او گون گلدییینده، نه سن دئیه ن اولاجاقدی نه‌ من دئیه ن

س. اووانی   

آذربایجانلی رسام و مینیاتوریست پروفسور دوکتور علی مینائی منیم چوخ یاخین دوستوم ایدی و دئمک اولار کی اونلا منیم‌ آرامیزدا دوستلوقدان آرتیق، بیر نوع آتا- اوغوللوق رابطه سی واریدی.

مینائی نین اصلیتی منیم کیمی تبریزین یاخینلاریندا یئرلشن سئیداوا کندینده ن اولدوغو اوچون، نوبتی گؤروشلریمیزده آتا- آنا یوردوموز اولان سئیداوا حقینده اونلا دانیشماغا بیر چوخ صحبت لریمیز واریدی.

رضاشاه زمانی تبریز- تهران ین قدیم جاده سی چکیلدییینده، اورادا بیر ایشچی اولاراق چالیشان آتاسی، بیر ایش قضاسیندا میانا تونل لرینده دووار آلتیندا قالیب و وفات ائتمیشدی.

دوکتور مینائی نین - اوشاقلارینی تک باشینا بؤیوتمه یه مجبور اولان آناسینا - ده رین حؤرمتی واریدی و حیاتینین یئددینجی اون ایللیگینده یاشایان دوستوم، اونون فداکارلیقلاری حقینده دانیشاندا، شفقت و حزن ده ن گؤزلری یاشاریردی.

گنجلیک چاغلاریندا بیرینجی عشقی اولان سئودییی قیز ایله ائولنمه یه امکان تاپا بیلمه ین مینائی، حالادا او ناکام عشقی اونودا بیلمه میشدی و اوزون ایللر او خاطره لرین اوستونده ن کئچسه ده، سئودییی قیزدان دانیشاندا، دوستومون گؤزلرینده حسرت و نیسگیلی

گؤرمک و حس ائتمک بیر او قدرده چتین اولموردو.

بون شهرینده ایکی آیری آیری محله لرده یاشادیغیمیزا باخمایاراق، نئچه ایللر دوام ائده ن یاخین دوستلوغوموز بویو، هئچ اولمادی کی، هفته ده ایکی اوچ دفعه اونا باش ویرمایام.

گؤروشلریمیزده اوتوروب بیرلیکده اونون حیات یولداشی گول نیسا خانیمین حاضیرلادیغی چایی ایچه ردیک، هاوادان- سودان و چوخ زمانلار اونون و منیم اورتاق ماراق نقطه لریمیزین بیری اولان شعر و ادبیات حقده دانیشیردیق.

البته ملی- دموکراتیک مبارزه میزین گئدیشاتیندان و بیرلیکده چوخ زحمت و مشقت ایله نشر ائتدییمیز «آتورپات ژورنالی» نین مطلبلری حقده دانیشماقدا، نوبتی گؤروشلریمیزین گونده مینده اولوردو.

هاوا گونشلی اولدوغو زمانلاردا، بعضا چیخیب شهرده بیر آز گزیب، دولانیب و سونرا بیر میخانادا اوتوروب و اونون چوخ خوشلادیغی بیر قدح کنیاک دان ایچیردیک.

یاشلی انسانلارین بیر چوخو کیمی، دوکتور مینائی نین دانیشماق ایسته دییی موضوع لاردان بیری، باشیندان کئچیردییی حادثه لر و خاطره لر اولوردو.

دوغروداندا ماجرا دولو حیات کئچیره ن ملی- دمکراتیک مبارزه میزین وئترانی نین، بو حقده دانیشماغا چوخ سؤزو واریدی.

آذربایجان ملی حکومتی نین 21 آذر مدالی ایله تلطیف اولونموش بو آذربایجان «فدائی» سی، اون آلتی یاشیندان آستارا شهرینده آذربایجان دمکرات فرقه سینین کادرلاریندان بیری اولمشدور.

دوستوم او زمانلار آذربایجان خالقی نین ایره لیجی قووه لرینی متشکل ائده ن عموم خالق پارتیاسی اولان فرقه نین سیرالاریندا آپاردیغی فعالیتلری و سونرا تهراندان گؤنده ریلن اردونون آذربایجان شهرلرینده و کندلرینده یاراتدیغی قتلعام قورخوسوندان مجبوری حالدا اوتای آذربایجانا مهاجرتی حقده دانیشاندا، هم کدرلنیب همده گؤزلری ایشیقلانیردی.

 

ملی حکومتین مغلوبیتینده ن سونرا، دوکتور مینائی بوتای آذربایجاندان اوتای آذربایجانا کئچمیش، اورادا درس اوخویوب مهندس اولدوقدان سونرا، یوکسک علمی تیتل لره صاحیب اولموشدور.

یئتمیش ینجی ایللرده اوندان قاباق شمالی آذربایجاندان گئدیب عراق اؤلکه سینده یئرلشن آدی هر زمان یاشار دوکتور محمد تقی ذهتابی نین کمکی ایله بو اؤلکه یه مهاجرت ائده ن مینائی، او زمان باشقا اؤلکه لرده ن گلن بیر چوخ سول دموکرات فنی قووه لر ایله بیرلیکده، بو اؤلکه نین آوادانلیق پروژه لرینده اشتراک ائتمیشدی.

بغداد شهرینین مشهور اوپرا بناسی نین تیکیلمه سینده اشتراک ائده ن مینائی نین، بو محتشم بنانین کاشی و اینجه صنعت دکور ایشلرینده پایی اولموشدور.

مینائی، یاراتدیغی بیر اینجه صنعت اثرینی هدیه وئرمک باهاناسی ایله او زمان عراق حکومتی نین ایکینجی شخصی اولان صدام حسین ایله گؤروشوب و بئله لیکله بیر رادیو کانالی نین یارانماسینین اجازه سینی اوندان آلا بیلمیشدی.

او زمان شاه رژیمینه قارشی اولان ایرانلی مخالف قووه لرین بیر چوخو، عراق اؤلکه سینده رادیو کانال لاری واسیطه سیله داخیل ده فعالیت گؤسته ره ن مبارزلری حمایت ائدیردیلر.

مینائی ده سیلاحداشی دوکتور محمد تقی زهتابی ایله بیرلیکده، جنوبی آذربایجان اوچون یازیلان مختلف رادیو وئریلیشلری واسیطه سیله او زمانلار چتین شرط لر آلتیندا مبارزه ائده ن ملی فعاللاریمیزین یانیندا اولماغا چالیشمیشدیلار.

بوتون عمرونو آذربایجان تورک ملتی نین ملی- دموکراتیک آمالی اوغروندا فدا ائده ن محمد تقی ذهتابی، بهمن انقلابی عرفه سینده ایرانا گلمیش، نئچه ایل ایسلامی رژیمین زندانلاریندا حبس یاتدیقدان سونرا، آنا یوردو شبستر شهرینده شبهه لی بیر اؤلومون قوربانی اولموشدور.

دوستوم مینائی هر زمان ذهتابی نین ساواد، بیلیک، جسارت و اینامیندان چوخ حؤرمت ایله یاد ائدیردی.

 

یئتمیش نئچه ایللیک‌ ماجرا دولو حیات یاشایان دوستوم، حیاتی نین سونوندا عراق اؤلکه سینده ن فئدرال آلمانا مهاجرت ائتدیکده ن سونرادا، بیر گون اولسون بئله ملی- دموکراتیک مبارزه میزده ن غافل اولمادی و بو عرصه ده هر گون یئنی بیر ادبی فعالیت و اینجه صنعت یارادیجیلیغی ایله مشغول اولدو.

وفات ائتدیکده ن سونرا، عایله سینین زیارتینه گئتدیییمده، چالیشدیغی میز اوستونده منیم سفارشیم ایله یازماغا باشلادیغی یاریمچیلیق مطلبی گؤرمک، بیر طرفده ن بو مبارز انسانی منیم گؤزومده داهادا بؤیوتسه ده، دیگر طرفده ن، اوره ییمی حالادا سیزلادیر.

او ایللرده ملی- دموکراتیک مبارزه اوغروندا آپاردیغیمیز بیر چوخ فعالیتلر نزدینده، مینائی ایله بیرلیکده آنا دیلیمیزده نشر اولونان بیر نئچه ژورنالدا دا اشتراک ائتدیک و بیرلیکده نشر ائتدییمیز «آتورپات ژورنالی» نین دؤرت نمره سی، او ایللرده بیزیم بیرگه فعالیتلریمیزین گؤرکملی یادگارلاریندان بیری ساییلیر.

فئدرال آلمانین او زمانکی پایتختی بون شهرینین ایکی مین ایللیگینه حصر ائتدییی بیر محتشم تابلوسوندان فایدالانیب و بلدییه نین امکانلاریندان استفاده ائده ره ک، اونون اثرلرینده ن بیر سرگی یاراتماسیندا اشتراک ائتدیییم، دوستلوغوموزون گؤزل خاطیره لرینده ن بیری ساییلیر.

منجه مینائی نین شاه اثری، حیدر بابا پوئماسینی، اوتوز ایکی آب رنگ تابلو دا مصور ائتمکده ن عیبارتدی کی، امید ائدیره م‌‌ اونون‌ وصیتی و آرزوسو اساسیندا بیر گون‌ محمد حسین شهریارین سون منزلی اولان شاعیرلر مزارلیغینا (مقبره الشعرا) تقدیم‌ و اورادا عمومون تاماشاسی اوچون سرگیلنسین.

دونیا گؤرموش، خوش صحبت، گولر اوز دوستوم ایله بیرلیکده کئچیردیییم او نئچه ایلین گؤزل خاطره لری، بو گونه کیمی ذهنیمین یادداشتیندا حک اولونموش و منیم هر زمان حیاتیمین خوش خاطیره لرینده ن ساییلاجاقلار.

*****

آشاغی- یوخاری ایگیرمی بئش ایل بوندان قاباق ایدی. نوبتی گؤروشلریمیزین بیرینده اونون‌ ائوینده پنجره قاباغیندا اوتوروب، چای ایچیب صحبت ائدیردیک.

باهار موسمی ایدی، هاوا ایلیخ اولدوغو اوچون پنجره آچیق ایدی. پنجره نین قارشی سیندا بیر گیلاس آغاجی واریدی کی، یوشاق یئل اسدییینده، بوداقلارینین بیری آز قالا پنجره ده ن اوطاغین ایچینه گیرمک ایسته ییردی.

گیلاس آغاجی محتشم بیر شکیلده چیچک آچمیشدی و چیچک لرین باش گیجه للندیره ن‌ عطری اوطاغا دولموشدورلار.

هر زمان اولدوغو کیمی صحبت لریمیز سیاست و ادبیات دان گئدیردی و‌ من چوخ حرارت ایله ایران داکی سیاسی احوالات دان دانیشیردیم. دانیشیقلاریمدا، امید دولو اونا دئییردیم کی، ایران دا چوخ چکمز رادیکال دئییشیکلر باش وئره جک و او گون گلدییینده، اوزون ایللر حسرتینده یاشادیغی تبریزی او بیر دفعه ده گؤره جکدی.

مینائی نین صوراتیندا هر زمان اولدوغو کیمی یوموشاق بیر گولوش یاییلمیشدی. دونیایا گلدییی و ایلک گنجلیک ایللرینی یاشادیغی تورپاقلاردان دیده رگین دوشوب و اوچ اؤلکه ده اوزون ایللر مهاجرت ده یاشاییب و وطن سیزلیکده ن بئزیب، یورولموش بو یاشلی انقلابچی دوستوم، ظاهرده منیم حرارت دولو سؤزلریمه قولاق آسیردی، لاکن‌ گؤزلری گیلاس آغاجینین چیچک لرینده میخلانیب، قالمیشدیلار.

او‌ گون اونون بو غریبه حالی گؤزومده ن‌ قاچمادی.

سؤزلریمه بیر آرا وئریب اونون یورقون گؤزلرینه باخدیم. طبیعی اولاراق سؤزلریمه‌ معین جواب آلماق ایسته ییردیم.

هر زمان چوخ اوزون- اوزادی دانیشماغی سئوه ن منیم خوش صحبت دوستوم، ده رین بیر نفس آلیب، گیلاس آغاجی نین چیچک لرینین عطرینی سینه سینه چکدی و هر زمانین عکسینه هئچ بیر حاشیه یه گئتمه ده ن یورقون و حزین بیر سس ایله دئدی:

-اوغلوم سیفی!... ایسته‌میره م کی بیله سن، اوزون مهاجرت ایللرینده بو گؤزلر نه لره شاهید اولدولار و بو قولاقلار نه لر ائشیتدیلر.

اوغلوم!... انشاللاه دئدیکلرین اولاجاقلار. فقط سنین دئدیکلرین حیاتا کئچن‌ گونه کیمی، کیم بیلیر بو گیلاس آغاجی نئچه دفعه چیچک لنیب و میوه وئره جکدی. آمما بیلیره م کی،‌ او گون گلدییینده، داها او‌ چیچک لرین عطرینی سینه‌مه‌ چکمک و او‌ گیلاس لاری دادماغا امکانیم اولمایاجاقدی.

اوغلوم!... بو خمیر چوخ سو آپاراجاقدی.

*****

بو‌ گونلر هر ملت، قوم و سیاسی نحله ده ن اولان ایرانلیلار، بیربیرلریله چوخ حرارت ایله دانیشیرلار، بیربیرلرینی اینجیدیرلر، سلطنت یا جمهوری، اسرائیل یا فلسطین، سکولار یا دینی بیر سیستم حقده بحثلری و داوا- دالاشلاری نتیجه سینده اون ایللیک و ایگیرمی ایللیک دوستلوقلاری پوزولور.

بو ایشین سونو نه اولاجاقدی دئیه نلرین هره سینین آغزیندان بیر آواز گلیر.

فقط بو گونلر چیچکلنمیش او گیلاس آغاجی نین بوداغی قارشیسیندا دوستوم مینائی ایله سون گؤروشلریمیزده ن بیری اولان صحنه، بیر دفعه ده گؤزلریمین قاباغیندا جانلانیر و اونون منه دئدییی او تاریخی سؤزلر بیر داها قولاقلاریمدا سسله نیرلر.

اوزون ایللر مهاجرت و یئتمیش ایللیک یئنیشلی- یوققوشلو ماجرا دولو بیر حیات دان سونرا، منیمده سیزلره دئمک ایسته دییم فقط بو اولا بیلر: منیم مهاجرت ایللرینده گؤردوکلریمی و ائشیتدیکلریمی، ایسته‌میره م سیزلرده ن بیری گؤروب، ائشیتمیش اولاسینیز.

بو خمیر چوخ سو آپاراجاقدی.

او گون گلدییینده، نه سن دئیه ن‌ اولاجاقدی، نه‌ من دئیه ن.

نه رضا‌پهلوی ایراندا یئنی ده ن تخت طاووس دا جلوس ائده جکدی، نه ده خامنه ای ایللر بویو ائنینه - بویونا "اغتشاش ائده نلری یئرلرینه‌ اوتوردون" فرمانی و امری ایله مینلر انسانین قتلعام فرمانینی امضالاییب و اونلارین جانلارینی آلماغا قادیر اولاجاقدی.

محمد رضا‌ پهلوی نین اقتداری سونا‌ چاتدیغی کیمی، خامنه ای نینده گونلری ساییلماقدا و اقتداری سونا‌ چاتماقدادی*.

فقط او‌ گون گلدییینده، رضا‌ پهلوی تهران دا یوخ، همیشه باهار کالیفرنیادا ویلالارینین بیرینین استخر کناریندا ویسکی سینی ایچیب و ایرانلی نین ساققالینا‌ گوله جکدی.

و ایرانلی دا بو گونو نئجه آخشام ائدیم و ائویمه بیر پونزا اتی نئجه و هارادان آلیم گتیریم دئیه، بئش یوز ایل بوندان اول شاه اسماعیل صفوی نین رهبرلیگی ایله آچیلیب، باشلانان یولونا گئتمه یه دوام ائده جکدی.

او گون گلدییینده، نه سن دئیه ن اولاجاقدی نه‌ من دئیه ن، آمما بیزیم محله باققالین قیزی، سحر ائوده ن چیخدیغیندا، تازا و باشقا امیدلرله مدرسه یه گئده جکدی.

 

*مطلب، علی خامنه ای نین آمریکا و اسرائیل حربی طیاره لرینین بومباردمانی نتیجه سینده اؤلدورولمه سینده ن بیر نئچه گون قاباق یازیلمیشدی.