قاچاق کرم؛ افسانه و تاریخ

رحیم رئیس نیا

فرارى شدن و به کوه زدن یکى از شیوه‌های مبارزه با نظام‏هاى استبدادى بوده است. تاریخ سراسر دنیا و از آن‏جمله ایران و سرزمین‏هاى همسایه‌اش چون قفقاز و عثمانى از حوادث مربوط به یاغیانِ به تنگ آمده از ستم و زورگویى مأموران و خان‏ها آکنده است. بعضى از این به کوه‏‌زدگان در پرتو دلاورى خود در ذهن توده‌های ستمدیده تبدیل به قهرمانان مردم‌خواه شده، ترانه‌‌ها و داستان‏ها درباره‏ اشان ساخته شده و گاهى هم همین ساخته‏ ها دست‏مایه آفرینش رمان‏هایى چون کلیدر دولت‏ آبادى، اینجه ممد و افه‏ چاقرجایى یاشارکمال، آینالى و شاهین قفقاز سلیمان رحیموف، برپشت بُزآت جلال برگشاد و بالاخره رمان چهارصد صفحه‌‌‌ای قاچاق کرم فرمان عیوضلى(۱)، که به دست یکى از بازماندگان کرم – نوه خواهر وى – نوشته و در سال ۱۹۸۷ با تیراژ ۸۰ هزار نسخه در باکو منتشر شده است. پیش از این آثار نویسندگانى چون آ. پورتسلادزه و ب. مْچِدلیشویلى گرجى، آکوپ ماکاشیان ارمنى، دنیس کوزلوفسکى و و. کازاکوفسکى روس، نجف بیک وزیروف آذربایجانى نیز هر یک آثارى درباره ماجراهاى زندگى کرم پدید آورده‏اند.

خیابان‌دا ...

حمید آرش آزاد

 بیر وقت، گز‌نده بو گؤزه‌ل یار خیابان‌دا
بیر سَروِ خُرامان‌ایدی، سیّار خیابان‌دا
ایندی اگیلیب قامتی من تک، گؤزو گؤرمور
ال‌ده عصا، گزمک‌ده‌دیر آخسار خیابان‌دا
اوندا دولاشاردیق کی، گؤره‌ک «تئریا» هایاندا؟
ایندی باخیریق، هاردا «مطب» وار خیابان‌دا؟!
چکدیک خیابان‌لارکی، جوان‌لار ائده جؤولان
جؤولان ائله‌ییر ایندی سیچان‌لار خیابان‌دا

اهر چاییندان قاییدان اوشاقلار

داوود اهری

او ایستی یای گونی، ناهاردان سونرا، ۸-۷ اوشاق ایدیق، اهر چاییندان قاییدیردیق. چای قوروموشدی. آمما بیر باغین کناریندا کیچیک گؤل وارایدی و او گونی ایکی بالاجا توسباغا، بیر نئچه بالیق توتموشدوق. ایکی ده‌نه سو ایلانینی دا توتوب، دیشلرینی کیبریت چؤپو ایله سیندیریب و دئمه‌لی الی دولو ،سئوینج ایله شه‌هره، ائولریمیزه قاییدیردیق.
یولدا اوشاقلارین بیریسی، ابی‌نین قارداشی دالی قالمیشدی. بیردن گؤردوک قاچا-قاچا الینده بیر کؤهنه کوت بیزیم طرفه گلیر. یاخینلاشیب، نفس وورا- وورا دئدی:
- بو کوتو یول کناریندا تاپدیم.

مصاحبه رقیه کبیری با وقار آقائی به مناسبت نمایش آثارش

مصاحبه

آثار فتوآرت وقار آقایی از ۲۶ اردیبهشت تا یکم خرداد در گالری سرو تبریز به نمایش گذاشته شد. وقار آقایی متولد ۱۳۶۰ تبریز و فارغ التحصیل کارشناسی طراحی و چاپ پارچه دانشگاه هنر و کارشناسی ارشد تصویرسازی دانشگاه تهران است. او که هم اکنون در دانشگاه «ییلدیز تکنیک» ترکیه درحال تحصیل در مقطع دکترا رشته‌ی هنر و طراحی (sanat ve tasarım) می‌باشد، تصویرسازی کتابهای کودکان را نیز در کارنامه خود دارد.

مراسم خاکسپاری جنازه استاد مجید امین مؤید برگزار شد

مراسم خاکسپاری

روز چهارشنبه هفتم خرداد ماه مراسم خاکسپاری جنازه استاد امین مؤید شخصیت‌ اجتماعی و مترجم بنام کشورمان و از اعضای کانون نویسندگان ایران و انجمن آذربایجانی ادبی صابر به نحو باشکوهی در گورستان بهشت‌زهرای شهر تهران قطعه ۳۱۳ برگزار گردید. در این مراسم خانواده، دوستان و آشنایان, ‌عده‌ای از اعضای کانون نویسندگان ایران و انجمن‌های ادبی فرهنگی آذربایجانی به همراه تعدادی از فعالان عرصه مبارزات سیاسی و اجتماعی کشورمان شرکت داشتند. مراسم توسط آقای حسن ریاضی(ایلدیریم) از دوستان نزدیک استاد امین مؤید که در طول دوره بیماری ایشان پیگیری امور درمانی و دارویی استاد را بر عهده داشت،  اجراشد. ایشان ابتدا گزارشی از وضعیت بیماری استاد و نقش خانواده و یاران در رسیدگی به امور درمان ایشان ارائه کرد؛ سپس در باره شخصیت اجتماعی و ادبی استاد و نقش سازنده‌ی وی در تکامل اندیشه هنری و درک زیبائی شناسانه نویسندگان، هنرمندان و خوانندگان ادبی کشور مطالبی را بیان نمود. آنگاه بیانیه نهادهای ادبی فرهنگی آذربایجان که به مناسبت فقدان استاد مجید امین مؤید و به زبان ترکی آذربایجانی صادر شد بود توسط ائلدار موغانلی از شعرای آذربایجان قرائت گردید.

آذربایجان ادبی- مدنی درنک‌لرینین بیان‌نامه‌سی

بیاننامه

ازلدن بئله‌دیر چونکی کائینات
جاهان دائمی‌دیر، عؤمور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی-گئده‌ریک سن یاشا دونیا !

دونیامیز یاشایاجاقدیر و یاشاداجاغیق اونو بیز؛ نئجه کی سن یاشاتدین و سئودین دونیالیغی.
انسان یاشایاجاقدیر و سئوه‌جه‌ییک اونو بیز؛ نئجه‌کی سن یاشاتدین و سئودین انسانلیغی.

دونیا سندن کیملر کئچدی . . .

مجید امین مؤید؛ ۱۶ خرداد ۱۳۰۹- ۶ خرداد ۱۳۹۳

ازلدن بئله‌دیر چونکی کائینات
جاهان دائمی‌دیر، عؤمور امانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیز گلدی- گئده‌ریک سن یاشا دونیا…!
 

چوخ تاسفله اؤلکه‌میزین تانینمیش اجتماعی و ادبی شخصیتی و بیر انسان عؤمرونو اجتماعی عدالت، آزادلیق و بشر سعادتی اوغروند مبارزه‌ده صرف ائده‌ن آذربایجان ادبیاتی‌نین یورولماز، صداقتلی و صمیمی حامیسی اوستاد مجید امین مؤید ۸۴ یاشیندا ابدیته قووشدو.
خرداد آیی‌نین آلتینجی گونو حیاتا گؤز یومان صابر ادبی انجومنی‌نین دیرلی عضوو و تهراندا فعالیت گؤسترن آذربایجان ادبی- مدنی درنک‌لرینین آق‌ساققال شخصیتی‌نین جنازه‌سی چهارشنبه گونو (۷ خرداد) یاشادیغی ائودن مشایعت اولونوب و بهشت زهرا مزارلیغیندا تورپاغا تاپشیریلاجاقدیر.عنوان بئله‌دیر:

تهران- شهرک اکباتان- خیابان مخابرات- بلوک B2 ورودی A طبقه پنجم
چهارشنبه ساعت ۹ صبح

آذربایجان ادبیات و اینجه‌صنعت سیته‌سی(ایشیق) امکداشلاری آدیندان بو آغیر ایتگینی خالقیمیزا، بوتون انسان سئور انسانلارا و خصوصیله ادبی- مدنی جمعیتیمیزه “باشینیز ساغ اولسون!”  و اوستادیمیزین شرفلی خاطیره‌سینه عشق اولسون دئییریک

نیم نگاهی به زندگی و آثار مجید امین مؤید

حسن ریاضی

شماری از فعالان عرصه مبارزات سیاسی و اجتماعی کشورمان با آثار فکری و قلمی خود در زمینه هنر و ادبیات نیز، تحول آفرین بوده اند. یکی از کوشندگان پرآوازه این راه مجید امین مؤید هست که جزو اولین شناسندگان آرتور میلر، برتولت برشت، آرنولد هاوزر، در ایران می باشد. او با ترجمة آثاری چون «تاریخ اجتماعی هنر» اثر آرنولد هاوزر، «رابطه هنر و واقعیت از دیدگاه زیباشناسی» اثر چرنیشفسکی و تألیف «سیری در اندیشه های برشت» در سالهای قبل از انقلاب، نقش سازنده ای در تکامل اندیشه هنری و درک زیبائی شناسانه نویسندگان، هنرمندان و خوانندگان این مرز و بوم داشته است. آنچه ارزش کار او را دوچندان می کند اینست که او بیشتر آثارش را در زندان ترجمه و تألیف کرده است.

فیروز رفاهی

آذربایجان ادبی دیلی آرتیق فورمالاشمیش بیر وارلیقدیر. او، هر گون زنگینلشیر و بوتون  باشقا دیللر کیمی  یئنی چالارلار کسب ائدیر. بورادا بیر شئیی  آیدینلاشدیرماق چوخ واجیبدیر؛ او دا بودور کی، هر بیر جانلی دیلین یالنیز بیر ادبی دیلی اولا بیلر. جغرافیا عامیلی تک باشینا بیر قول یا بوداق یارادا بیلمز و یالنیز ادبی دیلده بیر سایاق سویه سینده تأثیر گؤسته ره بیلر. مثال اوچون فرانسیز و یا انگلیس دیلینی اؤرنگ اولاراق باخماق لازیمدیر.

آذربایجان تورکجه‌سی و بیلیم‌دیلی

رامین جبارلی

 

هر بیر دییشیم، دیلده اؤز عکسینی تاپیر. ایستر دوغال(طبیعی) دییشیم، ایستر اینسانلارین صونعی شکیلده ائتدیکلری دییشیم‌لر، دیللرده یانسیییر. سون یوز ایللیکلرده تئکنولوژیک و قاورامسال(قاورام: مفهوم) گلیشیم ایره‌لیله‌دیکجه، اینسانلار، احتیاج اولدوغوندا داغ‌لاری دلیب تونئللره یول آچدیغی، دمیری اریدیب ایسته‌دیک‌لرینی دوزلتدیک‌لری کیمی، دیلده ده ال آپاریب دییشیکلیک‌لر وئریرلر. یئنی قاوراملار، یئنی سؤزجوک‌لره احتییاج دوغورور.

گالری محتشم اورمیه میزبان آثار گرافیکرهای ایران و ترکیه

گزارشگر: محمدعلی ارجمندی 
عکاس: حسین واحدی

 آئین گشایش نمایشگاه «پستریسم» عصر پنجشنبه یکم خرداد با آثار هنرمندان نام آشنای آذربایجان و ترکیه در گالری محتشم اورمیه برگزار شد. در این مراسم هادی ارجمند دبیر نمایشگاه ـ سعید شیخ بگلو و مهدی وفایی راد «آنار» میزبان هنردوستان آذربایجانی بودند آثار منتخب اورهان آرداهانلی ـ اونور آشکین ـ رسول آی ـ فاتیح یاپار و خانم دیدم چاتال از کشور ترکیه به همراه آثار برگزیده گرافیکئرهای شهیر آذربایجانی هادی ارجمند «آتابای تیکان تپه لی» ـ مهیار علیزاده «آیخان» ـ ائلمان تقی دوست ـ سعید شیخ بگلو و مهدی وفایی راد «آنار» زینت بخش گالری محتشم قرار گفته و چشم نوازی می کنند.
این روزها در حالی که گالری ها و فرهنگسراهای دیگر شهرهای بزرگ همواره با برپایی نمایشگاه های متعدد هنری به استقبال روزهای خوش بهاری می روند برپایی این نمایشگاه در شهر اورمیه فرصتی را فراهم کرده است تا مجموعه ای از آثار منتخب این هنرمندان که تا کنون در قالب یک نمایشگاه بر روی دیوار نرفته بود در کنار هم قرار گیرند و علاوه بر این نمایش درآوردن این مجموعه آثار فضایی مناسب برای مخاطبین بویژه دانشجویان گرافیک فراهم کرده است تا شکیل گیری دوره ها و سبک های مختلف را در آثار این هنرمندان مرور کرده و لذت ببرند.

بحران اوکراین و بازیگران در صفحه شطرنج خونین جهان

هدایت سلطانزاده

اوکراین در آستانه یک جنگ داخلی قرار گرفته است که مانند هرجنگ دیگری ، هزینه و خسارت آن در وهله نخست جان  هزاران انسان بوده و سود آن نصیب  گروه کوچکی از سوداگران مرگی خواهد شد که خود نه در جنگی شرکت میکنند ونه درد ورنج قربانیان و پی آمد های ویرانگر آن را حس میکنند.این گفته ناتان روچیلد ، بورس باز عصر جنگ های ناپلئونی ، در مورد هرجنگی صادق است که « ما زمانی پول پارو خواهیم کرد که کف خیابان ها را خون پوشانده باشد».اکنون آمریکا با حمایت مستقیم از نئونازی اوکراین و مسلح کردن آنان و نیز آوردن چهارصد تن از ارتش مزدور خصوصی که در صف مقدم  درگیری با طرفداران روسیه در مناطق شرقی قرار گرفته اند ، و نیز با حضور ناوگان دریائی آمریکا و فرانسه در دریای سیاه ، ^[1]درگیری آمریکا و ناتو با روسیه برای گسترش نفوذ ژئو پولیتیک خود در اوکراین وارد مرحله خطرناکی شده است.^[2]

تورکیه ده داش کومور معدنینده حیاتلارینی ایتیره ن ایشچی لرین آنیسینه

Nasim Hikmet

Onlar

Onlar ki toprakta karınca,
suda balık,
havada kuş kadar
çokturlar;

korkak,
cesur,
cahil
hakim
ve çocukturlar

زبان همه چیز است

ترجمه و تلخیص: س. حاتملوی 
ضرورت آموزش به زبان مادری امریست که امروزه اکثریت قریب به اتفاق پداگوگها و متخصصین تعلیم و تربیت در باره ی آن اتفاق نظر دارند. اهمیت آموزش به زبان مادری در تکامل مغز و چارچوب تفکر و نگرش انسانها هر روز بیشتر توسط دانشمندان مورد مداقه قرار گرفته و جنبه های تازه ای از آن کشف می شود. کودکانی که زبان مادری خود را بخوبی یاد نمی گیرند، در مسابقه ی زندگی از همان اوان نوجوانی در بیشتر عرصه ها عقب می مانند. امروزه دیگر راز پنهانی نیست که اجبار در یادگیری زبان فارسی به عنوان زبان اول باعث می شود که کودکان غیر فارس زبان نه تنها زبان مادری خود را یاد نگیرند، بلکه حتی از یادگیری درست زبان فارسی نیز عاجز بشوند. عقب ماندگی تحصیلی اینگونه کودکان امری بدیهی است. همچنین امری ثابت شده است کسانی که زبان مادری خود را بخوبی یاد بگیرند، قابلیت بیشتری برای آموزش زبانهای دیگر دارند.

شدت یوخسا زوراکیلیق

سویل سولیمانی

اوزون زاماندیر دوشونورم کی، قادینا قارشی گؤستریلن «شدت» (استانبول تورکجهسینده )، «زوراکیلیق»(آذربایجان تورکچهسینده) و  «وایلنس » ، اینگیلیسجه ده، بیز ده اوزونه نئجه آنلام تاپیر. بو سؤزلرین وئردگی آنلاملار آراسینداکی فرقلر نلردیر؟ انسان دوشونجه سينده بو سؤزلرین مفهومو ندن عبارتدیر؟ دنیا اینسان حاقلاری ادبیاتیندا بو سوزلرده ن نظرده توتولان آنلام ندیر؟ بیز گونئی آذربایجانلیلار اولاراق بو سوزلرده ن هانسینی سئچمه لی يیک؟

دان اولدوزوم - آتامین خاطیره‌سینه

آتابای موغانلی

چیخیب الیمدن بو واخت، بو ساهات،
چاشمیشام؛
بیلمیرم ایل‌لریم ترس دولانیر
یا‌دا گونلریم؟!
بلکه‌ده
کئچمیشده دایانیب زامان؟!

Şah İsmayılın Cinsi Zorakılığı və Füzulinin Homosexuallığı

Elşən Böyükvən

Homosexsullaığın dərin tarixi, ədəbi və fikri kökləri var. Azərbaycan Türkcəsinə keçmiş uşaqbazlıq (pedophileya), oğlanbazlıq, götbazlıq, balabazlıq və tərsabalası sözləri bu məslənin əsas göstəricilərindən biridir. Bu sözün xalq dili, yerli ləhcələr və gənclər arasında isə onlarca qarşılığı var.

آذربایجان اوشاق ادبیاتیندا یاییلاجاق یئنی کیتاب‌لار

ایشیق سایتی

آذربایجان اوشاق ادبیاتیندا یاخین گونلرده بیر نئچه کیتاب نشره بوراخیلاجاقدیر. ادبی جمعیتیمیزده چوخ آز مراجعت اولونان بو ادبیات نوعونون یاییلماسی چوخ سئویندیریجی بیر حال‌دیر. تانینمیش گنج شاعر رامین جهانگیرزاده‌نین قلم محصول‌لاری اولان بو کیتابلار، “عائله و قوهوم‌لار”، “پئشه‌لر”(اوچ جیلدده)، “خاللی و آللی” و “دؤرد فصیل” عنوان‌لارینی داشیییرلار. نشر ائدیله‌جک کیتاب‌لاری بین‌الخلق کیتاب سرگیسی، آذربایجانین مختلف شهرلری و تهران شهری‌نین اعتبارلی کیتاب ماغازالاریندان الده ائتمک مومکوندور. بو کیتابلارین مشخصه‌لری بئله‌دیر:

نادره رومانینا قیسا باخیش

یدلله کنعانی (نمینلی)

 

نادره رومانین‌دا سيد جعفر پيشه وري ایيرمینجی عصرین بیرینجی اون ایللیینده اؤلکه‌نین فلاکت‌لی وضعیتینی نادره آدلی بیر قادینین دیلیله گؤزل و آخیملی شکیلده فارس دیلینده بیان ائدیر.

نادره اوپرازی، او دؤورکو ضیالی قادینلارین بیری‌سینین سیماسینی جانلاندیریر. نادره بیر تاجیر عائله‌سینده دونیایا گؤز آچماسینا باخمایاراق، او دا او دؤورده‌کی باشقا قادینلار کیمی هئچ بیر حقوقا مالیک دئییل.

بو رومان هم شرق و هم ده آوروپا رومانلاری اوسلوبوندا یازیلمیشدیر. مثال اولاراق، سئوگی و شیرینلیک جهت‌دن امیر ارصلان رومانینا بنزه ییر، یعنیچوخ  جلبئدیجی بير روماندیر. نادره‌نین یازدیغی مکتوبلار ایسه آوروپا اوسلوبوندا یازیلان رومانلاری خاطیرلاییر.

Nadirə romanı qısa baxış

Yədulla Kənani - Nəminli

Azərbaycan xalqının mübariz oğlu S.C.Pişəvərinin fars dilində yazdığı iki böyük həcmli ədəbi əsərindən biri olan “Nadirə” romanının ana dilimizdə tərcüməsini bitirdiyim üçün bir hissəsini qısa bir baxışla Sürgündə Güney Azərbaycan(İran) qələm əncəməninin dəyərli heyət üzvlərinə və bütün qələmdaşlarıma təqdim edirəm. Əlbəttə bu roman çap olunduqdan sona bütünlüklə əncümənin ixtiyarına veriləcəkdir.

Dərin hörmətlə           

Nadirə romanında S.C.Pişəvəri irminci əsrin birinci onilliyində ölkənin fəlakətli vəziyyətini Nadirə adlı bir qadının dililə gözəl və axımlı şəkildə fars dilində bəyan edir.

و بیر ده کی . . .

سعید موغانلی

و بیر ده کی، . . .

منه باغیشلا بو عشقین کاسیبلیغینی!
و قس علی هذا …

عشق اوجوزلامیش اوستو اؤرتولو قایسارادا
آغیزلارا دارانمیش آلفابئت آنالار
سئوگی آجلیغی ائتمیش عیسی‌نین آناسی مریم
موسی‌نین اؤکوزو مله‌میش
یاشیل موغان قزئتینده…
خلیج شیخ‌لاری باهالاتدی نفتی، سئوگی قارشیسیندا
دوللار توماندان قالخمیش عرشه دوغرو
و بیر شاعیر سئوگی آلماغا پولو چاتمادی.
و بیر ده کی منه باغیشلا بو کاسیبلیغی
و قس علی هذا …

  قایناق:

Isiq.net