گرفتار در ژرفای نفرت

دکتر محمد حسین یحیایی

در چند هفته گذشته مجله «مهرنامه» گفتگویی را با اهداف مشخص و تعیین شده از سوی ارگان‌های ‏رسمی با دکتر سید جواد طباطبایی ترتیب داد. در این گفتگو که بیشتر به پریشان گویی شباهت ‏داشت، سخنانی بر زبان رانده شد که جای تأمل و تفکر همراه با نگرانی دارد. نخستین پرسش در این ‏گفتگو برای شنونده و خواننده آن است که چرا سه روزنامه نگار تا اندازه‌ای شناخته‌شده با گذشته‌ای ‏روشن، در این شرایط به سراغ مردی رفتند که مدت‌ها است در گوشه‌ای نشسته، در دنیای خود فرو ‏رفته، به خیال خود فلسفه می‌بافد، پژوهش در علوم انسانی می‌کند، برای گروه اندکی کتاب می‌نویسد، ‏و تاریخ را در راستای منافع خود و دیگر همکیشانش تفسیر می‌کند.‏

اوچ شعر - سه شعر

امیرپرویز ظفری

AMİRPARVİZ ZAFARİ
Üç Şeir

bir an içdən gülüm deyə bir ömür ağladım, ömür əlımımdə bir qara pula bənzədı bu sonsuz ‎hasrətlərımın şərəfsiz qara bazarında. işdə özümü özümdə savurmaq ıstərım, silınəm qara ‎beynımın qoca bol xatirəlı səkılərınin üzərindən deyə.‎

میرزه جبار عسگرزاده باغچه‌بان

گؤرکملى آذربایجان پداقوقى ‏
میرزه جبار عسگرزاده باغچه‌بان
و آنا ديليميزده ياراتديغى بديعى اثرلردن اؤرنک‌لر

‏«باغچه‌بان» لقبی ایله تانینمیش اولان میرزه جبار عسگرزاده آذربایجانين، بوتون قافقاز و ایرانين بؤيوک هومانيست، آدليم پداقوق ‏و ايجتيماع خاديم‌لريندن بيری دير. او اؤز مدنى فعاليتينى قافقازدا، سياسى- ساتيريک درگى‌لرين موخبيرى و يازيچيسى کيمى ‏باشلاييبدير. عؤمرو بويو اوشاق‌لارين حقلرى اوچون، خوصوصيله «ديلسيزلر و ساغيرلارين» (لال‌لار و کارلارين) تعليم- تربيه‌سى ‏اوغروندا چاليشب و موباريزه ائديبدير. جبار باغچه‌بان، تبريزشهرينده، ايرانين بيرينجی «ديلسيزلر و ساغيرلار» مکتبينی قوروب و ‏ايلک اوشاق باغچاسينی آچيبدير. (پ.د.اف. بورادان یئندیرین)‏

GÖRKƏMLİ AZƏRBAYCAN PEDAQOQİ ‎
MİRZƏ CABBAR ƏSGƏRZADƏ BAĞÇABAN
VƏ ANA DİLİMİZDƏ YARATDIĞI BƏDİİ ƏSƏRLƏRDƏN ÖRNƏKLƏR

‎«Bağçaban» ləqəbi ilə tanınmış olan Mirzə Cabbar Əsgərzadə Azərbaycanın, bütün Qafqazın və İranın böyük ‎humanist, adlım pedaqoq və ictima xadimlərindən biri dir. O öz mədəni fəaliyyətini Qafqazda, siyası- satirik ‎dərgilərin müxbiri və yazıçısı kimi başlayıbdır. Ömrü boyu uşaqların haqları üçün, xüsusilə «dilsizlər və ‎sağırların» (lallar və karlar) təlim- tərbiyəsi uğrunda çalışb və mübarizə edibdir. Cabbar Bağçaban, Təbriz ‎şəhərində, İranın birinci «dilsizlər və sağırlar» məktəbini qurub və ilk uşaq bağçasını açıbdır. (PDF. Buradan yendirin)‎

خشک شدن دریاچه ارومیه و مرگ زیست‌محیطی آن را دریابیم

احد وکیلی - ونکوور

اگر امروز دیداری از دریاچه ارومیه داشته باشید فروغ چشمه حیات ایران در سکوت و غربت غمناکی دارد دیده بر ‏جهان فرو می‌بندد. دریاچه زیبای "چی چست" در آبی زلال خود مرگ خاموشی را به انتظار نشسته است و چون مادر ‏دلسوزی در حال اغماء از بی توجهی فرزندان آزمند خود تاب حیات از دست داده وغم فردای کودکان ایران آینده را ‏درنهان سینه با خود دارد به گور می برد.‏

آیا به راستی باید باور کرد که دریاچه ارومیه دارد نفس‌های آخر را می کشد؟ بر ماست که لحظه‌ای به خود آئیم و حداقل ‏در شناخت این مادر مهربان تلاشی بکنیم و برای بقای او تقلائی نجات بخش انجام دهیم.‏

انجومنین بیرینجی بولتنی

انجومنیمیزین بیرینجی بولتنی نشر اولونموشدور. اونو بورادان یئندیرین.‏

نخستین بولتن انجمن ما با مقالات، شعرها، و داستان‌هایی به ترکی آذربایجانی، فارسی، و ‏انگلیسی منتشر شده‌است. آن را از این نشانی دریافت کنید.‏

The first issue of our Bulletin with articles, poems, and stories in Azeri, Farsi, and English ‎has been published. Please download it from here.‎

دانش – قدرت – خشونت: اندر حکایت پان‌فارس‌ها و پان‌ترک‌ها

علیرضا اصغرزاده

«مگر در زبان آذری چه منابع اساسی فرهنگ بشری وجود دارد كه اینان می‌خواهند مدرسه آذری درست كنند و زبان ‏امپریالیستی فارسی را تعطیل كنند؟ كل منابع ادبی موجود آذری را می‌توان در دو ترم در دانشگاه برای پان‌تركیست‌ها تدریس ‏كرد... شاهكار زبان آذری كنونی همان حیدر بابایه سلام است و بیش از آن نمی‌توان بسطی به آن زبان داد»

جان گونشیم، پارلا، چیخ! (اوچ شعر)‏

مرضیه اوسکویی (دالغا)‏

گونوم گئدیب سو ایچسین،
آبی دونون دگیشسین، ‏
جان گونشیم، پارلا، چیخ ‏
جاهان گؤرونسون آچیق.‏

MƏRZİYƏ ÜSKUYİ (DALĞA)‎
Can günəşim, parla, çıx! (Üç şeir)

Günüm gedib su içsin,
abı donun dəyişsin,‎
Can günəşim, parla, çıx ‎
Cahan görünsün açıq.

او قادینین سسینی آل

ربیقه

RƏBİQƏ
O qadının səsini Al

Sarımtıl, bozumtul, nə bilim, hansı rəngdə ola bilərsə o evdə divar, elə o rəngdəki divarlara yapışdır nəzərlərini, bax belə. Görürsən, necə maraqlı rəng çalarları var. Qorxma, bu divarlarda mismar yoxdu, heç sən də özünü asan deyilsən…

منیم رقمیم

زیبا خلیل

ZİBA XƏLİL
MƏNİM RƏQƏMİM

Yox bu 4 də sən deyilsən.
Bu 7 də…
İki kepkalı 11 in
Heç biri də sən deyilsən.

بابک و خورمی‌لرین آزادلیق حرکاتی

ضیاء بونیادوو‏
کؤچورن: فرهاد جعفر اوغلو

آذربایجان میللی قهرمانی «اوُلوُ بابک»‏‎-‎ین دوغوم گونو موناسیبتی ایله «بابک و خورمی‌لرین آزادلیق ‏حرکاتی» آدلی کیتاب نشر اولوندو.‏

BABƏK VƏ XURRƏMİLƏRİN AZADLIQ HƏRƏKATI

ZİA BÜNYADOV
KÖÇÜRƏN: Fərhad Cəfəroğlu

از جهان خاکستری - 85‏

شیوا فرهمندراد

به‌گمانم سال 1345 بود، یعنی هنگامی که در کلاس نخست دبیرستان (کلاس هفتم) بودم، که ‏شاه به اردبیل آمد. از چندی پیش از آمدنش، شهر در تب‌وتاب بود: همه جا را آب‌وجارو می‌کردند، ‏آذین می‌بستند، چراغانی می‌کردند، طاق نصرت می‌ساختند، و می‌آراستند.‏

XATİRƏLƏR

آزاد
خاطیره لر

AZAD

Gənclik illərimdən bir çox xatirəm var. Bu xatirələr yadıma düşəndə ‎rəngi qaçmış köhnə filmlər kimi gözümün qabağından ötüb keçərlər. ‎Ancaq, yadıma düşən xatirələrdən kimisi, elə bil dünən baş vermiş bir ‎hadisə kimi, çox güclü olaraq məni, gənclik illərimə aparırlar. Bu ‎xatirələrdən üçünü belə yazıları oxumağı sevənlər üçün burada ‎yazıram.‎

به بهانه پنجاهمین سالمرگ «ناظم حکمت»‏‎

احد واحدی

اشعار زندان ناظم، در تاریکی ظلمانی ترین شبهای سرد و یخبندان زمستان، بهار زیبا و ‏باطراوت و افقهای روشنِ نور و امید را و در دردناکترین و جانفرساترین دوره مبارزه و مقاومت، ‏ظفر و پیروزی را نوید می دهد.‏

مایالان

ابوالفضل جورابچی

"سن اولدوغو کیمی حسابا قات، گؤندر" دئیدی. "آی قارداش سن بیلمیرسن قانون نه دیر؟" ‏دئیه سوروشدوم. "قانون منه کئچمز، دئدی. قانونا اویاجاق اولسا ایدیم، سنین یانووا نئیه ‏گلیردیم" دئیه اوستومه چیغیردی.‏

ABULFƏZL CORABÇI
MAYALAN

مفتون - 87‏

آذربایجان بؤیوک شاعیری یدالله (مفتون) امینی‌نین آنادان اولماسی‌نین 87 ایل‌لیگی‌نی (21 خرداد ‏‏1305) اورکدن تبریک دئیب شاعیره جان ساغلیغی و شادلیق آرزولاییریق.‏

سهندین اوستی قاردیر، آلتی قان‌دیر، ‏
بو جوشقون درددن بیر گون یانار داغ.‏

‏87‌مین زادروز شاعر بزرگ آذربایجانی یدالله (مفتون) امینی را (21 خرداد 1305) صمیمانه تبریک ‏می‌گوییم و برای ایشان تندرستی و شادی آرزو می‌کنیم.‏

تلخ و پر جوش، فغان می‌کند او:‏
بچه‌هایم کو؟
جوجه‌هایم کو؟
هرچه گل هست در این باغ جهان، پَرپَر باد
غنچه‌هایم کو؟

Azərbaycan böyük şairi Yədulla (Məftun) Əmininin anadan olmasının 87 illiyini (11 iyun ‎‎1926) ürəkdən təbrik edib şairə can sağlığı və şadlıq arzulayırıq.

Səhəndin üstü qardır, altı qandır,‎
Bu coşqun dərddən bır gün yanar dağ.‎

آروادیمین ارینین اوشاغی

ائلناز عیواضلی

او گئجه سئوینجیمیزدن سحره قدر یاتمادیق. گله‌جکله باغلی پلانلار قوردوق. بالامیزی نئجه اورتایا ‏چیخاراجاق، جاماعاتا نه دئیه‌جه‌ییک… هامی‌سین‌دان دانیشدیق.‏‏

ELNAZ EYVAZLI
ARVADIMIN ƏRİNİN UŞAĞI

O gecə sevincimizdən səhərə qədər yatmadıq. Gələcəklə bağlı planlar qurduq. Balamızı necə ‎ortaya çıxaracaq, camaata nə deyəcəyik…hamısından danışdıq.‎

وطن خائینی - مملکتیم - پیرایه

ناظیم حکمت
بؤیوک شاعیرین اؤلوموندن 50 ایل کئچیر (13 خرداد 1342)‏

ایکی‌میزده بیلیریک، سئوگیلیم،
اؤیرتدیلر:‏
            ‏آج قالماغی، اوشومگی،
            اؤلوم آیاغینا قدر یورغونلوغو
‏            و بیر- بیریمیزدن آیری دوشمگی.‏

Nazım Hikmət
Vətən xaini – Məmləkətim – Pirayə
Böyük şairin ölümündən 50 il keçir (3 iyun 1963)‎

İkimiz de biliyoruz, sevgilim,
öğrettiler:
            aç kalmayı, üşümeyi,
            yorgunluğu ölesiye
            ve birbirimizden ayrı düşmeyi.

Məktub

قادر جعفری
مکتوب

QADİR CƏFƏRİ
MƏKTUB

"GOD İS N O W H E R E" qədər quşqu doğursa da həyat
Boş verəlim sayın oxucular
Bir
İki
Üç

آنا دیلینی نئجه اؤیرندیم

محمدعلی فرزانه

مندن دفعه‌لرله سوروشوبلار کی، گنجلیگیمده، تحصیل دؤورومده، یعنی رضاشاه رئژیمی زامانی جنوبی آذربایجاندان آنا دیلینده یازیب- ‏اوخوماق قاداغان ائدیلدیگیندن ایستر- ایسته‌مز فارس دیلینده تحصیل آلمیشام، بس نئجه اولدو کی، بونا باخمایاراق، آذربایجان دیلینده سلیس ‏دانیشیرام، بو دیلده اونلارلا اثر یازمیشام؟

MƏHƏMMƏDƏLİ FƏRZANƏ
ANA DİLİNİ NECƏ ÖYRƏNDİM

Məndən dəfələrlə soruşublar ki, gəncliyimdə, təhsil dövrümdə, yəni Rizaşah rejimi zamanı Cənubi ‎Azərbaycandan ana dilində yazıb- oxumaq qadağan edildiyindən istər- istəməz fars dilində təhsil almışam, ‎bəs necə oldu ki, buna baxmayaraq, Azərbaycan dilində səlis danışıram, bu dildə onlarla əsər yazmışam?

پاییزیدی سن گئدنده

دنیز ایشچی

هیچ بیلمه دین شاخدالیخدا نه لر چکدیم،
نه لر گؤردوم قار بوراندا آدالاردا،

DƏNİZ İŞÇİ

PAYIZ İDİ SƏN GEDƏNDƏ

تویوق آزاد اولاجاق!‏

کند اوشاغی

- بودو، گل اؤزون اوخو، اول صحیفه‌ده ایری خط ایله یازیلیبدیر: «چوخ احتیمالی واردی تئزلیکده تویوق- یومورتا بول- بول آزاد شکیلده ‏یاییلا.» الله قویسا ساوادین واردی، گالا، اوخو!‏

KƏND UŞAĞI
TOYUQ AZAD OLACAQ!‎

‎- Budu, gəl özün oxu, əvvəl səhifədə iri xət ilə yazılıbdır: “Çox ehtimalı vardı tezlikdə toyuq- yumurta bol- bol ‎azad şəkildə yayıla.” Allah qoysa savadın vardı, gala, oxu!