استعمارداخلی

سویل سلیمانی

ایران برخلاف تصور رایج ، کشوری با قومیت های مختلف است که دارای دین و مذاهب متفاوت میباشد.  با این حال  بیش از یک قرن، دولت در ایران مرکزگرا بوده ، به طوری که قدرت و توجه در  شهرهای  بزرگی همچون  تهران  و خصوصا شهرهاي فارس نشين متمرکز شده است. از لحاظ اتنیکی در کنار فارس ها ، ترک، کرد، گیلک، لر، ترکمن، بلوچ، تالش، آسوری، ارمنی،... زندگی می کنند.  تا پایان قرن نوزدهم، طرح هویت در میان آذربایجانی ها مشخص نبود، آنها خود را ترک، آذربایجانی، ایرانی، و مسلمان خطاب میکردند و به ندرت به خود به عنوان "آذربایجانی " مراجعت میکردند. تا قابل از رضا شاه انسانها هويت خود را بيشتر با شهر، طايفه، اىتنيك ، مذهب و شهر و حتي روستاي خود بيان مي كرنند (شافر).  سکندر امان الهی ، محقق قومی و ائتنیسیته، عنوان میکند که  تعداد کل گروه ترک زبان در ایران از نه میلیون تجاوز نمی کند با این حال، نیمی از جمعیت ایران(۳۰میلیون) ترک ها در نظر گرفته می شوند. علاوه بر این، او بیان میکند که  آمار قابل اطمینانی از جمعیت ترک زبان ایران وجود ندارد.