Dec 30, 2015

بیر دلی نین خاطره دفتریندن

درویش اوغلو

گوز (پاییز) گونلری چوخ داریخمالی اولور. آلماندا، غربت ده، قیسسا، یاغیشلی، قارانلیق گونلر.  بئله گونلرده گون اورتاسی ساعات بیره قدر یاتاقدان چیخابیلمیرم. بیر اؤنجه کی آخشام، "صاباح سحر تئزدن قالخیب ایشلریمی گؤره جگم" فیکری ایله ساعات اوندا یاتدیغیما قارشین، ائرته سی گون  ساعاتین چالماسی ایله گوزومو آچیب، یاغیشلی، رطوبتلی، یاری قارانلیق هاوانی گؤرونجه ساعاتین اوستونه بیر یوموروق ووروب، یورقانی باشیما چکیرم. خیال دونیامدا درینلشمه گه باشلاییرام:

گونئی آذربایجاندا انقلاب اولوب. مستقل گونئی آذربایجان دؤلتی قورولوب. بو انقلابین رهبری و سونرالاری بو دؤلتین باشیچیسی محمد امین رسولزاده، سید جعفر پیشوری، عباس اوغلو حسینقولو، یوخسا ممدکاظیم حق وئردی یوخ، من اؤزومم.

Dec 20, 2015

آذربایجان موغاملاری /یئتدینجی بؤلوم : « بایاتی قاجار موغامی »/

فرهاد جعفری
بایاتی قاجار (Bayati Qacar) :  راست عاییله سی نین نؤوبتی عوضوو بایاتی قاجار دیر. بایاتی قاجار ایکی حیصه دن عیبارتدیر : بایاتی و قاجار. بایاتی ؛ آذربایجان فولکلور ادبیاتی نین بیر نمونه سینه دئییلیر. بو سؤزون آنلامی بوگونه قدر قطعیتله بللی اولماییب ، آنجاق بیر چوخلاری بو سؤزو بایات سوزوندن آلینمیش بیر سوز کیمی قئید ائدیرلر. آذربایجانین بؤیوک فولکلور شناسی اوستاد م.ع. فرزانه نین فیکرینجه بایاتی سؤزو ؛ چوخ احتمال آذربایجاندا موختلیف دؤورلرده کؤچری شکلینده یاشایان بایات بویونا (اوغوزون 24 قبیله سیندن بیری) منسوبدور. او باشقا بویلار او جومله دن افشاری و گرایلی آدلاری نین آذربایجان خالق موسیقی سینده اولدوغو اوچون بو احتمالین گوجلو شکیلده یقین اولدوغونا اینانیر.

آنتیگون، تراژدی و کاتارسیس - به مناسبت نمایش آنتیگون در تئاتر شهر تبریز

رقیه کبیری
صحنه ای از اجرای آنتیگون-تئاتر شهر تبریز

تراژدی بخشی از زندگی انسان است. اما تراژدی کلاسیک که قرن‌هاست روی صحنه‌های تئاتر به نمایش در‌می‌آید، بخشی از کنش طبقه‌ی اشراف و طبقه‌ی حاکم است و انسان عادی با روزمرگی‌هایش در آن جایی ندارد.
آنتیگونی که سوفوکل
۴۰۰ سال قبل از میلاد، همزمان با اوج شکوفایی فلسفه در یونان و نهادینه شدن دموکراسی آفریده بود و روی صحنه‌های باشکوه در مهمترین مرکز فرهنگی یونان، در شهر آتن به نمایش درمی‌آمد با آنتیگونِ تحریر شده به قلم ژان آنوی که اواسط قرن بیستم، در گرماگرم جنگ دوم جهانی و با رونق فلسفه‌ی اگزیستانسیالیسم در سیاه‌ترین دوره‌ی تاریخ فرانسه، همزمان با اشغال پاریس توسط نازی‌ها بر روی صحنه رفت، تا آنتیگونی که در سالن محقر تئاتر تبریز به اجرا درآمد و همچنان تا سیزدهم دی ماه روی صحنه خواهد بود، دوران‌های تاریخی- سیاسی بسیاری سپری شده است.

نگاهی گذرا به جنبش 21 آذر - بمناسبت هفتادمین سال، بخش سوم -

محمد حسین یحیایی


فرقه دمکرات آذربایجان همچنان خواسته های خود را به دولت های زود گذر که عمرشان چند ماهی بیش نبود گزارش می کرد، پیشه وری با نوشتن نامه ای به حکیمی که کابینه خود را تشکیل داده بود، بار دیگر این خواسته ها را یادآور شد و نوشت: انتخابات انجمن های ایالتی و ولایتی در تمام ایران شروع شود، مطالبات آزادی خواهان آذربایجان عملی گردد، کلوب آزادی خواهان و اتحادیه های کارگری باز و حکومت نظامی منحل شود ( روزنامه آذربایجان شماره 41 هشتم آبان 1324 ) ارتجاع حاکم بر تهران و بسیاری از نمایندگان با نگرانی و ترس از آینده خود که نتوانند بار دیگر وارد مجلس شوند،

اجتماعی شیزوفرنی

درویش اوغلو


کئچنلرده "اجتماعی مازوشیزم" آدی آلتیندا بیر یازی قویموشدوم فیس بوکومدا. عینی زاماندا بو یازی "سورگونده گونئی آذربایجان قلم انجمنی" نین اینترنت صفحه سینده و "آزوح" اینترنت صفحه سینده یاییلدی. بو یازدیدا روحسال بیر خستلیگین اؤزونو بیرئیسل (فردی) و کولکتیو (اجتماعی) شکیللرده گؤستره بیلدیگینی آچیقلاماغا چالیشمیشدیم. بو گؤرونگه (فنومن) یالنیز مازوشیزم ایله خلاصه اولمور. روحی خستلیکلرین هامیسی بئله دیر. دئملی نویروز، پسیکوز، شخصیتی انحرافلار، اجبار خستلیکلری، شیزوفرنی و ...... هر روحی خستلیک بیرئیسل بویوت (بُعد) دا گؤرندوگو کیمی کولکتیو بویوتدا دا گؤرونه بیلر.

Dec 14, 2015

ترجمه دو شعر كوتاه از أمه سزر - توركى و فارسى

أمه سزر - چویرن: قهرمان قنبرى

دور شو!



من يك كفتار
يك مرد سياه
شايد هم يك يهودى
هندويى اهل كلكته
مردى سياهى كه راى نمى دهد.

محمد تقى زهتابى و زنجيرده كى شاهين

معصومه قربانى

محمد تقى زهتابى نين شاهين ده كى زنجيرى كيتابين اوخودوغوم دا سانكى اولمز كيريشچى قارشيمدا دورب. كئچن اوختايين يالقيز قارا آغاج شعري باره سينده يازديغيم يازى دا يازميشديم كى يازار يازديغى أثرين قهرمانى اولماسادا، اونا اوخشارليخ لارى وار، خصوصى له شعر و حكايه دونياسيندا بو يايغين بير شى دير.

نمایش “آنتیگونه” ترکی در سالن اصلی تئاتر شهر تبریز

ایشیق سایتی

نمایش تراژدی “آنتیگونه” نوشته ژان آنوی، درام‌نویس فرانسوی با ترجمه منیره اکبر پوران (اولکر اوجقار) به زبان ترکی آذربایجانی در شهر تبریز به روی صحنه خواهد رفت. ژان آنوی طرح اولیه این درام را در سال ۱۹۴۱ ریخت و یک سال بعد، در سال ۱۹۴۲ میلادی، آن را به انجام رساند. “آنتیگونه” اولین بار در سال ۱۹۴۴ میلادی، همزمان با نمایش “خروج ممنوع” اثر ژان پُل سارتر و در زمانی که پاریس در اشغال نیروهای آلمان هیتلری بود، به‌روی صحنه آمد.

شعر اوچون تاپشیریقلار


ازرا پاوند - چئویرن: احد فرهمندی

بو گون نظر صاحیبلرینی یوران فیکیر صاباح خالقی کدرلندیرجک‌. فیکر ائیله‌مه‌یین شاعیرلیک صنعتی موسیقیدن آساندیر، یا شعر صنعتینی اؤیرنمک‌ده بیر معمولی پیانو اؤیرتمنی قده‌ر زحمته قاتلاشمادان فن اهلینی راضی ائده‌‌بیله‌سیز. هر نه قده‌ر ائلییه‌ بیله‌سیز اؤزونوزو صنعتکارلارین تاثیرینده قرار وئرین یا او اؤلچوده ادبیز اولسون کی اونلارین حاقین آیدینلادین.

دیلیمیزی هارایا آپاریریق؟(یئنی سؤزلر یا نئولوگیزملر)


دوقتور فیروز رفاهی

یئنی سؤز یاراتماق هر دیل اوچون چوخ اؤنم داشییر. او، دیله ‏یئنی قان وئرمک کیمی بیرشئی ساییلیر. دیلیمیزده سؤز ‏یارادیجیلیغی پروسئسی ایکی یؤنده موشاهیده اولونور: «لئکزیک» ‏یولو ایله، بیر ده «سینتاکتیک» یولو ایله. باشقا معنادا دئسک ‏دیلیمیز ایکی یولدا سؤز ترکیبینی زنگین ائدیر: بیرینجیسی «‏صرف» یولو ایله، ایکینجیسی «نحو» یولو ایله. بو نه دئمکدیر؟

پروفسور «توفیق حاجی‌یئو» وفات ائتدی

ایشیق سایتی

آذربایجان ملی علملر آکادئمیاسی‌نین نسیمی آدینا دیلچیلیک اینستیتوتونون دیرئکتورو آکادئمیک توفیق اسماعیل اوغلو حاجی‌یئو بو گون گؤزله‌نیلمز قضا نتیجه‌سینده وفات ائتمیشدیر.
آذربایجان جومهوریسی‌نین ATV تلویزیا کانالی‌نین یایدیغی خبر اساسیندا پروفسور توفیق حاجی‌یئو ۲۷ نویابر ۲۰۱۵-جی ایلده سحر ساعاتلاریندا یاشادیغی ائوین حامامیندا دم گازیندان زهرلنه‌رک حیاتینی ایتیرمیشدیر.
توفیق حاجی‌یئو ۱ مای ۱۹۳۶-جی ایلده جبراییل رایونونون سولطانلی کندینده آنادان اولوب.

Dec 9, 2015

امل بیرلیگی، قرامر آیرئلئغئ؟

محمد علی تاج احمدی

۱۳۷۹نجو ایلده تهراندا «بیرینجی ایران تورکجه سی دیلچیلیک سمینارئ» آدلئ بیر یئغئنجاقدا بیر سئرا قرارلار قبول ادیلمیشدیر.

بیرینجی ا سمینارئن قرارلارئ بوراخئلندان سنرا بیز بو قرارلارا گؤره اؤز دوشونجه میزی الارا گؤنده ردیک.  سمینارئ قورانلار نه خصوصی الاراق بیزه بیر جواب وردیلر، نه ده عمومی بیر تهرده بو دوشونجه لره یاناشدئلار.  دمک الار کئ، یا بیزیم سؤزلریمیزی اعتنا اتمه لی سایمایئب قئراغا قیدولار، یا دا کی، یازدئغئمئز کاغاز هچ  واخت الارئن الینه چاتمادئ!

یازی نین آردین تمامیله بوردا پ. د. اف فورما دا اوخویون

دانیشیق فیزیولوژی سی و لهجه

درویش اوغلو

دانیشماق انسان وجودونون، دئملی بدنین، بیر ائیلَمی (فونکتسیونو) دیر.  دانیشماق اوچون بدنیمیزین بللی اورگانلاری نی ایشلتمه لییک. قیسسا بیر جمله نی بیرینه یئترمک ایسته دیگیمیزی گؤزوموزون اؤنونده جانلاندیریاق. "آجام" دئملی آجلیق دویغوسونو دیله گئتیرمک. بو دیوغویو بیریسینه چاتدیرماق اوچون، دئملی دیله گتیرمک اوچون بدیمینزین هانسی اورگانلارینی ایشه آلیریق؟
قارین عضله لریمیزدن باشلایاراق، دیافراگم، دؤش عضله لری، سس تئللری، بوغاز عضله لری چنه، دیل و دوداقلارین منسجم بیر حرکتی ایله بیر سؤز دیله گتیریلیر.

کافر تؤحفه سی

درویش اوغلو


بیر مسلمان کی او کافردن آلیب قرانی
بو کیچیک هدیه یه وئرمیش دین ایله ایمانی
اولمایا مملکت دین ده قران یوخ ایدی؟
ساتمالی ایدیق بئله بیر تحفه یه بیز اسلامی؟
بیزه قران گتیرن ائتدی بیزی کور، کار، لال
گؤرمه یَک بمب آتم لا کسیلن قربانی

نگاهی گذرا به جنبش 21 آذر ( بمناسبت هفتادمین سال، بخش دوم )

محمد حسین یحیایی

یادداشت های سفرای اتحاد جماهیر شوروی و بریتانیا همراه با ورود نیروهایشلن از شمال و جنوب، در سوم شهریور 1320، رضا شاه را به شدت مضطرب و نگران کرد و در 25 همان ماه با اظهار ناتوانی از ادامه کار استعفا داد که از سوی فروغی نخست وزیر قرائت گردید. کناره گیری رضا شاه از قدرت به امید پایان یک دوران خفقان و استبداد مورد استقبال مردم و فعالین اجتماعی و سیاسی ایران بویژه آذربایجان قرار گرفت. از همان روز های نخست جنب و جوش آغاز شد، در اولین فرصت « جمعیت آذربایجان » اعلام موجودیت کرد و روزنامه خود را بنام « آذربایجان » به دو زبان فارسی و ترکی در تاریخ 30 مهر 1320 به مدیریت علی شبستری منتشر ساخت. این نشریه همراه با افشاگری و خبر رسانی در تلاش بود

نگاهی گذرا به جنبش مردمی 21 آذر ( بمناسبت هفتادمین سال، بخش یکم )

محمد حسین یحیایی

پیشگفتار:
آذربایجان با توجه به شرایط جغرافیایی ، سیاسی و اقتصادی جایگاه ویژه ای در شکلگیری جنبش های مردمی دارد، جنگ های طولانی با امپراتوری عثمانی در دوران صفوی ها و روسیه تزاری در زمان قاجارها که با دو قرارداد گلستان و ترکمنچای به پایان رسید، دوران جدیدی در تاریخ سیاسی و اقتصادی ایران و منطقه آغاز شد. از یک سو پای بازیگران جهانی به منطقه باز شد و از دیگر سو روابط سیاسی و اقتصادی با این بازیگران جهانی گسترش یافت. آذربایجان که در مسیر راه شرق و غرب قرار گفته بود بیشتر از نقاط دیگر تحت تاثیر آن قرار گرفت و قدم های اولیه را برای رسیدن به دنیای مدرن که از اروپا آغاز شده بود، برداشت.