بؤیوک تورک یازیچیسی یاشار کمال لا مصاحبه

چئویرن: حسن ایلدریم

     

·         سیزین آجیناجاقلی تجروٍبه‎لر، قریبه ماجرالارلا دولو حیاتینیز، یارادیجیلیغینیزدا، رومان‎لارینیزدا نئجه و نه کیمی تأثرلر بوراخمیشدیر؟

·          

بئش یاشیم وار ایدی کی، آتام طایفا دعوالاری‎نین بیرینده اؤلدورولدو. اونون اؤلوٍموٍندن سونرا بیزیم وار- یوخوموز الیمیزدن چیخدی. یامانجا کاسیبلادیق. او سرت و دؤزوٍلمز شرایط نتیجه‎سینده، من باشقا آدام‎لارین تارلالاریندا ایشله‎مگ مجبوریتینده قالدیم. ۹ یاشیمداکن

عائله‎میزین معیشتینی تأمین ائتمک اوٍچوٍن فعله‌لییه باشلادیم. گئجه‎لری «آنا»یا گئدیب، فابریکالارین بیرینده ایشله‎ییردیم؛ گوٍندوٍزلرسه اورتا مکتبده اوخویوردوم. آنجاق بو وضعیت منیم اوٍچوٍن چوخ چتین و دؤزوٍلمز ایدی. اونا گوره تحصیلدن ال چکیب، تارلالاردا ایشله‎مه‌یه باشلادیم. ایش واختی کندلی‎لرین، اکینچی‎لرین اوخودوقلاری و سؤیله‎‌دیک‎لری ماهنی‎لارا، نغمه‎لره قولاق آسیر و اونلاری ازبرله‎ییردیم. بعضن‎ده کیچیک حجملی قصیده‎لر یازیر و اونلاری هئچ کیمسه‎یه اوخومادان اؤز اوره‎ییمده گیزله‎دیردیم.

دوٍیوٍ زمی‎لرینده سوچولوق وظیفه‎سینده ایشله‎‌دیییم زامان «آدنا» کیتابخاناسی‎نین موٍدوٍروٍ ایدیم. بو زامان بوللو- بوللو کیتاب اوخویوردوم و یاواش- یاواش فیکیرلریم آیدینلاشیر، تجروٍبه‎لریم آرتیر و حیات مشاهده‎لریم درینلشیردی. او واخت‎لار دوٍنیانی «بؤیوٍک»لری‌ایله تانیش اولوردوم. ایلک کیتابیم. شعر کیتابی اولموشدور. او شعرلر آنادولودا سؤیله‎نن «آغی»لار اوٍسلوبوندا یازیلمیشدی. او کیتابیم ۱۹۴۱دا نشر اولوندو.

۱۹۶۶ده عسگر گئتدیم. عسگرلیک زامانی ایلک حیکایه‎لریمی یازماغا باشلادیم. ۱۹۵۱نجی ایلده ایلک رومانیمی یازدیم. ۱۹۵۳ده «اینجه ممد» رومانینی یازماغا باشلادیم و ۱۹۴۵ده‌ده اونو تاماملادیم. ۱۹۵۶-نجی ایلده توٍرک ادبیاتی‎نین یوٍکسک اوردئنی ایله تلطیف اولوندوم. اوندان سونرا آنادولو حاققیندا اونون تاریخی، انسانلاری، آنادولو جماعتی‌نین عادت و عنعنه‎لری، اورادا باش وئرن اجتماعی حادثه‎لر منیم اثرلریمین موضوعسونا چئوریلمیشدیر.

آنادولی طبیعتی و اونون انسانلارینین گؤزل اوٍرک‎لری، منی همیشه مفتون ائتمیشدیر. ایندی ایسه بؤیوٍک حجملی بیر رومان یازماق نیتینده‎یم کی موضوعسو توٍرکیه‎ده کاپیتالیزمین وضعیتی حاققیندادیر. آز زاماندیرکی یئنی رومانیمی سونا چاتدیرمیشام. بو رومانین موضوعسو منیم شخصی بیوگرافیام و هابئله عائله‎میزین طالعی باره‎سینده‎دیر. من بیوگرافیا یازمیرام، آنجاق بو بیر حقیقتدیر کی هر بیر یازیچی بیوگرافیا اوٍسلوبی‎ ایله‎ده تانیش اولمالی‎دیر.

دئمه‎لی بو سوآلین جاوابی بئله‎دیر کی حیاتیمدا قازاندیغیم آجیلی- شیرینلی تجروٍبه‎لر، باشیمدان اؤتن چئشید- چئشید ماجرالار منیم یارادیجیلیغیمدا درین تأثر بوراخمیشدیر. بو تجروٍبه‎لر رومانلاریمی زنگین‎لشدیریب، حیاتی‎لشدیریرسه‎ده، آنجاق بیر رومان اثری اوٍچوٍن کیفایت ائدیجی دئییل. منیم رومانلاریم رومان صنعتی‎نین تئکنیکاسی اساسیندا رومان قورولوشونون اوٍزه‎رینده یارانمیش‎دیر. اونو دئمک ایسته‎ییرم کی هر بیر یازیچی‎نین حیات تجروٍبه‎سی اونون صنعتکار‎لیغینا بؤیوٍک تاثیر بوراخسادا اوندان یاخشی رومانچی اولماسینی مطلق صنعتکارلیغی تأمین ائتمه‎لی‎دیر. چوٍنکی صنعتین اؤز عالمی، اؤز سیرلاری وار و صنعتکار ایسه بو سیرلارلا تانیش اولمالی‎دیر.

۱۹۶۰-نجی ایلده هارداسا استانبوللولارا دانیشیردیم. چیخیشیمین موضوعسو آی سفری بارده ایدی. اورادا بئله بیر سؤز دئدیم: بو سفر (انسانین آیا سفری)، بو نائلیت انسانین باخیش اوٍفوقلری‎نین داهادا گئنیشلنمه‎سینده، اونون معنوی عالمی‎نین، علم ساحه‎سی‎نین، تخیل قدرتی‎نین اولدوقجا زنگین‎لشمه‎سینده دیرلی تاثر بوراخاجاق، آنجاق حقیقته چاتماق اوٍچوٍن هله بو آزلیق ائدیر. بیز تاریخین ایلکین واختلاریندان ایندییه کیمی حقیقت آردینجا اولموشوق، آنجاق اونون کیچیک بیر ساحه‎سینی فتح ائده بیلمه‌میشیک. منه بئله گلیر کی اگر بیز بیر زامان تامام حقیقته چاتا بیلک، او حقیقت ائله پارلاق اولاجاق کی، اونون ایشیغیندا گؤزلریمیز قاماشاجاق و بیزی حیرت بوٍروٍیه‎جک…

۲۵ایلدیر کی «چوخور اووا» دان یازیرام، چوٍنکی بو یئرین داغ- داشینی، تورپاغینی قاریش- قاریش گزمیشم. اونلار منه دوغمادیر. بیتگی‎لری، قوش‎لاری انسان‎لاری، اونون تاریخی منه ائله تانیشدیر کی اونلاری اووجون ایچی کیمی تانیییرام. آمما ایل‎لردیرکی استانبولدا یاشاییرام. اورادا یاشاماغیما باخمایاراق، استانبول حاققیندا بیرجه سطیرده سؤز یازمامیشام. چوٍنکی استانبول‎لا منیم آرام‌دا فاصله چوخدور. استانبولدا دنیزی و بیرده دنیزچی‎لری سئویرم. اونلار منیم ان یاخشی دوستلاریم اولموش، بو قراره گلمیشم کی دنیز و دنیزچی‎لیک حاقدا بیر رومان یازام.

منیم ایلک ژورنالیست‎لیک تجروبه‎لریم طیبعت حاقدا اولوب، داها دوغروسو ایلک یازیلاریم مئشه‎لرین محو ائدیلمه‎سی علیهینه اولموشدور. بیر یازیچی و سیاستچی کیمی دئیه بیلیرم کی انسانلا طبیعتین باغلی‎لیغینی منیم اوٍچوٍن ان مهم موضوعلارین بیریسی‌دیر. سیزه معلومدور کی ایندی انسان الی ایله طبیعت گؤزه‎للیک‎لری محو اولونماقدادیر. انسان طبیعتین گوزه‎للیک‎لرینی پوزوب و اونو چیرکین‎له‎ییب و عئیبه‎جر حالا سالماقدادیر. بو موضوع منی چوخداندیر کی دوٍشوٍندوٍروٍر.کرخانالارین فضولاتی «قارادنیزی» چیرکاب‎لار سوجوغونا چئویرمکده‎دیر. آز چکمز کی بو دنیز اؤلو بیر دنیزه چئوریلر. تورپاغین قایغیسیندا ایدیم کی د‎نیزین ده‎ دردی اونا آرتدی. منیم رومان‎لاریمین بیرینده بئله بیر عبارت وار: «سئرچه‎لرده کؤچمک‎ده‌دیرلر» طبیعت بیر گؤر نه گوٍنه قالیب! بو فاجعه دئییلمی؟ اوجسوز- بوجاقسیز تارلالار محو اولونور و اونلارین یئرینده‌جه عئیبه‎جر، قریبه بینالار تیکیلیر. چیچک‎لی بنؤوشه‎لی تورپاق‎لاردا دوٍنیانین سونوندان خبر وئرن دهشتلی هوٍندوٍر بینالار اوجالیر. بشریتی هده‎له‎ین ان قورخونج تهلکه‎لرین بیرینجیسی انسانلا طبیعتین آراسینداکی یارانان اوچورومدور. اگر بیر گوٍن انسانلا طبیعت بیر- بیریندن آیریلسا، او گوٍن ماشینلارین، کرخانالارین، توستوسونده بوغولان گوٍنوٍموٍز اولاجاق.

·         ·         سنین رومانیندا قادین‎لارین اهمیتی کیشی‎لردن آرتیق‎دیر، بو سؤز دوغرودور؟

چوخ مهم بیر مسله‎یه توخوندونوز. بو موضوع چوخ دیرلی بیر موضو‎عدور بونو ایضاح ائتمک اوٍچوٍن آنادولو حیاتینا داها، دوغروسو بیر آز تاریخه قاییتمالی‎ییق. آنادولو ائل‎لرینده قادین‎لارین نقشی چوخدور. یاخشی یادیمدادیر۱۹۵۳-نجی ایل «مارماریس» ماحالیندا «بوربورون» کندینده تحقیقات ایشی آپاریردیم. بو کنده گیرین گوٍندن منی تعجوٍب‎لندیرن حادثه‎لرین بیرینجیسی بو اولموشدور کی من کنده، گوٍن اوٍزوٍنوٍ بیر کیشی ایله بئله توش گلمیردیم، تارلالاردا آنجاق قادین‎لار ایشله‎ییردیلر. گوٍن به گوٍن بو صحنه‎لرین شاهدی اولدوم. سونرالار منه دئدی‎لر کی بو کندین کیشی‎لری ان باجاریقلی آشپز‎لردیرلر. قارا ده‎نیزین یاخینلیغیندا کی «سیرمان» کندینده تحقیقات آپاریردیم. اوندا دا گؤردوٍم کی تکجه قادین‎لار تارلالاردا ایشله‎ییر. بونون سببینی سوروشدوم. دئدیلر کیشی‎لر شهره ایش دالیسیجا گئتمیش‎لر. اولسون کی، دنیزچی ایمیش‎لر. بیر دفه‎ده آنادولونون مرکز ماحاللاریندا قادین‎لاری ایشلمکده، کیشی‎لری ایسه قهوه‎خانه‎لاردا قومار اویناماقدا گؤردوٍم. تانیش‎لارین بیری منه دئدی کی: عثمانلی امپراطورلوغو دؤورونده کیشی‎لر۹-۱۰ ایل عسگرلیکده اولوردولار. تکجه بیر نئچه گوٍن مأذونینده اولدوقلاری زامان واخت تاپیب کندلرینه، عائله‎لرینه باش چکیردیلر. بونا گؤره‎دیرکی بئله یاشاییش طرزی ایندی ده اوز تاثیرینی ایتیرمه‎میش و عنعنه حالیندا قالیر: قادین‎لار ایشله‎ییر، کیشی‎لر ایسه… آمما نه اوٍچوٍن منیم حیکایه‎لریمده قادین‎لارین اهمییتی بؤیوٍکدوٍر. اینجه ممدی تهلکه‎دن اونون آناسی «هورافا» قورتارمیشدی. اینجه‎ممدی ارباب دوستاق ائدیر، آنجاق اونو دوستاقدان خلاص ائده‎ن‎لر کندچی قادین‎لار اولور، نه اوٍچوٍن بئله‌دیر: قادین‎لارین کیشی‎لر طرفیندن شکنجه و اذیت چکدیک‎لرینی، قادین‎ حقوقونون تاپدالانماسیندان هامی سؤز آچیر و بلکه‎ده بونا گؤره قادین‎لار کیشی‎لردن داها آرتیق عصیانچی اولورلار. منجه آنادولو کیشی‎لری همیشه حکوٍمت ژاندارمالاری‎نین، یئرلی فئودال‎لارین قورخوسو آلتیندا یاشاییرلار. حال بو کی قادین‎لاری بو قارا قوه‎لرله بیر باشا طرف دئییل‎لر. اونا گؤره دیر کی قادین‎لار دا آزاده‎لیک دویغوسو گوٍجلوٍدوٍر. چوخلو عادت و عنعنه‎لر واردی کی قادین‎لارین کند حیاتیندا کی اجتماعی موقع‎لری‎نین یوٍکسکده دایاندیغیندان ایره‎لی گلیر. میثال اوٍچوٍن بیزلرده بئله بیر عنعنه وارکی طایفا دعوالاریندا قادین‎لار لچک‎لرینی باش‎لاریندان آچیب، ساواشان‎لارین آیاغی التیندا آتیرلارسا، مطلق داوا دایاندیریلیر. بو قادین‎ حؤرمتی‎دیر. ۱۹۴۶-نجی ایلده منده اربابینی آنادولو کندلری‎نین بیرینده قادین‎لار داش قالاق ائتمیش‎لر. او سؤز بوٍتوٍن ماحال‎لارا یاییلیب، ایندی ده آغیز‎لار دا گزیر. بو بئله دیر کی عثمانلی دؤورونده اجتماعی حرکات‎لاردا قادین‎لارین رولو میثیل‎سیز اولموشدور.

·         ·         سیز خالق یازیچیسی‌سینیز، بئله ‎کی رومان‎لارینیز، حیکایه‎لرینیز جامعه‎نین بوٍتوٍن صینف‎لرینی و صینف توققوشمالارینی، یوخسول‎لارا خصوصی حؤرمتینیزی بیلدیریر. سیزین رومان‎لارینیرین هامیسی سیاسی مندرجه‎لی اولور، بیر سؤزله سیز اؤزوٍنوٍزوٍ خالقین سسی‎می سانیرسینیز؟

بؤیوٍک بیر اراضینی احاطه ائدن عثمانلی امپراطورلوغو دؤورونده ادبیات «دیوان ادبیاتی» اولموشدور. بو ادبیاتین دیلی خالق کوٍتله‎لری‎نین دیلی یوخ، بلکه فارس، عرب، توٍرک دیل‎لری‎نین قاریشیغی بیر دیل اولموشدور. عثمانلی امپراطورلوغو ییخیلدیقدان سونرا، دیوان ادبیاتی دا محو اولماغا و ‎اونون دایره‎سی دارالماغا باشلادی. ۱۹۰۸-نجی ایل‎دن اعتبارن توٍرک ادبیاتیندا یئنی بیر دؤور باشلادی. بو دؤور ایندی «آرینما» دؤوروٍ آدلانیر. بو ادبی حرکاتین اساس غایه‎سی توٍرک دیلینی عرب و فارس و‎ کؤهنه‎لنمیش سؤزلردن تمیزلمک اولاراق، ادبی دیلی خالقین دانیشیق دیلینه داها یاخینلاشدیرماغی اؤزوٍ اوٍچوٍن مهم بیر ملی وظیفه کیمی قبول ائتمیشدیر و چوخلو توٍرک شاعری، یازیچیسی و تنقیدچیسی بو ایشده امک صرف ائتمیش‎لر. بئله‎لیک‎له توٍرک دیلی آرینمیش و جیلالانمیش و‎ گئرچک حیات‎لا باغلانمیش و خالقین حیاتینی و آمال ایستک‎لرینی ایفاده ائتمک اوٍچوٍن ال وئریشلی بیر وسائطه چئوریلمیشدی. «دیوان ادبیاتی» خالقین حیاتی ایله یوخ بلکه سارای طالعی ایله ماراقلانیر و‎ حاکیم قوه‌لرین مفکوره‎لرینی تبلیغ ائدیردی. حال بو کی توٍرک خالقی‎نین، فعله‎لرین، کندچی‎لرین، امکچی آدام‎لارین آمال و ایستک‎لرینی ترنم ائده‎ن بیر ادبیات، دؤورون طلب‎لرینه جاواب وئره‎ن بیر ادبیات لازیم‎‌ایدی توٍرک خالقینا؛ من اؤز رومان و حیکایه‎لریمده چالیشیرام کی خالقیما یاخینلاشام. ائله کی آنادولونو گزیب، دولاشان سینه‎سی سؤز دولو، داستانلاری توٍکنمک بیلمه‎ین عاشیق‎لارا بنزه‎ییره‎م، ائله‎ کی، حیکایه‎لریمی خالقین قولاغینا چاتدیرا بیلم.

·         ·         بس دئمک اولار کی سیزین رومان و حیکایه‎لری‎نیزین حقیقی قهرمان‎لاری باش قهرمانی‎«دیل‎دیر» ائله‎دیرمی؟

دئمک اولار کی یئنی توٍرک دیلی ایله خالقین حیاتینی ایفاده ائده‌ن و او دیلی زنگینلشدیرن یازیچی‎لارین بیری‎ده منم. بیر نئچه ایل قاباق «یاشار کمال سؤزلوٍیوٍ» آدلی بیر لغت کیتابی نشر ائدیلدی. بو کیتابی ۹۰۰ سؤز احتوا ائدیردی. بو سؤزلری من خالقین دیلیندن آلیب و بیرینجی دفه اولاراق ادبی دیله داخل ائتمیشم و آمما دیلچی عالیم‎لرین بیری دئییرکی من ۳۰۰ دن آرتیق یئنی سؤزوٍ خالقین دانیشیق دیلیندن چیخاریب و ادبی دیلیمیزه بخش ائتمیشم. هر حال‎دا منیم سؤز یارادیجیلیغی ساحه‎سینده کی ایشیم، اساسن آنادولو خالقی‎نین دانیشیق دیلی اوزه‎رینده قورولوب. منجه خالق دیلی توٍکنمز بیر خزینه‎دیر. بو دیلی تمیزلمک، اونو یوٍکسک ادبی دیل سویه‎سینه قالدیرماق ایشی ایله من یئنی یئتمه دؤورمدن الیمه ایلک قلم آلدیغیم گوندن مشغولام. دئیه‎ بیلرم کی بو یارادیجلیغین کؤکوٍ همین اوشاقلیق ایل‎لرینده ازبرله‌دیییم ماهنی‎لاردان، شعر‎لردن سو ایچیر…

·         ·         سن رومانچی‎سان یوخسا ایپک شاعیری‌سن؟

من ایپک وٍسعتلی ادبیاتا منسوب اولسام‎دا، آرتیق رومانچی‎یام. یئنی اوٍسلوب‎لا یازان رومانچی شاندل و فالکنره بنزه‌ین بیر یازیچی‎یام. بو ایکی یازیچی هوٍمئرین ارث قویدوغو عنعنه‎لری داوام ائتدیریب. اونو تقلید ائتمه‎دن بو عنعنه‎نی زنگین‎لشدیریب و اؤز دؤوره‎لرینه اویغون بیر وضیعتده انکشاف ائتدیر‎میش‎لر و معاصر حیاتی آچیق- آیدین تام‎لیق‎لا تصویر و تمثیل ائتمیش‎لر. فرانسیزلار منی ایپک شاعیری آدلاندیریرلار، منجه یانلیشدیر. اونلار منیم بیر نئچه افاده‎مه اساسلاناراق بو فیکری یورودورلر کی من ایپک روحلو اثرلر اوٍسلوبوندا یازماغی سئویرم؛ بو یانلیش‎دیر.

·         ·         اگر قرار اولسایدی یازیچی، رسام یاخود موسیقیچی اولاسینیز، بیرینجیسی هانسی صنعتی سئچردینیز؟

·          

بیرینجی یازیچی اولماغی سئچردیم، ایکینجی، رساملیغی و سونرا تیراکتور سوروجوسو اولماق ایستردیم.

·         ·         هانسی موسیقینی داها آرتیق خوشلاییرسینیز؟

من خالق هاوالارینی، خالق ماهنی‎لارینی سئویرم. بو موسیقی اونا دئییرم کی اوشاقلیغیمدان ایندییه‎دک منیم اوٍره‎ییمی اوخشاییب، روحوما دینجلیک باغیشلایا بیلیر. من کلاسیک توٍرک موسیقیسینی خوشلاییرام. حیات یولداشیم «تیلدا» آوروپادا جریان ائده‌ن کلاسیک موسیقی حاققدا های- کوٍی‎ده منه چوخ کمک ائله‎دی. من ایندی‎لیکده موزارت، بتهون‎له یاناشی چایکوفسکی‎نی چوخ سئویرم.

·         ·         هانسی یازیچی‎لاری داها چوخ سئویرسینیز؟

روس یازیچی‎لاریندان چوخونو، داستایوسکی‎نی، فرانسیز یازیچی‎لاریندان شاندلی، آمریکا یازیچی‎لاریندان فالکنری. انگلیس یازیچی‎لاریندان دیکنزی، شکسپییری سئویرم. آلمان دیللی یازیچی‎لاردان کافکانی و… من کافکانی بؤیوٍک یازیچی سانیرام و اونو یاخشی باشا دوٍشوٍرم، آمما اونون دوٍنیاسی دهشتلی حالدا قارانلیق و توتقون‎دور. بوٍتوٍن یازیچی‎لار کافکا کیمی دوٍشوٍنوٍب، یازسالار داها دوٍنیانین آرپا ده‎نه‎سی بوی‎دا دا ده‎یری اولماز. نه یاخشی کی او اؤز اؤزلوٍیوٍنده تک‎دیر.

من اؤزوٍمو فالکنره داها یاخین حیس ائدیرم. بیزی بیر- بیریمیزه یاخینلاشدیران جهت بودور کی، او حیاتین جنوبی آمریکا فاجعه‎سی‎نین تصویرینه حصر ائتدی. من ایسه حیاتیمی آنا دولو تورپاغی‎نین قهرمانلیق داستانلاری‎نین تمثیلی ایله صرف ائتمیشم.

·         ·         اؤزوٍنوٍ ایتیرمه فاجعه‎سی‎ سنین رومانلاریندا اساس بیر موتیو کیمی تئز- تئز تیکرار اولونور. بو حادثه‎نی نئجه ایضاح ائده بیلرسینیز؟

اؤزونوٍ ایتیرمه فاجعه‎سی معاصر مدنیتی‌نین انسانلارا باغیشلادیغی هدیه‎دیر. انسانین حیاتیندا باش قالدیران بحرانین کؤکوٍ دئمک اولار کی انسان ده‎یرلری‎نین پوزولماسیندان سو ایچیر. معاصر انسان معنوی و اخلاقی سجیه‌لریندن اوزاقلاشدیقجا روحن پوزقونلاشیر، یوخسول‎لاشیر. سرمایه‎دارلارین سؤزلرینه قولاق وئریرسینیز؟ اونلار همیشه وار-دولت‎دن سؤز آچیر، اونلارین بیرینجی سئوگیسی پول‎دور. پول سرمایه‎دارلارین شیرین رویالاری، آرزولاری‎دیر. من اؤز آپارتومانیمدان (استانبول‎دا) قارشی کورفزه باخیرام، قایق‎لاری گؤروٍرم، قایق‎لارین صاحیب‎لرینی دوٍشوٍنوٍرم. اونلار بو قایق‎لارلا اؤیونور. بو اونا بنزه‌ییر کی بیر قادین اؤزوٍنوٍ بزه‎ییب- دوٍزه‎ییب خیاوانا چیخیر و سئوینیرکی نه یاخشی بزه‎نیب. بو چوخ گولونج بیر حالدیر. فاجعه‎دیر کی آدام تکجه وار- دولتی ایله فرحلنسین، اوزوٍ پارلاق ایچی قارا پوللولارین معنویات یوخسوللوغونا آجی‎ییرام.

من بیر یازیچی کیمی داستایوسکی‎نی، کافکادان داها آرتیق سئویرم. داستایوسکی‎نین قهرمانلاری قارانلیق‎لار ایچینده ایشیق آراییرلار و ‎نهایت ایشیغی تاپیرلار. داستایوسکی‎نین هر بیر سطریندن اوٍمید سوٍزوٍلوٍر. چخوف‎دا اوٍمید‎سیز دئییل. اونون مأیوسلوغودا کؤورک‎دیر. اونون اثرلری جانیندان بال سوٍزوٍلن یئتیشمیش شیوه‎لره بنزه‎ییر. فالکنر دئییرکی هر دؤوره‎ده انسانین ان پارلاق سیموولی، دوٍزوٍم اولموشدور و من‌ده یازیرام کی بلکه انسان اؤز یولونو قورخونج دولای‎لارین ایچیندن سئچه‎ بیلسین.

*‎خاوران مجلهسی نوٍمره۲- ۱۳۶۹. مصاحبه فرانسزجادان فارسجایا ترجمه اولونموشدور. بیزسه فارسجادان چئویرمیشیک.