مملکتیم، مملکتیم!...

س. خاتملویی 

 

دئییله‌نلره گؤره:

"دباغ سئودییی ده رینی، یئرده ن، یئره ویرارمیش."

بیلمیره م‌‌ او‌ مملکت دی بیزی یئرده‌ن یئره ویریر، یوخسا هامیمیز ال- اله وئریب او بخت سیز مملکتی، یئرده ن یئره ویریریق؟...

دئمه یه ده دیلیم یوخ، آمما اولماسین بئله بیر سئوگی!...

درد و الم ده ن، گئجه میز گوندوموز ایله برابر اولموش و چاره سیزلیکده ن آدام آز قالیر ال قاتسین اؤزونه.

بیر طرفده ن اؤزلرینی آللاهین‌ نماینده لری بیلن و هر کسی بیزه دوشمان‌ ائده ن قان‌ تؤکن دئسپوتلارین الینده اسیر بیر مملکت، او بیری طرفده ن‌ انسانلیقدان آنلامایان، اوشاقلارین قانی ایله سیاست یازان ایکی وحشی دؤولت و اونلارین هر نه یین باهاسینا اولورسا-اولسون، اقتدارا گلمک ایسته یه ن اوتانماز و اؤزونو بئیه‌نن سئرچه‌ عاغیللی "جئمی" لری و قویون‌ کیمی بو اجنبی اویونچاغینین دالیسیجا دوشه‌ن، ساغا- سولا یامان دئیه ن و‌ اجنبی ده ن مملکت ین بومباردیمانینی طلب ائده ن، بیر خیل قوش بئیینلر.

 

نه ایمیش؟...

حربی طیاره لرین قانادلاریندا بیزه دموکراسی گتیره جکلر.

اولان!... سیزلر اؤز مملکت لرینیزده دموکراسی آدلایان شئی یه هولا قوشدوغونوز حالدا، بیزه هانکی دموکراسینی گتیره جک سینیز؟...

 

بو‌ قورخو‌ دولو گونلرده، آدام قالیر کی، دردینی هارا آپارسین.

سیاست ده ن بئزمیش، علاجی ناظیم حکمت ین زمان سیز شعرلرینین قوینونا پناه آپاریب، سیغینماقدا گؤروره م:

"مملکتیم، مملکتیم!...

نه‌ کاسکت یم قالدی سنین اورا ایشی،

نه یوللارینی داشیمیش آیاق قابیم،

سون‌ کؤینه ییمده سیرتیمدا،

پارالاندی چوخدان،

شیله بئزینده ن ایدی.

سن ایندی یالنیز ساچیمین آغیندا،

ائنفارکت یمدا اوره ییمین،

آنلیمین چیزگی لرینده سن،

مملکتیم،

مملکتیم، مملکتیم!..."

 

ناظیم‌ حکمت فقط آلتمیش بیر (۶۱) ایل یاشادی.

تورکیه ده ن قاچدیغیندا، اللی بیر (۵۱) یاشیندا ایدی.

بو اللی بیر ایلین ده آشاغی- یوخاری اون اوچ (۱۳) ایلینی تورکیه ده زندانلاردا کئچیردی.

ناظیم‌ حکمت، تورکیه ده ن قاچماغینین سبب ینی، دانیشیقلارینین بیرینده، دؤولتین اونو اللی یاشیندا خسته بیر اوره کله سرباز (عسگر) آپارماق و اورادا باشینی باسماق آلچاق پلانی ایله آچیقلاییر.

اون‌ ایل مهاجرت ده یاشایان ناظیم‌ حکمت، مملکت ینین حسرتینده یاندی، گئت- گئده روح دان دوشوب، اریدی و دئمک‌ اولار کی، سونوندا دیغلاییب، اؤلدو.

بو اون‌ ایلده یازدیغی شعرلرین بیر چوخو، حسرت دولو، نیسگیللی و اوره ک گؤونه ده ندیلر.

ناظیم‌ حکمت ین مهاجرت ایللرینده یازدیغی شعرلرده، تورکیه و اونون چوخ سئودییی ایستانبول شهری، ابدی لشیر و وطن ینده ن تصویر ائتدییی منظره لر قارشیسیندا، هر بیر رسامین الی آغزیندا قالیر.

اونون بورادا گتیردیییم «ملکتیم» شعرینین بعضی کلمه لرینی، آنا دیلیمیزه چئویرمیشم.

بو شعر ده "کاسکت" ینده ن دانیشاندا، اونون‌ بیر چوخ فوتوقرافلاریندا باشیندا اولان بؤرک خاطیریمه گلیر.

"یوللارینی داشیمیش آیاق قابیم" دان دانیشدیغیندا، بیز تبریزلیلرین دئدیییمیز «باشماق»، آذربایجانیمیزین بیر چوخ یئرینده عینا «آیاق قابی»  ایشله نیر.

"سون‌ مینتان یمدا سیرتیمدا،

پارالاندی چوخدان" دئدییینده،

آنادولو تورکجه سینده «مینتان» سؤزو، فارسلاردا «نیم‌ تنه» سؤزو ایله اوست- اوسته گلیر کی، من‌ اونو بورادا «کؤینک» اولاراق، چئویرمیشم.

شاعیر تورکیه ده ن قاچدیغیندا، اینینده و یا یانیندا «شیله» ده توخونموش بیر بئز «مینتان» گؤتورور.

«شیله» ایستانبولون یاخینلیِغیندا بیر قصبه دی کی، اورانین پامبیق دان توخونموش بئز پارچالاری مشهور دی.

ناظیم‌ حکمت اوره یینین "ائنفارکت" یندان‌ دانیشاندا، بوتون حیاتی بویو اونو عذاب وئره ن و نهایت اؤلومونه سبب اولان اوره ک خسته لیگینده ن دانیشیر.

اوره ییی خسته اولدوغونا‌ گؤره، دوکتورلار اونا سیگار و توتونی قدغن ائتمیشدیلر، لاکن ناظیم زنداندا قلیان و مهاجرت ده چوخ سیگار چکیردی.

شعرلرینین بیرینده مملکت ینین ماهنی لاری و توتون ینده ن بئله دانیشیر:

"هیچ بیر شئی گئده رمز ایچ سیخینتیمی،

مملکتیمین شرقی لاری و توتونو کیمی."

گنج یاشلاریندان اونو مشایعت ائده ن اوره ک خسته لیگی، سویتلر بیرلیگینده کئچیردییی مهاجرت ایللرینده شدتلندی و نهایت دوکتورلارین‌ توصیه سیله قلب جراحلیغینا مجبور اولدو.

قلب جراحلیغیندان سونرا، اوستا شاعیر، دؤرت آی خسته‌ خانادا یاتماق مجبوریتینده قالدی.

ناظیم «اوتوبیوقرافی» شعرینده بو حقده یازیر:

"اللی ایکی ده، چاتلاق بیر اوره کله،

دؤرت آی سیرت اوستو بکله دیم‌ (گؤزله دیم) اؤلومو"

"آنلیمین جیزگی لرینده ن" یازان شاعیر، گنج‌ و اورتا یاشلاری فوتوقراف لاریندا شسلی، قد و قامتلی و گؤیچک بیر کیشی دی.

لاکن تورکیه ده ن قاچدیغیندان سونرا، مهاجرتین چتینلیکلری‌ و اوره ک‌ خسته لیگی نتیجه سینده، تئز قوجالان‌ ناظیم ین سون فوتوقراف لاریندا، اونون صوراتیندا و آنلینداکی دئییشیکلیلری و قیریش لاری (چیزگی لری) گؤرمک اولور.

 

Memleketim, memleketim

Ne kasketim kaldı senin ora işi

Ne yollarını taşımış ayakkabım

Son mintanım da sırtımda paralandı çoktan

Şile bezindendi

Sen şimdi yalnız saçımın akında

İnfarktında yüreğimin

Alnımın çizgilerindesin memleketim

Memleketim, memleketim...