بیر استکان سودا، فیرتانا قوپارماق - آذربایجان جمهوری سینده «حجاب» ماجراسی

س. سئیداوالی  

سون گونلرده آذربایجان جمهوری سینده مدرسه اوشاقلارینین حجاب مسئله سی، هم تورکیه ده و هم ایران دا گون مسئله سینه چئوریلمیشدی.

حتی بیزیم تبریزین شهر شوراسینه منسوب «رسول برگی» آدیندا اوزده ن ایراق ملتچی و تراختورچی بیر ماللا، تبریز شهر شوراسی جلسه سینده بو حقده بانلاییب، دئمیشدی:

"آفرین و مرحبا سیزه کی، حضرت زهرا عفت ینی ساخلاماق اوچون، راضی اولمادیز باشیزدان حجاب یزی گؤتوره سیز تا دؤولتین اوردا سؤزونه باخاسیز."

نه ائمک اولار؟...

ایت، ایت یینده ن ال چکسه ده، سومسونمه سینده‌ن ال چکمز. باشینی توتاسان، گؤ...نو توتاسان، گینه ده «ماللا» دی. بونلاری «منبر گؤتوره نده»، نه پوخ یئدیکلرینی و نه دئدیکلرینی بیلمزلر. اونون اوچون بونلارین هر زمان منبرلرینین آلتیندا اوتوران بیر نفر، گره ک دا...ینین ایپینی چکسین.

گٰؤرونن اقتصادی محاصره گونلرینده، آذربایجان‌ جمهوریسی ده تورکیه‌ کیمی لطایف الحیل ایله آتدان- آتدان ایرانا‌ کمک ائتمکده دی. اونون‌ اوچون بو ماللا گئده نین آذربایجان جمهوریسی علیهینه دانیشیغی، بو‌ گون کیهان شریعتمداری نین خط ینده اولماق و پزشکیان ین خارجی سیاست ینی اژدرلمک‌ دئمکدی.

یانی پزشکیان‌ دؤولتی، دواملی شکیلده ایسته ییر آذربایجان جمهوری سیله دوستلوق مناسبت لرینی ساخلاییب و حتی محکم لندیرسین، لاکن بو اراذل - اوباش بو عرصه ده خرابکارلیق ائتمکده دیلر.

هر حالدا بو گئده نین سارساخلاماسیندان سونرا، اولا بیلیر کی، آذربایجان کنسولی و یا سفیری بو سؤزلره قارشی ایران دؤولتینه اعتراضلارینی بیلدیریب و اونون‌ اوچون گئده نین داش...نین ایپ ینی چکمیشدیلر. حتی چوخ‌ احتمال دؤولت (پزشکیان) طرفینده نده قولاغینی چکیبلر کی: دیوث!... بو چتین گونلرده کی، مملکت زور بیللاه ایله تومانینی ایینینده ساخلایا بیلیر و بو سوخاسوخ دا کی، بوتون‌ عالم و آدم ایران‌ ایله دوشمان دی، آذربایجان‌ جمهوریسینه بند اولماق نه دئمکدی؟...

اونون اوچون بیر نئچه گون سونرا «برگی» آدلانان بو ماللا قیرینتی سی، گینه بیر ویدئو پایلاشیب، پوخ یئمه یه دوشوب، دئمیشدی:

"کئچن هفته کی عرایضیم بیر عده عزیزلریمیزی ناراحات ائدیب ... شهید رهبریمیز، جمهوری آذربایجانا احترام قائل ایدی و قره باغ مسئله سینده اونلاری پاره ی تن ایسلام بیلیردی ... منیم منظوروم بو دئییل ایدی کی،اونلار گلسین بیزه قاریشسین ... خیر اشتباه یئتیردیم اوراسینی. اشتباه منده ن ایدی. ..."

 

دیگر طرفده ن سون ایللرده تورکیه جمهوریتی ایله آذربایجان جمهوریتی مناسبتلری آراسیندان قیل کئچمه دییی حالدا، بیرده ن بیره آ.ک.پ. یه منسوب دؤولت آداملاریدا، ایراندان دالی قالماماق اوچون، دانیشیقلاریندا آذربایجان دؤولتی نین حجاب حقده آپاردیغی سیاستینی قیناماغا باشلامیشدیلار و حتی اونلارین بیر نئچه سی، بعضا بو اؤلکه یه قارشی آغیزلاریندان بؤیوک سؤزلر دئمه یه قالخمیشدیلار کی، طبیعی اولاراق آذربایجان طرفینده ن دیش سیندیریجی جوابلار ائشیتمک مجبوریتینده قالدیلار.

البته «تهران» ین بو مسئله یه بورنونو سوخماسی کیمسه نی حیرته سالا بیلمز. ایرانلی قادینلار - او جمله ده ن آذربایجانلی قادینلار - قیرخ سکگیز ایلدی کی، بو تضییق لر ایله اوز- اوزه دیلر.

فقط آذربایجان جمهوری سیله یاخینلیقدا و دوستلوقدا، «ایکی دؤولت بیر ملت» ادعاسیندا اولان «آنکارا» نین، آذربایجان جمهوریسینه قارشی ناخوش حرکتی البته تعجب اویاداندی.

اؤزونده بیر حالدا کی، دونیانین‌ ان‌ «اصیل ایسلام جمهوریسی» اولان ایران، قیرخ سکگیز ایلده ن سونرا، حجاب اویونبازلیغینی قیراغا قویماقدا و «اجباری» حجاب دان «اختیاری» مرحله یه کئچمکده دی. ایران دا مملکتین جمهور رئیسی هر گون ایکی دفعه قادینلاری راحات بوراخین و بو قدر حجاب مسئله سینده اونلارا گیر وئرمه یین دئدییی حالدا، تورکیه جمهوریتی نین رسمی لرینین بو معرکه یه بورونلارینی سوخوب، مئیدانا آتیلمالاری، اینانیلماز بیر شئی و «بیر استکان سودا، فیرتانا قوپارماق» کیمی نظره گلمکده دی.

منجه بونون داخلی سببلری اولمالیدی و بو گون تورکیه جمهوریتی نین‌ باشیندا مین بیر بلا اولدوغو اوچون، آ.ک.پ. اقتداری داخلی پروبلملری «منسی» ائله مک‌ و مملکت ده محافطه کار قشرلری اطرافیندا ساخلاماق مقصدیله، بیرده ن بیره باشقا بیر اؤلکه ده، لچک‌ مسئله سینی علم ائتمه یه باشلامیشدی.

بیر گون بیر تورکیه لی دوستوم ظارافات ایله منه دئمیشدی:

"تورکیه ده جامع لرین (مسجدلرین) یاریسی تورکیه ده ساتیلان «راکی» (آلکوللی مشروب) پولی ایله انشا اولموشلار."

البته بو دوستوم بیر آز مبالغه ائتسه ده، سؤزونده جدی بیر حقیقت وار.

ایکی اوزلو مسلمانلارین سایی تورکیه ده باشقا ایسلامی مملکتلرده ن چوخ‌ اولماسادا، آز دئییل. البته بونا تورکیه ده حاکیم‌ اولان اقتداردا داخیل دی.

تورکیه نین دؤولت آداملارینین بعضی سی بیزیم‌ «عمی اوغلولار» کیمیدیلر.‌ ماشاللاه هر بیر عرصه ده صاحب نظر تشریفلری وار. بیر ده هم کورناز همده بیزیمکیلر کیمی، کوپک اوغلو و ال ایری دیلر.

 

بو ماجرادا، بیزیم ملی فعاللارین بعضی سینین گولونج داورانیشلاری و ایکی اوزلولوکلری ده، منجه اوتانج وئریجی دی.

بو ماجرانین بیر طرفی تورکیه اولدوغو اوچون، بونلارین بیر چوخو اصلا بو مسئله یه توخونماق ایسته میردیلر و حتی اوللرده هر شئی یی ایران طرفینین باشینا سالماق ایله، بو رسوایچیلیغی سمبل ائتمک ایسته دیلر. فقط نهایت ایش جیغیریندان چیخدیغی اوچون، اوزده ن کئچمه اولسادا، مسئله یه توخونمالی اولدولار.

 

و آمما آذربایجان جمهوری سینده ن دوغرودان نه لر باش وئرمکده دی؟...

بو اؤلکه ده دوغرودان یالنیز حجاب پروبلمی وار، یوخسا مسئله نین باشقا جهت لری ده اولمالیدی؟...

اصلینه باخسان، البته حجاب مسئله سی آذربایجان جمهوری سینده جدی بیر پروبلم یاراتماقدادی. فقط منه بئله‌ گلیر کی، مسئله نین باشقا جهتلری ده وار و «حجاب» بیر باهانا اولمالیدی.

منجه «آذربایجان اقتداریندا»، قره باغ ین آزادلیغیندان سونرا، «تورکیه جناحی» گوجلنمیشدی و پریزیدنت الهام علییف اقتدار داخلینده گوجلرین بالانس ینی برپا ائله مک اوچون، بلکه بیر باهانایا احتیاجی واریدی.

پریزیدنت الهام علییف قاباقلار همان ایشی، حاکمیت ده کی «روسیه جناحی» ایله حیاتا کئچیرمیشدی. او زمانکی باهانا، روسیه نین آذربایجان ین مسافر داشییان طیاره سینی ویرماق ایدی.

الهام علییف چوخ اوستا بیر سیاستچی دی و منطقه ده کی گوجلر آراسیندا «بالانسی» ساخلاماقدا کفایت قدر تجربه صاحبی دی.

ایندی کی، قره باغ پروبلمی حل اولموش؛ الهام‌ علییف و پاشینیان مناسبتلری آراسیندان قیل کئچمیر و ایشلر بئله دوام ائتسه، ایکی پریزیدنت ین «صیغه قردش» اولمالاری حتمی دی، داها روسیه و ایران دان چکینمه یه بیر سبب و یئر قالمامیشدی. عین زماندا صد البته داها تورکیه ایله ده مسافه نی بیر آز ساخلاماقدادا حکمت وار و باکی اوچون بو ایشین لاپ زمانی گلیب، چاتمیشدی.

سون گونلرده آنکارا حددینده ن آرتیق باکی نین داخلی ایشلرینه قاریشماقدادی. قاباقلار پریزیدنت طیب اردوغان ین ایکینجی قره باغ ساواشیندا تورکیه اردوسونون آذربایجان اردوسونا کمکلری حقده مبالغه ائتمه سینه، پریزیدنت الهام علییف چوخ کسگین بیر جواب وئرمیشدی. قره باغ ین آزادلیغیندان سونرا، داها بو گون تورکیه اقتداریندا کی «دلال لاردان» چکینمک و اونلارین آذربایجان جمهوریسینین داخلی ایشلرینده دخالتی قارشیسیندا سسیز قالماغا، لزوم قالمامیشدی. اوسته لیک بو جنابلارین اللری چوخداندی آذربایجان دا یاغا باتمیش و ایکی اؤلکه آراسیندا اقتصادی مناسبتلرده صبحت اون‌ لار میلیارد دولاردان گئدیر. دئییلنلره گؤره، حتی ارمنی باندیتلری واسیطه سیله ویران اولونموش قره باغ ین یئنی ده برپاسیندا ایش آلان شرکتلرین ان بؤیویو، اردوغان عایله سینه منسوب دی.

بو بالانسی یاراتماق اوچون، آذربایجان جمهوریسی بیر طرفده ن روسیه و تورکیه ایله مسافه نی بیر آز چوخالدیر، او بیری طرفده ن آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و حتی ایران دا آذربایجان ایله یاخینلاشماق ایسته ین تورک و آذربایجانلی پریزیدنت پزشکیان ایله مناسبتلری یاخشیلاشدیرماق ایسته ییر.

 

و نهایت آذربایجان جمهوری سینده حجاب مسئله سینه گلدیکده، هر یئرده اولدوغو کیمی، اورادا دا مدرسه اوشاقلاری اوچون فورم‌ پالتارینی حیاتا کيچیرمک، ایسته سه لرده، ایسته مه سه لرده دوغرودان چوخ پیچیده بیر مسئله اولاجاقدی.

من اؤزوم هر زمان هم‌ «اجباری حجاب» و همده «اجباری کشف حجاب» ایله مخالف اولموشام.

بو حرکتلر انسانلارین فوندامئنتال آزادلیغینی - هر بیر دلیل و باهانا اولورسا، اولسون - محدود ائله مکدی.

من، آ.ک.پ. اقتداریندان قاباق، تورکیه نین دانشگاهلاریندا محجبه قیزلارین درس اوخوماغینا‌ مانع اولماغی، دیکتاتورلوق بیلیردیم و‌ گینه ده ائله او اینانج دا وارام.

بو مسئله او زمان داها چوخ حساس اولور کی، رشید (سن قانونی) ساییلان بیر قیز و یا اوغلانا، باشینا چرقد اؤرتوب، اؤتمه مه ک و ساققال قوویوب، قوویماماق اختیارینی قانون وئرمیش اولسون. 

آمما او بیری طرف ده نده، ایسلامیستلر راحات اوتورمورلار و حجاب مسئله سینی ایدئولوژیک و سیاسی ائتمکده دیلر و اوسته لیک عربستان و یا قطر کیمی بعضی زنگین مملکتلر، پترودولارلار واسطه سیله، آلوولانان اود اوستونه اودون قویماقدادیلار. قاباقلار سعودی عربستان آذربایجاندا وهابی تربیت ائله‌مک‌ اوچون‌ چوخ‌ پول خرجله میشدی و حتی تورکیه یه منسوب «فتح اوللاه گولن جماعتی» ده آذربایجان جمهوریسینده چوخ آکتیو ایدی. لاکن آذربایجان دؤولتی نهایت اونلارین ایپ ینی چکیب و سسیز- صداسیز مملکت‌ده ن‌ ائشیه سالمیشدی. تهرانین دا آذربایجاندا ماللا تربیت ائله مک و خیریه ایشلری پرده سی آرخاسیندا بو اؤلکه نین مختلف واسطه لر ایله داخلی ایشلرینه بورنونو سوخماسی، هر کسه عیان و آشکار دی.

بوتون‌ بونلاری نظرده آلاراق، هرگاه آذربایجاندا بیر قیز اوشاغینی حجاب اوچون درس ده ن‌ محروم ائله سه لر، من بونا اکید شکیلده قارشییام.

آمما بو مسئله ده هم ایران و هم تورکیه (خصوصیله تورکیه) حجابی باهانا ائدیب، آذربایجان‌ جمهوریسینه «صغیر» و «بالاجا قارداش» معامله سی ائتمکده دیلر. بو مسئله آذربایجان جمهوریسینین داخلی پروبلمی اولدوغو اوچون، خارج ده ن بو ایشه هر شکیلده دخالت، آذربایجان جمهوری سینین داخلی ایشلرینه قاریشماق و اؤزلویونده جدی شکیلده محکوم دیر.

فقط هم آذربایجان‌ جمهوریسی گئت- گئده گوجلندییی اوچون و هم بو ایکی مملکتین هر ایکیسینین‌ مختلف داخلی پروبلملری اولدوغو اوچون، پریزیدنت الهام‌ علییف ین‌ حاکمیتی بونلارین قاباغیندا قیسا گلمز.

او بیری طرفده ن آذربایجانلیلارین چوخونلوغو دوغرودان سکولار و لائیک دیلر. آذربایجان‌ جمهوریسی نین اهالیسی عمومیت ده تورکیه جمهوری سینین‌ اهالی سی ایله‌ مقایسه ده داها سکولار و داها لائیک دیلر. عین زماندا آذربایجان جمهوریسینین اساس قانونلارینا گؤره، دین و وجدان آزادلیغینا صاحب اولان آذربایجانلیلار، دین و مذهبی هر بیر عرصه ده هر گون وطنداشلارین گؤزلرینه سوخان ایران کیمی بیر اؤلکه ده یاشاماغین حسرتینده اولا بیلمزلر.

یئتمیش ایل دین و مذهب ایله ایلگیسی اولمایان سوویت سیستمینده یاشایان آذربایجانلیلارین چوخونلوغو، رسمی دین ده ن چوخ اوزاقلاشمیشدیلار. بو گون قطعیت ایله دئمک اولار کی، یوز ایله یاخین سکولار بیر سیستم ده یاشایان آذربایجانلیلارین چوخونلوغون، بیر چوخ ایسلامی اؤلکه لر ایله مقایسه ده، دین و مذهبه داها ساغلام مناسبتلری واردی.

داها بو گون شمالی آذربایجانلیلاری دین و مذهب ین بویوندوروغونا باغلاماق، ایران و تورکیه کیمی آذربایجان‌ جمهوری سینده ده دینی بیر نهضت یولا سالماق ممکون دئییل.