غربی دینلر سایئلان اوچ دینین [یهودیلیک، مسیحیلیک و موسورمانلئق] مؤمنلرین اوستونده حدسیز اختیارئ الان خاخاملئق دا، کیلیسه ده، موسورمانچئلئقدا، دینه قوللوق اِدهن زومرهلر، زمانهنین تؤرهتدیگی «ثروهت»دن، ایللاه دا اوچونجوسو کی، قاباقکئلارئن اوستونه کسدی؛ اؤزلری اوچون وِرگی آدئندا گلیر یُلو دوزهلتدیلر. آمما شیعه ماللالارئ شیعهلیک اساسئندا، بوندا دا آیرئ سِچگیلیگی، سیّد و سیّد اُلماما شکلینده ایشه سالئب وسیّده اوستونلوک وِِردیلر.
شیخ صفی اوشاقلارئ، شاه
اسمایئلئن قئلئنجئ ایله، شیعهلیگی رسمی دین اعلان اِدهندهن بری، بو
اوستونلوک گِتدیکجه دین قوللوقچولارئ آراسئندان چئخئب، هر یاندا، خلق
ایچینده ده یِرینه دوشموش اُلدو. ماللا پالتارئندا اُلان سیدلر باشلارئنا قره عمامه قُیدولار کی،
اؤزلرینی آغ عمامهلی (سیّد اُلمایان) ماللادان آیئرسئنلار. (آمما کوکَمرلی سیدلر
ده اؤزلرینی بو سیدلردهن آیئرماغا، بِللرینه یاشئل شال باغلاردئلار). تانئنمئش
بیر سید زورخانایا گیرهنده، آدلئم زورخاناچئلارا چالدئقلارئ ضرب زنگی، اُنلار
اوچون ده سسلندیرهردیلر. بونو، میرزه علی اکبر صابر، آذربایجانئن گؤرکملی دوشونن
و شاعیری، بیر شعرینده اؤزونو اوستادی سیدعظیم شیروانی ایله توتوشدوروب و بؤبله گؤستریب :
«خومس شرابئ سیده ساقی وِریب
دِدی؛ صابر فقیر دور، یِتهر آنجاق زکات اُنا.»
بو دِمهلی دیر کی، صفویلردهن
بو یانانا کربلا معرهکهسی اِله گوندهلیگه گتیریلدی کی، هر ایل محرم کی هِچ، هر
گون ده منبرده کربلا چؤلوندهن آد آپارماق، رعیتی آغلاتماق اوچون، عادی بیر سؤزه و
ایشه دؤندو؛ و بِله ایدی کی، بازار
آغزئندا سولتانعلینین دوکانئندا ایشلهین بیری، ادعا اِدیردی کی، یِتمیش یُل
کربلا زیارهتینه گِدیبدیر، و بونو یازئب دووارا یاپئشدئرمئشدئ.
انقلابدان سُنرا بیرینجی
اُروجلوق گِجهسی ایدی. نُبار قاپئسئ یانئندا یوخارئسئ مطب اُلان بیر دامداشئن
داراشلئق بالاجا خلوهت حیهتیندهکی چای
بوساتئندا دانئشئردئق. بیر آزدان بیر تک آدام دا گلدی و اُتوردو. چایئن ایچندهن
سُرا بیردهن هاوایا خطاب اُلان کیمی دِدی اُرا باخ، ایسلام لاپ الدهن گِدیردی. یاخچئ
اُلدو کی انقلاب دوشدو. اُرداکئلاردان بیری سُروشدو ایسلام نِجه آرادان گِدیردی؟
سن بهیه تاکسئ شوفری دگیلسن؟ دِدی بلی. دؤنوب بیلهسینه دِدی : من سنی
اوزاقدان اوزاغا تانئیئرام. وُدکا چتوهرینی وئران من ایدیم یا سن؟ ایندی بس اُتور
آذر قهوهسی یِرینه دالدا بیر حیهتده دؤرد دووارا باخ ! تاکسئ شوفری دِدی
هن، من ده یُلدان چئخمئشدئم دا !
بِله
احولاتئن اوستونده ایدی کی، بویورولموشدو : ایران خلقی نه «غربزده» دیر، نه «شرقزده»،
اُ «ایسلامزده»دی. بونو سؤیلهینده، خلق، آنجاق یؤمنون بالغیب نظرده توتولوردو. غرب
وئرمئش، ائلدئرئم وئرمئش، آدئباتمئش چالمئش کیمی بیر سؤزدو. نِجه بایرامدان سُنرا
چیچکلنن بادام آغاجئنئ دُلو وئرار؛ بو وئرماقلار دا هامئسئ ائلدئرئم و دُلو کیمی
وئرماقدئ، وئراندا دوبردینی داغئدار. و از جومله بِلهنچی بیر یِرده و احوالاتدا
ایدی کی اُ تاریخی یئغئم دا، ایللرجه سئخئلمئش ناراضئلئق پارتلایاندا، پارتلایئش
اُلدو : مین اوچ یوز اللی یِددی؛ سلطنت الدهن گِتدی.
ایندی بورادا، بیر نِچه ایلین
احوالاتئنئ، بیر نِچه سطیره یِرلشدیره بیلمک اُلسا، یازا بیلهریک کی، «اعلاحضرت» آریامهرین
اُرتاقلئغئ ایله باش وِرهن ۱۳۵۷نجی
ایلین انقلابئندان سُنرا، هِچ بیر کیفیت سؤزو اُلمادئغئ یِرده، آنجاق سای (بیر،
ایکی، مین ..) اوزره کی، اُ قدهر چکمهدی
«همیشه در صحنه» آدلانا، ماللالار عوامئن الی ایله، (هامان یوخارئدا
دِدِدیگیمیز سای)، خئردا خئردا، آمما چُخ
آز زماندا کس باس، وئر، یئخ ایله، فُقول کراواتئ بوراخميش موسورمان بورژوالارئ
چارهسیزلیکدهن ایش باشئنا گتیرمکدن سُنرا، مصدقین ایسلاما سیللی وئرماسئندان
ملیلری، دالئسئ «تودهای هستم و همراه اماملاری»، و «سپاه پاسداران»ا آغئر سیلاحلار
وِریلمهسینی ایستهین سُللارئ تاپدایاندان سُرا، بورژوا موسورمانلارئن دا
باشماقلارئنئ قاباغئنا جوتلهدیلر. بو سلقه سهماندان سُنرا،گنهش اهیلهشدیلر. و
طلبه، میدان لوتونون یُلوندا، دؤلت دسگاهئنا سارئ یاشئل چئراغ یاندئ. بو دسگاهدا
هر یِر اهمیتلی اُلدوغو ایله بِله، گِنه ده بیر پارا یِرلر و صندهللر، اُ بیریلریندهن گؤرکملی اُلماسئنا هِچ کیمین
سؤزو یُخدو. اُلاردان بیری، و دوزونه دوراندا هامئدان ایستهمهلیسی و ایشتاه
آچانئ خزانه دی دا. دگیل یا دهییل؟ لامپا
یاغئنئن پولو هارا گِتمهلی دی؟ و کیمین الی ایله؟ و بورا اُ یِردی کی، دییهبیلدیلهر :
هر کیم مندهن دی گلسین، عؤمَردهن دی، شیمیردهن دی گلمهسین ! دوزدو کی، بو
اوشاق اُیونو سؤزو دور، آمما دُغروسونا دوراندا بِله دگیلمی؟ بس کاغاز پوللارئن
شکیلی نه اوچون دهییشیلهر؟ بیر ده آتابابا سؤزو دو کی، : پول وِرسن مچیددهن
ماللا چئخار. بو باشماق جوتلهمهده، عدلیهده، بوتونلوکله شوملادئ خزانهیه سارئ
و نظمیهده کی، اول بیر گوندهن نظامدان چئخمئشدی، واحیدین دِدیگی کیمی، « نظام
عیشرهتی، بی نظام آلئردئ مندهن». آمما بونو هِچ کیم گؤزهتلهمیردی. بهیه رحمتلیک
ناصیرزاده ایللر قاباق دِمیردی : آقا قاضي قُی یِره، قاضئلئق علینین مالئ
دئر. هامان «عدل علی». نه هر یِریندهن دوران و علی آدلانانئن. هامان علی کی
شهریار علی اِی هومای رحمتینده آللاهئن اؤزونو اُنونلا تانئمئشدئ و سهندیه کیمی
انگین و آخارباخارلئ شعرینده آرتئردئغئ « من علی اُغلویام آزادهلرین…..» علینی
دِییرهم ها ! آمما بیر دن بیره، ایچیندهن میری بالا چئخدئ. میری بالالارئن
اؤزونو، و وِردیکلری حؤکمو یِرینه یِتیرمک ایستهردی آخئ. انقلابئ قُروماق،
قاباقجا کُمیته، دالئسئجا آدئندان بللی اُلان پاسدار، انقلابئ یِریدهنلری
قُرومالئ دهییلدی؟ اُندا ایچهریده، سُرالار گؤروندویو کیمی اِشیکده ده؟.
اِله بونلارئن بیرینده ایدی
کی، میری بالا تبریزده اُن بِش نفر شریعتمدارئچئ آدئنا توتولموش، و قارپئز
انقلابئ و تلویزیون ادارهسینی آلمئش کیمسهلری [«احراز هویت» و سن ده منی
تانئمئسان؟] دان سُرا الدهستی دیندیریب و گِد اعدامسانلا بیتمیشدی.
چُخدانئن سؤزودو ها. آمما اِله
بیل دونن ایدی !
بونلارئ یوکسهلتمک اوچون،
قُشونا اِله بیر قورقوشوملو سققه وئردئلار کی، ایندی جئزئق قئراغئندا سو
ایچیر. اوچ آیاق یُخ، جئزئق اُینامئسئز
دا؟ اُردا سققه ایله وئرئلان آشئق یا جئزئقدان چئخار و گِدهر اِشیگه، یا بیر
قارئشدان آز،جئزئق قئراغئندا اُلسا، سو ایچهر. یانئ پوفلهسن چئخار. بِلهنچی اُلاندا، اُیونچو اُنو سققهسی
ایله چئرتا بیلهر کی بیر یُللوق چئخسئن.
یادئزا دوشدو؟ ایچهرینی گودهنلر
کی پاسدارلار اُلسون، ایندیلر بیلینن کیمی داغ داشئن دا ایچینه گیردیلر کی،
گؤرسونلر گیزلنن بیر زاد وار؟. آدام دئ ایش دی دا ! سُرا دا گؤردولر قازئبلار بُش قالئر، ایچهریسینه بیر نِچه دانا راکت
قُیدولار کی اُغرو، یُلکسهن یاتاغئ
اُلماسئن. گؤرهر؟
بیر گون تبریزین قاجار
شازدالارئندان بیری گِدیبمیش تهرانا، اُردا یاشایان تای توشلار ایله گؤروشمهیه. گؤروشده
بیلهسیندهن سُروشورلار تبریزده اعیان اشراف دان داها کیم قالئر؟ آه چکیر و دِییر
افسوس کی هامئسئ دونیادان گِدیب بیرجه قالان منم، و بیر آز دوروخوب و آرتئرئر، بیر
ده آز چُخ منیم قردهشیم !.
انقلابدان سُرا دا، چُخ آدام
داها دونیادا دگیلدی؛ آمما هامئ یاتئب جئرتدان اُیاق قالمئشدئ. بیر آیرئ تههر
دِسهک، بیر بیز ایدیک (یانئ ماللالار)، انقلابئن باشئندا، کی اؤزونون «دادگاه»ئ
وار ایدی، و واردئ دا، , [و چُخ احتماللا بیز قالئنجا، اُ دا قالاجاق].بیر ده آز
چُخ «سپاه پاسدارلار» !
ایندی بییُل سیاسی آقالئق، کی
ایندی ولایت آدلانئردئ؛و یاواشجا دِییم
اقتصادی دینجلیک ،آقالئغئن قئرئنجئنئ آچدئ. و بِلهسینه ده هر بیر زادئ
آلتئنا یئغماقدان باشقا، بُینونا دا آلمالئ ایدی.
آقالئق اؤزو نه دِمک
دیر؟تُرپاق اصلاحاتئندان قاباق کند یییهلرینین هر کندده اُرانئن وِریملی یِرینین
بوتونو ده اُلماسایدئ یاغلئ بیر پایئ اُلاردئ و بونا قئسساجا آقالئق یِرلری دییهردیلر.
آمما هر یِرده آقانئن ایختیاری هر بیر زاددان اوستون اُلسا، اؤزو آقالئق آدلانا
بیلهر؛ و مطلق آقالئق دا اِله هامان آقالئق قالار. بیری کی صغیر اُلدو، ولینین
کیچیک بؤیوکلویو اُنون نهیینی دهییشهر؟
اؤزگه
مملکتلرله یاناشماق اوچون آقالئق قاباقکئ رِژیمین کادرلارئنا خاطیرجم اُلا
بیلمیردی و اُلار اورهیینه یاتمئردئ، جانئنا سینمیردی. بونونلا بِله سفیرلیکلره،
سفیر، و آیرئ کادرلار گرهکیردی. بو یِربهیِر اِتمکده، قاجار دؤرو ایرانئن
آمریکادا ایلک سفیرلیگینده سفیر جنابئنئن سفیرلیک دامداشئ اِیوانئندا قوربان
بایرامئ کسدیگی قُیونون قانئ سوزوب دامما روسوایچیلئغئ بیر آیرئ تههر اؤزونو
گؤرستدی.
ناشئ سفیر اورهیه یاتان دا
اُلسا ساللاخلئق اِده بیلهر و اِلهیر ده؛ و آیرئ ایشلر ده. گؤره بیلهر، نِجه
کی…
قدیم کادرئ بهینمهین آقالئق،
اؤزونه ایستهدیگی کادرلارئ دوزهلتمک اوچون، نه مکتب آچماغا طاقتی، نه ده وقتی وار ایدی. آمما یوز ایللرله بازاردا غیر رسمی آمما ایشلک بیر آلوِرچیلیک، دلاللئق
مکتبی وار ایدی. اؤز مالئ کادرلارئ سازلاماغا
هامئدان یاخئن زومره بازار، و اُلارئن ایچینده هامئدان، دییه بیلسهک دیللی
باشلئ، هوللوک، اوزدهن گِتمهین، اُلارا یاراشان عیشوهلری، کوسوب بارئشمالارئ
ایدی.
ماغئل بیر یوزایللیکلر ایشلهین
تکنیکیمیز وار ایدی. اُنو قُیوب، گِدیب آیرئ بیر یاندان دانئشماق فندی اؤرگنمک نه
دِمک اُلاردئ؟ حِییف، خانئم هوما ناطق اُلسایدئ، دِمهزدی «آنچه خود داشت ز بیگانه
تمنا میکرد؟» البت کی آقالئق بو تمنادان خبرسیز ایدی. اؤزونون بِله کسهرلی ایش
بیلمهسی اُلان، کیمدن تمنایا گِدهر؟ یا داریوش شایگان قالسایدئ و اؤزونو، یانئ
اؤزوموزو، غربین قارشئسئندا آسیا توتسایدئ، آداما نه دییهردی؟ بِله اُلدوقدا
میدان سنین دی شیطان دُغرولماسایدئ، بیزه نه دییهردیلر؟ بو اُ دِمک دگیل کی، دلاللار
یا بازار تاجیرلری بیر باشا ایشه توتولدولار، بلکه اُ دِمک دیر کی اُلارئن تکنیکی
و ایش بیلمهلری دیپلماسئیا یُل تاپدئ و یِرینی برکیتدی.
بو، یوخارئدا دِییلن ایش
بیلمه، آداما بیر امکانلار یارادار کی، نه اِفبی آی، نه کا.ژ.ب، ونه حتا قاشئقچئنی
بوتون آپارئب قاشئقلا یئغئشدئران یاخئن-اوزاق قُنشوموز دا اُنا حیران قالاردئ. ایندی
کی، بو ساواش- دانئش سیانسلارا کیمی یُللاماق اُلاردئ؟ بیر یُخ دِمک اوچون
دُخسان نفری هاوا یُلو ایله پاکستانا آپارماق هامان تکنیکین تدبیری دیر، طرهفی
هؤووشنهیه سالماغا، و بوتون جیناحلارئن الینی یاغا باتئرماغا. بو هامان یوخارئدا دِییلن مکتبین برهکتیندهن دگیل؟
اُنلار کی فیکر اِدیرمیش سپاه،
ایران-عراق ساواشئندان چئخاندان سُنرا پالتارلارئن سُیونوب خُودافیظلشیب، تُرپاق
ایشلهین ایری ماشئنلارئ گؤتوروب (موفتهسینه) گِدهجک یُل دوزهلتمه ایشینه،
اُندا هویوخدولار کی، گؤردولر اِله هامان پالتارلا گِدیری. دای نه دِمک اُلاردئ داینا؟ گِتمیش اُلسایدئ، ایندی
کیم شیخنشینلری راکِته دُلاردئ؟
غرب بِله بیلیردی کی، سوریهده
سپاها کیش وِرسه، لبناندا بیزی مات اِدهجکدیر. آمما بیلمیردی کی، بیزیم لبنانلا
گل گِدیمیز دونن بوگون سؤزو دهییل. لبنان اؤزوموزدهن دیر. شیخ صفی اوشاقلارئ شیخ
بهایینئ جبل عاملدن گتیرهنده، بو شیخ اؤزو اصفاهاندا بیر بالا شمعله، -کی
مفتون امینی دِییردی دونیانئن قارانلئقلارئ دا یئغئشسا، اُنون ایشئغئن سؤندوره
بیلمهز-، بیر حامامئن سویونو قئزدئراندا امتحاندان چئخاندان سُنرا، تبریزین ده
زلزلهسینی باغلاماق اوچون هامان جبلدن میرزه ابولحسن آقانئ گتیرمیشدیک. دوز دوکی
جبلدن گلمیشدی. آمما قالدئ اُلدو یِِرلی. و اُروجلوق آیئنئن گؤرونمهسینی
هامئدان بیر گون قاباق یا سُرا بیلهردی. کیمین سؤزو وار ایدی، گلهیدی انگج
میدانئنا !
انقلابدان سُرا ایکی دستهنین،
بو مملکتده گِچن گونلرینده و ایشلرینده هامئدان آرتئق اثری اُلوبدور. بیری و
هامئدان آرتئق اثر قُیانئ انقلاب پاسدارلارئ ایدی کی، اساسدا مجتهدلره یاخئن، یا
اُلارا باغلئ [نِجه کی نفت ملیلشنده آقا کاشانئنئن قاپئسئندا اُلان، و سُرالار
شعبان بیمُخ کیمی تانئنان، و یار یُلداشلارئ]؛ یا انقلابدان سُرا ماشاللاه قصاب،
طیب حاج رضایینئن تایتوشلارئ، میدان لوتلری، یا محلهلرین بولارا یاخئن روحیهسی
اُلان جوانلار، و هردهن یاشلئلار، دِمهلی اوست اوسته شرهشور، دابانئ یاتئق،
محرم دستهلرینده عرهب اُلوب، زنجیر وئران؛ سُُلچولارئ، و ایللاه دا مجاهیدلری
گؤزو گؤتورمهینلر، دؤیوشمهیه، و «بچه محصل» تاپداماغا جان آتانلار، یا هیئتلرده
یُل قُیولانلار یئغئناغئ گؤرونوردو. هامئ اُلارئ کمیتهلر کیمی بیرجارلئق توتوردو.
آمما ماللالار هامئدان یاخچئ بیلیردیلر کی، آرتشدن، امنیهدن، آجاندان آرتئق
اؤزلرینه یاخئن، و اؤز اللرینده اُلان فیزیکی گوج، قدیمکی مجتهدلرین قاپئسئندا
روشدیهنین مدرهسهلرینی داغئدانلارا تای، آمما دایمی لازیملری دیر.
قُشون آمما موسورمان دا اُلسا،
موسورمانچئلئق گؤرستسه ده، باشئ افسرلره باغلئ اُلار. آمما اؤز قُشونوموزون آیرئ
دادئ وار. دادئندان سووای آدئ دا اوستونده دیر. نِجهکی انقلاب محکمهسی یِرینده
دورور، یانئ هله انقلابدایئق. و بو دا اُنو گودهن قُشونون ساخلاماسئئنئ سؤزسوز
اِدهر. سپاه اُیان بویاندان تاپان راکت دوزهلتمه، اورانیوم زنگینلتمه، ایشینی یِرآلتئ لابراتواردا تداریک گؤرمهسینه
باخمایاراق، بؤیوک لرینین بیر پاراسئ طیاره سورمهده اؤرگنمهسینی گؤردوکله،
روحیهسی و فیکری میدان لوتو، لُتولوق، بُی دِمه حدینی آشا بیلمهدی، «و آشا دا
بیلمهزدی. اُنا گؤرهکی بؤیوکباشلارئن ایلک یِردهن گلدیکلری هاوانئ باشئندان
آتا بیلمهز؛ و بدهنهسینه گلن تازا قانلار اؤزلری ایله هامان هاوانئ تازالایئر. و
اُ دوشونوشو، سوروندورمک دن دایانمئر. و اُنا گؤرهکی بو آنجاق حکومتی «بدنظر»دهن
ساخلاماق اوچون دوزهلیب، نه اؤلکهنی؛ اُنو قئناماق اُلماز. اُنون دیرهشمهسی
مملکتده آقالئق اِدهن حکومتدن اؤترو دور، نه مملکتین اؤزو اوچون. آقالئق دا
بونون الی ایله یِرینده دورا بیلیر و قالا بیلیر. و بو آرادا اؤزونون دانئلماز
مادی منافعی ده بیرینجی یِرده دورور. یانئ بیر حسابا، ایندی سپاه اؤزونو حکومت بیلیر، نه آنجاق اُنون بیر
پارچاسئ. و دُغروسونا دوراندا بِله دی ده.
آمما اُنون قُرودوغو حکومت،
اؤزتعریفلرینه گؤره بیر فقهی حکومت دیر کی آدئنئن اوستونه انقلاب سؤزونو
آرتئرئبلار. بو قُرومانئن باشلانئشئ قئرًقئنلا اُلوب – تبریزده محرملیکده نوحه
خانئن دِدیگی : « قان ایله قُیوب بو دین بیناسئن» یادا سالئر-
و گلدیکجه اُلچوسو آرتئبدئر. و سپاه،
هر تظاهرده، ایستهر ۷۸ ده دانشجولارئ، ۸۸ ده لاهوتی موسوی طرهفدارلارئ،
ایستهرسه ۹۶ و ۹۸ ده یُخسوللارئن اعتراضئ،
یا ۱۴۰۱ده مهسا امینی قضیهسینده، یا گِچن قئشدا تؤرهتدیگی
قئرقئنلارئن هامئسئندا، میدان لوتلرینین روحیهسی ایله الینی قانا باتئرئب، نه
بیر سیاسی تشکیلاتئن تایئ، و نه حتا بیر اؤلکهنین پِشهکار قُشونو کیمی. بو سایاق
حکومتی تاریخده، نادرشاهئن قوللوغوندا اُلان میرزه مهدی استرآبادي «قئزئل ایاغ و
قرایاتاق» آدلاندئرئر کی، اُوباشئن ال تاپماسئ معناسئنا یازئر. بو تشکیلات آنجاق سؤیلهدیگی و سِودیگی رژیمله قالا بیلهر؛ یُخسا آیرئ بیر
شرایطده بو بالئغا اوزمک اوچون سو تاپئلماز.
No comments:
Post a Comment